Farklı Özelliklerdeki Müracaatçılarla Görüşme: Yaşlılarla Görüşme

Görüşme içinde pek çok ayrıntıyı barındıran etkili bir iletişim yöntemidir. Yaşlanma yaşayan her canlının er geç yaşamak zorunda olduğu bir süreçtir. Yaşlının hem kendi bireysel özellikleri hem de çevresine ait özellikler bireyin yaşlılık sürecini ne şekilde geçireceğini belirlemektedir. Yaşlılarla yapılacak çalışmalarda pek çok değişkenin aynı anda düşünülmesi ve tüm çalışmalarda yaşlıların farklılıkları gözetilerek bir planlama yapılması şarttır.

Bu süreçte sosyal hizmet uzmanlarının yaşlı bireylere yardımcı olabilmeleri için öncelikle onların istek ve beklentilerini net bir şekilde ortaya koyabilmeleri gerekmektedir. Bunu sağlamak için yapılacak görüşmelerin en nitelikli şekilde planlanması ve yapılması gereklidir.

Görüşme Öncesi Hazırlık ve Görüşmeye Başlama

Görüşme öncesinde sosyal hizmet uzmanı görüşme yapacağı yaşlı ile verimli ve nitelikli bir görüşme yapabilmek için ön hazırlık yapmalıdır. Görüşme öncesinde yaşlıya ait konularda bilgi almalıdır. Sosyal hizmet uzmanının bazı özel durumlara yönelik gerekli bilgi ve beceriye sahip olması gereklidir. Sosyal hizmet uzmanının yaşlıların sahip olduğu farklılıkları dikkate alarak görüşmeyi planlaması ve sürdürmesi gereklidir. Yine görüşme yapılacak yer de yaşlıların genel fiziki özelliklerine uygun olmalıdır.

Yaşlılarla Görüşmede Farklılık Yaratacak Etmenler

Yaş,
Cinsiyet,
Eğitim,
Sağlık durumu,
Yaşanılan yer
Sosyokültürel ve ekonomik durum,
Geçmiş yaşantılar.

Yaşlının Kuruluşa Ne Şekilde ve Hangi Nedenle Geldiği

Yaşlının kuruluşa gönüllü olarak gelip gelmemesi de görüşmenin genel gidişatını belirlemede etkilidir.
Bir konuda bilgisinin alınması için,
Bir konuda kendisinin bilgilendirilmesi için,
Bir konuda kanaat oluşturmak, karar vermek için,
Kendi talep ettiği bir konuda görüşmek için,
Süreç içinde devam eden terapi/tedavi odaklı bireysel çalışmalara veya grup çalışmalarına devam etmek için.

Diğer yandan yaşlı kuruluşa yaptığı bir başvurunun sonucunu öğrenmek için de gelmiş olabilir ya da yaptığı ancak olumsuz sonuçlanan bir başvurusu ile ilgili bilgi almak için de gelmiş olabilir. Bu noktada yaşlının kaygılı veya sinirli olacağı düşünülerek görüşmelerde bu duygular dikkate alınarak görüşme yapılmalıdır.

Sosyal Hizmet Uzmanının Özellikleri ve Görüşmede Yapılması Gerekenler

Yaşlılarla yapılacak görüşmelerde sosyal hizmet uzmanının kimi özellikleri yaşlının sosyokültürel durumu ve eğitim düzeyi ile ön plana çıkabilir. Özellikle eğitim düzeyi düşük veya geleneksel bir yaşlı ile yapılacak görüşmede sosyal hizmet uzmanının yaşı ve cinsiyeti önem kazanabilir.

