Palyatif Bakımda Sosyal Hizmet Uygulamaları

Sosyal hizmet mesleği, ortaya çıktığı yirminci yüzyılın başından beri sağlık alanında uzmanlaşmış ve palyatif bakımın önemli bir unsuru olmuştur. Örneğin dünya genelinde palyatif bakımın kurucu isimlerinden Cicely Saunders bir sosyal hizmet uzmanıdır.

Hospisler ve Palyatif Bakım

Geleneksel tedavi edici tıp anlayışı yaşamın niceliğine ve yaşam süresini uzatmaya odaklanırken, palyatif bakım, yaşamın ve ölümün niceliğine değil niteliğine odaklanır. Ölmeyi yaşamın doğal ve onurlu bir bileşeni olarak yapılandırır. Bu nedenle modern tıp anlayışının artık vazgeçilmez bir bileşeni üçüncü basamak sağlık hizmeti olan hospisler ve buralarda verilen yaşam sonu bakım hizmetleri olmuştur.

Tanımı ve Kapsamı

Ağrı Yönetimi

Yaşam Kalitesi Geliştirme

Hospis, yaşamının son döneminde bulunan hastalara, mevcut tüm tedavi yöntemlerinin denenmesine karşın iyileştirici bir sonuç alınmamasından dolayı artık tedavi uygulanmadığı ya da bir tedavi aramanın bırakıldığı, palyatif bakım felsefesi eşliğinde hastadaki rahatsız edici belirtilerin kontrol edildiği ve yaşam kalitesinin mümkün olan en iyi seviyede tutularak, bu bireylere yaşamlarının son dönemlerini geçirmeleri için ev ortamı ve koşullarının sağlandığı yatılı kuruluş bakımı hizmetidir.

Palyatif bakım Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından, “yaşamı tehdit eden durumlarda sorunlarla karşı karşıya olan hastaların ve ailelerin yaşam kalitesini, ağrıyı ve fiziksel, psikososyal ve tinsel (manevi) boyuttaki diğer sorunları erken dönemde belirleyip değerlendirerek ve tedavi ederek geliştirilen bir yaklaşım” olarak tanımlamaktadır.

Palyatif bakım, hastaların ve ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak için bir ekip yaklaşımı kullanır. Çekirdek ekip üyeleri genellikle bir hekim, hemşire, sosyal hizmet uzmanı ve din görevlisini içerir.

Türkiye'de Hizmetler

Palyatif Bakım Yönergesi

Evde Bakım Hizmetleri Yönetmeliği

Türkiye’de palyatif bakımın sağlık sistemi ile bütünleştirilmesi oldukça gecikmiştir. Konu ile ilgili yasal ve idari çerçeve üç düzenleme ile özetlenebilir:

09.10.2014 tarihli ve 640 sayılı “Palyatif Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge”

07.07.2015 tarih ve 253 sayılı "Palyatif Bakım Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönerge”

27.02.2015 tarihinde "Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Tarafından Evde Sağlık Hizmetlerinin Sunulmasına Dair Yönetmelik

Sosyal Hizmet Rolleri

Palyatif bakımda çalışan bir sosyal hizmet uzmanının mesleki rolleri, terminal dönemdeki hastanın ve ailesinin temel ihtiyaçlarının karşılanmasından başlayarak psikososyal sorunlarının belirlenmesine ve çözülmesine uzanan bir yelpazede çeşitlenir.

Standartlar

11 Standart

Ölen bireyler ve aileleri için sağlık ve sosyal bakım hizmetlerini ve sosyal hizmet uzmanlarının bu alandaki katkılarını güçlendirmek için Amerikan Ulusal Sosyal Hizmet Uzmanları Birliği sosyal hizmet uzmanları için bir rehber niteliği taşıyan Palyatif Bakım ve Yaşam Sonu Bakımda Sosyal Hizmet Uzmanları için Uygulama Standartları belgesi hazırlamıştır.

Bilgi Temeli

Aile Odağı

Aile-merkezli müdahale

Palyatif bakımda odak yalnızca hastanın kendisi değildir. Müdahale ailemerkezlidir. Sosyal hizmet uzmanları, altı aydan daha kısa ömrü kaldığı tahmin edilen ve artık iyileştirici bir tedavi uygulanamayan hastalar ve ailelerine yönelik müdahalelerle yaşam kalitesinin artmasına katkı vermektedir. Yaşamsal değişikliklere rehberlik etme, hastanın ve ailesinin potansiyel güçlerini ve kaynaklarını kullanmalarını mümkün kılarak uyum sorunlarının çözülmesini sağlama gibi işlevler üstlenmektedir.

Meslekler Arası Etkileşimler

Mikro düzeyde benzer makro düzeyde ayırt edici

Sosyal hizmet mesleği hem birey ve aile düzeyinde, diğer ifadeyle mikro ölçekte psikososyal müdahaleler yaparken hem de örgüt ve toplum düzeyinde, diğer ifadeyle makro ölçekte hizmetlerin geliştirilmesine dönük çalışabilmektedir.