Ulusal Sağlık Sistemi ve Genel Sağlık Sigortası

Sağlık sistemi sağlık hizmetlerinin finansmanından, arzından, mevzuat ve politikalarından oluşan bir bütündür. Dünyada çeşitli sağlık sistemleri mevcuttur. Sağlık hizmetlerinin gelişimi kronolojik olarak üç dönemden oluşur. Bunlar; II. Dünya Savaşı sonrası 30 yıllık dönem, 1970 –1980 dönemi ve 1980 sonrası dönemdir.

Dünya üzerindeki sağlık sistemlerini, ortak özellikleri ve farklılıklarından hareketle sınıflandırmak mümkündür. Milton Roemer tarafından yapılan sınıflandırmaya göre devletin sağlık piyasasına müdahalesi göz önünde bulundurulduğunda dört grup sağlık sisteminden söz edilir. Bunlar; liberal sağlık sistemi, hastalık sigortası sistemi, sosyalist tip sağlık sistemi, genel sağlık hizmeti sistemidir.

Ülkemizde sağlık politikalarının belirlenmesi, planlanması, düzenlenmesi, yönetimi ve yürütülmesinde farklı unsurların rol aldığını söylemek mümkündür. Sağlık politikalarının uygulanmasında ise yine farklı kurumlar görev almıştır. Bu alanda en temel görev Sağlık Bakanlığına düşmekle birlikte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile üniversiteler bu kurum ve kuruluşlar arasında yer almaktadır.

Ulusal sağlık sistemimiz, genel sağlık sigortası olarak adlandırılmaktadır. Anayasa'nın açık hükmünde de anlaşıldığı üzere genel sağlık sigortası kurulması devlet için bir yükümlülük olmamakla birlikte, devlet bu konuda yetkilendirilmiştir.

Yakın zamana kadar sosyal güvenlik kurumları diğer sosyal sigorta yardımlarına ilaveten kişilere sağlık yardımında bulunmaktaydı. T.C Emekli Sandığı 1949, Sosyal Sigortalar Kurumu 1965 ve Bağ -Kur 1985 yılından itibaren sağlık yardımını kapsamına almış ve her üç kurum da farklı kapsam ve yöntemlerle uzun yıllar üyelerine sağlık yardımında bulunmuşlardır. Bu alandaki derin farklılıkların ortadan kaldırılması ve uygulamada yeknesaklığın sağlanması maksadıyla 2003 yılından bu yana gerçekleştirilen çalışmalar, üç kurumun tek çatı altında toplanması ve sağlık yardımlarının tek yasa ile düzenlenip tek sistemde yürütülmesi şeklinde yürütülmüştür. Bu doğrultuda 2006 yılında 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu yürürlüğe girmiştir.

Genel sağlık sigortası ülkemizde yaklaşık 45 yıldır kurulması düşünülen, bu maksatla 1963 yılından beri beşer yıllık kalkınma planlarında yer alan bir konudur. Genel sağlık sigortası uygulamasına aşamalı olarak geçmenin ilk adımı 1992 yılında yeşil kart uygulaması ile başlamıştır.

Genel sağlık sigortası kişilerin sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları hâlinde oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortadır.

Genel sağlık sigortası kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için aranan koşullar; genel sağlık sigortalısı olma veya sayılma ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişilerden olma, bekleme süresi, prim ödenmesi, sevk zincirine uyma, kimlik belgesinin gösterilmesi ve katılım payı ödenmesidir.

Genel sağlık sigortası kapsamında sağlanan hizmetler ise şunlardır :koruyucu sağlık hizmetleri, tedavi edici sağlık hizmetleri, diş sağlığı hizmetleri, yardımcı üreme sağlama hizmetleri, analık hizmetleri ve diğer tamamlayıcı hizmetler.

Genel sağlık sigortası kapsamında yer almayan, dolayısıyla Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finanse edilmeyen sağlık hizmetleri arasında estetik amaçla gerçekleştirilen her türlü sağlık hizmeti ve estetik amaçlı ortodontik diş tedavileri de yer almaktadır.