Tasarımda Yön

Görme alanımıza giren bir görüntüyü algılamak için gözlerimizin farklı noktalara fikse olması, yön tayinini içinde barındıran bir eylem olduğu söylenebilir.

Bir insanın bebeklik döneminden başlayarak yön kavramıyla olan ikili bağı, sonraki dönemlerde edinilen bilgilere bağlı olarak yaşamda anlam katmanları oluşturmaktadır.

Güneşin doğudan doğduğunu ve batıdan battığını bilmek ya da bulunduğumuz noktaya göre doğu-batı veya kuzey-güney olarak yön tayin etmek, bir doğrultu ve ekseni tanımlayan bir şekilde yön kavramına yüklendiğimiz temel anlamlardan biridir.

Bilimsel ve tasarımsal araştırmalar, yön ile ilişki içinde olan farklı kavramların da tanımlanmasını etkilemiştir.

Yön Kavramının İnsan Algısındaki Etkinliği

Genel olarak yön, bir noktayı işaret eden bir yapıda çevremizi kuşatan canlı/cansız varlıkların yer ve konumunu tanımlamak için kullandığımız bir sözcüktür.

Doğu-batı/kuzey-güney, ileri-geri, ön-arka, yatay-dikey, önce-sonra gibi yaşamla ilişkilenen ifadeler yanı sıra; eksen, rota, yol, hedef, karar, plan gibi pek çok farklı sözcüklerle de ilişki içinde olabilen yön, duyusal etkileşimi kapsayan bir etkide yaşamsal faaliyetlerimize yansımaktadır.

Yön kavramı, düşüncelerimize bağlı olarak duygu ve davranışlarımızı etkilemektedir.

Yön kavramının algı sürecimizdeki etkinliği, plan, strateji, karar ve hedeflerimizle ilişki içindedir.

Yön, herhangi bir araştırma sürecinde insanı düşünmeye sevk edebilmektedir.

Dünyanın güneş, ay ve farklı yıldızlara olan uzaklığını, uyduların konumlarını, bir uçağın gökyüzünde izleyeceği rotayı belirlemek ya da harita çizimlerini kapsayan bütün hesaplamalar, yön kavramının aktif rol üstlendiği bir araştırma sürecini yansımaktadır.

Belirli bir rotayı takip eden tren rayları veya otoyollar, şehir planlamaları, mimari yapılar ya da bir endüstriyel ürün tasarımında da yön kavramının etkinliği vardır.

Tasarım Süreci ve Yön

Yön, tasarım sürecini kapsayan bir kavramdır.

Yön, bir tasarım fikrinin uygulanma aşamasında tasarımcıya yol gösteren bir yapı elemanıdır.

Bir tasarımda aynı doğrultuda konumlanmış görsel öğeler, yön algısı oluşturmaktadır.

Bir tasarımdaki görsel öğelerin büyüklük, küçüklük ve miktarının renk öğesiyle olan ilişkisi, yüzeyin yön algısını etkileme gücündedir.

Tasarımda tek bir görsel öğenin tekrarına bağlı olarak bir yön oluşturulacağı gibi; benzer ya da farklı görsel öğelerin dikey, yatay veya diyagonal bir eksende konumlandırılmasıyla da yönler belirlenebilir.

Yön, her tasarım sürecine yansıyan bir kavramdır.

Yön, bir tasarımda “düzen” kavramlarla ilişki içindedir.

Yön, tasarımdaki görsel öğelerin belirlenen bir nokta ve rotaya göre konumlandırılmasıyla ilgilidir.

Yön, tasarımdaki görsel öğe/öğelerden hangilerine dikkat çekileceğine katkı sunabilir.

Yön, bir tasarımdaki görsel öğelere işlevsellik kazandırabilecek bir güce sahiptir.

Yön, tasarımdaki görsel öğelerin aşamalı olarak algılanmasını etkileyebilmektedir.

Yön, bir tasarımın yüzeyinin bütünüyle ilişkili içindedir.

Yön, izleyicinin dikkatini çekmenin bir yöntemi olarak, tasarımla hedeflenen vurguyu etkileyebilir.

Yön, tasarımın içeriğiyle iyi bir ilişki kurmalıdır.

Yön, tasarımda iletişimsel bir hedefe hizmet etmelidir.

Yön, biçimsel yapının belirlenmesinde aktif ya da pasif rol üstlenebilir.

Grafik Üründe Yön Kavramının Etkinliği

Tasarımsal bir terim olarak yön, grafik ürünü kapsayan her yaratıcı fikre yansıma özelliğine sahiptir.

Her bir grafik ürün tasarımını kapsayan içerik, hedeflenen görsel anlayışta yön kavramının da rol üstleneceği bir tasarım sürecini kapsamaktadır.

Tasarımcının içeriğe bakış açısı, yön kavramının görsel öğelerle nasıl bir ilişkisi kurması gerektiğini etkilemektedir.

Tasarımda yön; başarılı bir görsel mesaja hizmet edecek görsel öğelerin, içerikle olan ilişkisini etkilemektedir.

Tasarım sürecine iyi hizmet edebilen yön kavramı, tasarımın başarı kriterini yükseltme özelliğine sahiptir.

Tasarımda yön, hareket algısına neden olmaktadır.

Tasarım sürecinde yön, bir görsel fikrin üretilmesine yönelik tasarımcıyı düşünmeye sevk ederek, en iyi görsel çözümün üretilmesini etkiler.

Bir tasarım sürecinde yön kavramına yönelik kurgulamanın dayandığı temel, tasarımın içeriğidir.

Tasarımdaki yön kavramı ile amaç, içerikle doğru bir ilişki sağlayacak biçimde hedeflenen mesajı etkin kılmaktır.

Yön kavramının bir kurgulamadaki etkinliği, tasarımın içeriğine zarar verici bir etkide olmamalıdır.