Yaşlılarla görüşmede sosyal hizmet uzmanı öncelikle kendisini, yaptığı işi, görüşmenin amacını ve içeriğini çok net bir biçimde ifade etmeli, ön yargılı olmamalı, yaşlının farklı bir dille kendini ifade etmesi durumunda bir çevirmen bulunmalı, hitaplarda görüşme yapılan yaşlının sosyokültürel yapısı ve görüşmenin amacı dikkate alınarak özenli bir hitap kelimesi kullanılmalı, yaşlıların işitme ve konuşma zorluğu yaşaması hâlinde görüşmede soruları kimi zaman yüksek bir ses tonu ile tane tane anlaşılır bir şekilde sormalı, dinlerken sabırlı olmalı, yaşlının tümüyle işitme kaybı yaşadığı hâllerde işaret dili tercümanı veya yazılı soru cevap yoluyla görüşme yapılmalı, yaşlılık dönemine ait tüm sağlık sorunları ile ilgili bilgi sahibi olmalı, görüşme boyunca yaşlıyı aktif bir şekilde dinlemeli, görüşmede mesleki jargon ve yabancı kelimeler kullanmamalı, yaşlının kullandığı yöresel kelimelerine bir miktar hakim olmalı, kapalı uçlu, kısa cevaplı sorular yerine açık uçlu sorular sormalı, uygun görüşme pozisyonunu belirlemeli, gerekmedikçe beden teması kurmaktan kaçınmalı, yaşlılarla ilgili kurum, kuruluş ve hizmetler ile yasal mevzuat konularında net bilgi sahibi olmalı, yaşlının dini ve manevi inançlarına karşı saygılı olmalıdır.

Görüşme Yapılacak Yerin Özellikleri

Yaşlılarla yapılacak görüşmelerin yapılacağı yerin öncelikle engelsiz mimariye sahip olması, sessiz ve uygun ısıda olması, yeterince aydınlatılması ve havadar olması şarttır. Yine görüşme yapılan yerin yaşlının fiziksel özelliklerine ve sahip olduğu engellere uygun bir şekilde döşenmiş olması gerekir. Yaşlı ile yapılan görüşmede görüşme yapılan yere başkasının girmesi engellenmelidir. Odada mutlaka su bulunmalıdır.

Görüşmeye Başlama

Yaşlılarla yapılacak görüşmelerde sosyal hizmet uzmanı yukarıda sıralanan hazırlıkları yaptıktan sonra kendini tanıtarak görüşmeye başlamalı sonrasında mutlaka müracaatçının temel insani ihtiyaçlarına dikkat ederek mutlaka açlık, yorgunluk ve sağlık durumu ile ilgili bilgi almalıdır. Bunu yapmadaki amaç görüşme öncesi olası hemen her sorunun önüne geçmektir.

Görüşmede yaşlı yukarıda ifade edildiği üzere uygun bir dille selamlamalı, sonrası uygun bir şekilde hitap ederek kendini çok net bir şekilde ifade etmeli, görüşme süreci ve süresi ile ilgili bilgi vererek görüşmeye başlamalıdır.

Görüşme Sırasında Çıkabilecek Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Yaşanabilecek olası sorunları sıralamak gerekirse;
Görüşme sırasında oda dışından bir gürültü gelebilir,
Yaşlı müracaatçı herhangi bir nedenle fenalaşabilir, bayılabilir,
Yaşlı müracaatçı görüşmekten vazgeçebilir, kendini iletişime kapatabilir,
Yaşlı müracaatçı birden duygusallaşıp ağlayabilir,
Yaşlı müracaatçının tuvalet ihtiyacı oluşabilir.

Sosyal hizmet uzmanı yaptığı tüm kontrollere rağmen insan ile çalışılan her meslekte olabilecek sorunların yaşanmasının önüne geçilemeyebilir. Bu tip durumlarda sosyal hizmet uzmanının her zaman soğukkanlı ve pratik bir şekilde sorunlara çözüm üretmesi gereklidir.

Görüşmenin Sonlanması

Yaşlı ile yapılan görüşmede alınması gereken tüm bilgiler alındıktan sonra görüşmenin sonlanacağını belirten bazı ifadeler kullanılmalı sonrasında yaşlının eklemek istediği bir şey olup olmadığı sorulmalıdır. Herhangi bir soru yoksa sonraki süreçle ilgili yeterli bilgi verilerek görüşme sonlandırılmalıdır.