Acil Durum ve Afetlerde Yangın ve Patlama - 1

Acil durum, iş yerinin tamamında veya bir kısmında meydana gelebilecek yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, doğal afet gibi acil müdahale, mücadele, ilk yardım veya tahliye gerektiren olaylardır. Afet ise toplumun tamamı veya belli kesimleri için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal hayatı ve insan faaliyetlerini durduran veya kesintiye uğratan, etkilenen toplumun baş etme kapasitesinin yeterli olmadığı doğal, teknolojik veya insan kaynaklı olaylardır.

Acil yardım, afet ve acil durum hâllerinde; arama, kurtarma, tıbbi ilk yardım ve tedavi, defin, salgın hastalıkları önleme, yiyecek, içecek ve giyecek temini, acil barındırma, ısıtma, aydınlatma, ulaştırma, enkaz kaldırma, altyapıyı asgari seviyede çalışır hâle getirme, akaryakıt ve benzeri acil hizmet ve ihtiyaçların karşılanması ve bu konularda yapılacak her türlü iş, işlem, tahsis, kiralama, satın alma, hibe, kamulaştırma ve benzeri faaliyetleri ifade eder.

Acil durum planı, iş yerlerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler dahil bilgilerin ve uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı plandır. Acil durum planları başka bir ifadeyle acil durumlarda yapılacak müdahale, koruma, arama-kurtarma ve ilk yardım iş ve işlemlerinin nasıl ve kimler tarafından yapılacağını gösteren ve acil durum öncesinde hazırlanması gereken planlarıdır. Güvenli yer ise acil durumların olumsuz sonuçlarından çalışanların etkilenmeyeceği mesafede veya korunakta belirlenmiş yerlerdir.

Acil durum ekibi, yangın, deprem ve benzeri afetlerde binada bulunanların tahliyesini sağlayan, olaya ilk müdahaleyi yapan, arama-kurtarma ve söndürme işlerine katılan ve gerektiğinde ilk yardım uygulayan ekiptir. Acil servis hizmetleri, büyük endüstriyel kazalarda, kuruluşta ve civarında zararın en aza indirilmesindeki kolluk güçleri, itfaiye, ambulans, sahil güvenlik, sivil savunma ve arama-kurtarma hizmetleri dahil sağlık ve güvenlik hizmetleridir.

İşveren, destek elemanları ile çalışan temsilcileri ile (iş yerinden görevlendirilecek veya iş yeri dışından hizmet alınacak) iş yeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer personel ile ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye işleri için kişilerin görevlendirilmesi konularda önceden görüşlerinin alınmasını sağlar.

İşveren, acil durumları ve yangın ve patlamaları önleyici ve bunların olumsuz sonuçlarını sınırlandırıcı gerekli tedbirleri alır. Bu konuda, özellikle İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’te belirtilen ekipman ve araç-gereçlerin periyodik bakım ve kontrolünü yapar, gerekli kayıtlarını tutar.

İşveren, iş yerlerinde yangın ve patlamalar gibi acil durum ya da afetlerle ilgili, ölçüm ve değerlendirmeleri yapar ve acil durum planlarını hazırlar. Aynı çalışma alanını birden fazla işverenin paylaşması durumunda, yürütülen işler için diğer işverenlerin yürüttüğü işler de göz önünde bulundurularak acil durum planı işverenlerce ortaklaşa hazırlanır. Birden fazla iş yerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya sitelerinin iş yerlerince hazırlanan acil durum planlarının koordinasyonu yönetim tarafından yürütülür. Bir iş yerinde bir veya daha fazla alt işveren bulunması hâlinde ise acil durum planlarının hazırlanması konusunda iş yerinin bütünü için asıl işveren, kendi çalışma alanı ve yaptıkları işler ile sınırlı olmak üzere alt işverenler sorumludur.

Yangın ve patlama gibi tehlike ile karşı karşıya kalan çalışanlar işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilirler. İşveren durumu derhal tutanakla tespit eder ve çalışanlara yazılı olarak bildirilir. Çalışanın talebi yönünde karar verilmesi hâlinde, gerekli tedbirler alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Bu durumlarda çalışanların kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır.

Dâhili acil durum planı, çalışanların maruz kalabileceği risklerin sınırlandırılması ile ilgili olarak meydana gelebilecek yangın, patlama ve büyük kazaların erken fark edilmesi amacıyla kullanılacak sistemleri, ekipman ve tesis detaylarını, alandaki personel için müdahale çalışmalarının (tahliye, barınak, kişisel koruyucu ekipmanın kullanımını) başlatılması ile ilgili sorumlulukları içerir.

Acil durum prosedürlerini belirlemeye yetkili kişiler ile iş yerindeki acil durumların etkilerini azaltıcı ve düzeltici faaliyetlerden sorumlu olan ve koordine eden “kaza kontrolörü”, yangın, patlama ve kazaların meydana geldiğini fark ettiği anda, olayın büyük bir kaza olup olmadığını veya büyük bir kaza hâline dönüşüp dönüşmeyeceğini değerlendirerek, büyük bir kaza durumu söz konusu ise dâhili acil durum planını devreye sokarak tüm operasyonu yönetir, gerekiyorsa aynı zamanda “baş kontrolör” rün talimatıyla harici acil durum planının uygulamaya geçmesi için ilgili İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne haber verir.

İş yerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için yangın ve patlama gibi hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye (yangın söndürülünceye) kadar, hayati tehlikenin niteliği ve bu yangın ve patlama tehlikesinden doğabilecek riskin etkileyebileceği alan ile çalışanlar dikkate alınarak, iş yerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur.