Yiyecek İçecek Hizmetlerinde Finans Yönetimi

İşletmeler finansal yönetim işlevlerine, kuruluş aşamasından itibaren başlamaktadırlar. İşletme sahip veya sahiplerince konulan veya taahhüt edilen ayni ve nakdi sermaye ve/veya tedarik ettikleri yabancı kaynaklar ile işletmeler kurulurlar. Faaliyete başladıkları anda bu kaynakların varlık yatırımlarına dönüşmesi finansal yönetimin aldığı kararlarla gerçekleşmektedir.

Finansal yönetimin amaçlarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

İşletme varlık yatırımlarının seçimini yapmak,
Varlık yatırımları için gerekli fon miktarını ortaya koymak,
Yatırımlar için gerekli fonların hangi kaynaklardan ve nasıl sağlanacağını belirlemektir.
Finansal yönetimin temel ilkeleri ise aşağıdaki gibi özetlenebilir;
- Risk getiri dengesi sağlanması,
- Paranın zaman değerinin dikkate alınması,
- Nakit akışının önemi kardan fazla olması,
- Nakit akışları artışı finansal kararlarda dikkate alınmalı,
- Rekabet yoğun piyasalar kârlı yatırım projelerine rastlamak zor olabilir
- Sermaye piyasalarının yapısı finansal kararlara etki eder
- Temsil maliyeti problemi dikkate alınmalı,
- Finansal kararlarda vergilerin etkilerine dikkat edilmeli,
- Finansal yönetim riskin dağıtımıdır.

Finansal Tablolar; Muhasebe işlemleri ile kayıt edilen işletme faaliyetlerinin sonuçlarının görülebilmesi ve değerlendirilebilmesi amacıyla hazırlanmaktadır. Bu finansal tablolar değişik isim ve içeriktedir.

Finansal tablo çeşitleri;

-Bilanço,
-Gelir Tablosu,
-Satışların Maliyeti Tablosu,
-Fon Akımı Tablosu,
-Nakit Akımı Tablosu,
-Kar Dağıtım Tablosu,
-Özkaynak Değişim Tablosu.

Kuruluşta ilk hazırlanan tablo da kaynaklar ve bunların varlıklara yatırımlarını gösterir. Bu mali tablonun adı bilançodur.

Faaliyetlerini muhasebe işlemleriyle kayıt altına alırlar ve dönem sonları veya ihtiyaç duydukları zaman kayıtlara dayanarak bilanço ve gelir tablolarını hazırlarlar. Bilançolar durum tespit yapan tablolar olmalarına karşılık, gelir tabloları bir faaliyet döneminde gelir ve giderlerin akışını gösteren tablolardır.

Mali tablolar işletmelerin faaliyetleriyle ilgili finansal bilgileri tanımlamaktadır Temel mali tablolar yani özellikle bilançolar ve gelir tabloları kullanılarak finansal analizler yapılmaktadır. Özellikle bu tabloların farklı kalemleri birbirleriyle anlamlı sonuç verecek şekilde karşılaştırılarak işletmelerin finansal analizleri yapılır. Bu analizlerde bu tablo rakamlarının haricinde de bazı rakamlar kullanılabilir. Örneğin, işletmenin hissesenetlerinin piyasa fiyatları.

Bilanço, işletmelerin belirli bir tarihte sahip oldukları kaynaklar ve bu kaynaklarla yapılan varlık yatırımlarını göstermektedir. Kuruluşta ilk hazırlanan tablodur. Kaynaklar ve bunların varlıklara yatırımlarını gösterir.

Gelir tablosu; işletmelerin bir faaliyet dönemi içerisinde elde ettikleri gelirler ile gerçekleşen giderlerin akışını gösteren mali tablodur.

Finansal analiz; işletmelerin mali tablolarının verileri kullanılarak mali durumları hakkında bilgi edinebilmek amacıyla yapılan işlemlerdir. Ayrıca bu bilgiler kullanılarak geleceğe yönelik plan ve programlarda yapılmaktadır. İşletmelerin finansal analizlerinin faydalarını şöyle sıralayabiliriz:

İşletme faaliyetlerinin ana ve tali hedeflerine ulaşıp ulaşmadığının belirlenmesini sağlamaktadır.

İşletmenin planlanan hedeflerinden sapmalar varsa bunların nedenlerini araştırılmasına yardımcı olmaktadır.

İşletme faaliyetlerinin verimlilik ve etkinlikleri belirlenmektedir.

İşletmelerin hedeflenen üretim ve fiyatlama ile ilgili sonuçlarının ölçümü ve değerlendirilmesi yapılabilmektedir.

