Dış Ticarette Kullanılan Ödeme Yöntemleri
Dış ticaret işlemleri, gerçekleştirilecek ithalat ve ihracat türüne göre farklılık gösterir.
Yabancı ülkedeki karşı tarafa güvenmeme sorunu, dış ticarete bir bankanın aracılık etmesi ile çözümlenir. Normal olarak bankanın güvenilirliği bireysel ithalatçı ve ihracatçıya göre daha yüksektir. Banka ihracatçıya, ithalatçı adına ödeme yapacağı güvencesini verir; ithalatçıya da ihracatçının istenen nitelikte malı kendisine göndereceğini garanti eder. Böylece ihracatçının malı güven içinde göndermesi, ithalatçının da kuşku duymadan ödemede bulunması sağlanmış olur. O bakımdan bankalar adeta dış ticaretin ayrılmaz bir parçası durumundadırlar.
Dış ticaret işlemlerinde kullanılan temel ödeme yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:
Peşin Ödeme
Peşin ödeme, ithalatçının mal bedelini, teslimattan önce ihracatçıya ödemesini öngören bir ödeme yöntemidir. İhracatçı, ithalatçı tarafından yapılan ödeme karşılığında mala ilişkin belgeleri doğrudan ithalatçıya göndermek durumundadır.
Mal Mukabili Ödeme
Mal mukabili ödeme şeklinde mallar ihracatçı tarafından hiçbir tahsilât yapılmadan ithalatçıya gönderilmektedir. İthalatçı tarafından mallar gümrükten çekilmekte ve ödemesi daha sonra yapılır.
Vesaik Mukabili Ödeme
Vesaik mukabili ödemede malı temsil eden vesaikin ithalatçı firmanın bankası tarafından mal bedelinin tahsili karşılığında ithalatçıya teslimini gerektirdiği ödeme şeklidir.
Kabul Kredili Ödeme
Kabul kredisi, ihracatçı ile ithalatçı arasında yapılacak anlaşma ile ithal edilecek malların bedellerinin ödenmesinin malların gönderilmesinden belli bir süre sonraya bırakılmasıdır. Diğer bir deyişle ihracatçı ve ithalatçının bankası tarafından düzenlenmiş vadeli bir poliçenin ithalatçı tarafından kabulünden itibaren açılan vadeli bir akreditif türüdür.
Karşı Ticaret
Bir çeşit takas işlemidir. Alıcının ithalat bedelini ödemek için yeterli dövizinin olmadığı, fakat satmak istediği malı olan kurum veya kuruluşların başvurduğu bir yöntemdir. Bu ticaret şekli daha çok finansman zorluklarının yaşandığı ülkelere yönelik ihracatlarda gündeme gelmektedir.
Müşterek Hesap ve Konsinye Satışlar
Konsinye ihracat, kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, ihracatçının yurt dışındaki şube veya temsilcilerine mal gönderilmesini ifade eder. Konsinye satışlardaki amaç kesin bir satış işlemi değil bir satış yolu arama veya tutundurmadır.
Akreditif
Akreditif, ithalatçının talebine dayanarak bir banka tarafından ihracatçıya verilen, belirli şartların yerine getirilmesi koşuluyla sattığı mal ve hizmetlerin bedelini ödeyeceğini garanti eden taahhüttür. Bu şartlar genellikle malların sevk edildiğini gösteren vesaikin ibrazını kapsar.
Akreditif hem ihracatçıyı hem de ithalatçıyı korumaktadır. İhracatçı malları sevk ettiği takdirde mal bedelini tahsil edeceğini, ithalatçıda sevkiyat yapılmadan önce ödeme yapılmayacağını bilir.
Bu ödeme şekillerinden hangisinin kullanılacağını şu unsurlar belirler:
- Sektör ve ürün bazında yerleşik gelenekler,
- Alıcı ve satıcı arasındaki güvenin derecesi,
- Ülkenin genel politikası,
- İthalatçının nakit ödeme gücü.