İşletmenin planlama ve bütçeleme için gerekli olan temel bilgilerin geçmiş yıl mali tablo ve analiz sonuçlarından sağlarız. Sağlanan veriler, planlar için gerekli temel bilgileri sağlayarak hedeflenen başarıya ulaşılabilmesine yardımcı olacaktır.

-Finansal analizde kullanılan teknikler;

Oran (rasyo) analizi,
Yüzde yöntemiyle ( dikey ) analiz,
Karşılaştırmalı tablolar (yatay) analiz,
Eğilim (trent) analizi.

Analiz tekniklerinin her birinin kullanım amacı farklıdır. İşletmelerin faaliyet sonuçlarının değerlendirilmesinde ve durum tespiti yapılmasında yoğunlukla kullanılan yöntem oran analizi yöntemidir.

Oran Analizi; finansal tablolardaki kalemlerin birbirleriyle oranlanması sonucu aralarındaki ilişki değerlendirilerek, işletmenin finansal yapısı ile ilgili anlamlı bazı sonuçlar çıkarılıp, değerlendirilmesidir. Oran analizleri ile ise işletmelerin likidite, kârlılık, borçlanma, faaliyet performansları ve diğer bazı performanslarına ilişkin tespitler yapılarak işletmenin finansal durumu irdelenmeye çalışılmaktadır.

Finansal oran analizinde yaygın olarak kullanılmakta olan oranları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Likidite oranları
Faaliyet oranları
Finansal kaldıraç oranları
Karlılık oranları
Piyasa performans değerlendirilmesinde kullanılan oranlar

Likidite oranları; işletmelerin kısa vadeli nakit durumu hakkında bilgi sağlanmasında kullanılır. Likidite oranları üç ana grupta toplanır:

Cari oran: İşletmenin kısa vadeli borç ödeyebilme kabiliyetini ölçmede kullanılır.Cari aktiflerin cari pasiflere oranlanması ile hesaplanır.

İşlek (asit-test) oranı: Likiditenin daha hassas ölçülmesinde kullanılan orandır. Stokların nakte dönüşümündeki zaman ve tutar açısından netlik olmaması nedeniyle cari aktiflerden stokların düşülmesiyle hesaplama yapılır.

Nakit oranı: Nakit oranı da denilen bu oran, para ve benzeri değerlerin kısa vadeli yabancı kaynaklara oranıdır.

Faaliyet Oranları; varlık yatırımları ve varlıkların kullanımdaki verimliklerini değerlendirmede kullanılmaktadır. Faaliyet oranları şunlardır:

Alacakların ortalama tahsil süresi oranı: Dönen varlıkların yönetiminde problemler veya dengesizlikler mevcut ise, başarılı likidite yönetimi için bu varlıklar detaylı olarak irdelenmelidir.Alacakların vadeleri likidite durumlarını göstermektedir.

Alacakların devir hızı: Bu oran alacakların yılda kaç kez tahsil edildiğini göstermektedir.

Stok devir hızı: Stok devir hızı, stokların yılda kaç kere döndürüldüğünü yani satıldığını gösterir. Satışlar ile stoklar arasındaki ilişkiyi gösteren bu oranda işletmenin içinde bulunduğu sektörün devir hızı ölçü olarak alınmaktadır.

Toplam varlıkların devir hızı: İşletmenin sahip olduğu toplam varlıkların verimliliğini veya satışlara olan etkisini belirlemek amacıyla kullanılır. Satışların toplam varlıklara bölünmesiyle bulunur.

Finansal Kaldıraç Oranları; başka bir deyişle bu oran işletmenin ne ölçüde borçla finanse edildiğini ve borçla finanse edilmenin etkilerini belirlemeye yöneliktir. Finansal Kaldıraç oranları şunlardır:

Toplam borç (kaldıraç) oranı
Toplam borç/öz sermaye oranı
Faiz karşılama oranı
Sabit yükümlülükleri karşılama oranı

Karlılık Oranları; işletme kaynaklarının yatırımlarla ne derece etkin ve kâr getirici kullanıldığını tespit etmede kullanılan oranlardır. Kârlılık oranlar şunlardır:

Öz sermaye kârlılık oranı
Aktif (Yatırım) kârlılık oranı
Satış kârlılığı oranı

Piyasa Performans Değerlendirilmesinde Kullanılan Oranlar; işletmelerin piyasa değerlerini ölçmek için kullanılmaktadır. Bu oranları aşağıdaki gibidir;

Fiyat/Kazanç oranı
Hisse başına kazanç oranı
Piyasa değeri/Defter değeri