Takım Oluşturma ve Takım Yönetimine Makro Bakış

Takım, önceden belirlenmiş hedeflere ulaşmak için bir araya gelmiş, birbirine bağımlı ve birlikte hareket eden iki veya daha fazla kişinin oluşturduğu topluluk olarak tanımlanabilir. Takım tanımında üç önemli öğe göze çarpmaktadır. Bunlardan birincisi, takımın oluşturulabilmesi için iki veya daha fazla kişinin gerekmesidir. İkincisi, takımı oluşturan kişiler birbirlerine bağımlıdırlar ve birlikte hareket etmektedirler. Bir başka deyişle, devamlı olarak karşılıklı etkileşim halindedirler. Üçüncüsü, takımı oluşturan kişiler belli bir amacı gerçekleştirmek üzere çalışırlar.

Takım ile grup arasındaki benzerlik ve farklılığı; “bütün iş takımları grup, sadece resmi gruplar takımdır” şeklinde ifade etmek mümkündür. Bir diğer önemli farklılık da; “takımlar iş amaçlı oluşurken gruplar daha çok sosyal amaçlı oluşmaktadır” şeklinde belirtilmektedir. Takımı gruptan ayıran bir başka fark ise, paylaşılmış liderlik, örgütün hedeflerinden farklı olabilecek özel ve belirli bir konu üstünde çalışması, pozitif sinerji ve kolektif iş çıktılarıdır.

Takımlar genellikle varoluş amaçları, bağımsızlık derecesi, sürdürülebilirlik, hiyerarşik yapı, gelişim süreci gibi özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Yönetimsel anlamda en genel haliyle resmi (formel) takımlar ve kendi kendini yöneten takımlar olmak üzere iki takımdan bahsedilebilir. Resmi Takımlar organizasyon/şirket tarafından resmi organizasyon yapısının bir parçası olarak oluşturulurlar. Yatay, Dikey ve Özel amaçlı Takımlar olmak üzere üç tip Resmi/Formel takım vardır. Kendini yöneten Takımlar ise performansın arttırılması amacıyla alt düzey çalışanların karar verme ve işlerini yürütmelerine katılımlarının arttırılması için tasarlanmış takımlardır. Kendini yöneten takımlar, çalışanların şef veya yöneticilerin denetiminde “karar alma süreçlerine” dâhil oldukları takımlardır. Kendini yöneten takımlar, gerekli kararları almak ve günlük temelde kendilerini yönetme özü itibarı ile güçlendirilmiş küçük takımlar olarak tanımlanabilmektedir.

Gerçek kendini yöneten takım üyeleri; işin programlanması, görev dağılımı, işin gereklilikleri konusunda eğitim, performans değerlendirme, yeni takım üyesi seçme ve işin kalitesinin kontrolünün yapılması konularında karar almaktadırlar.

Takımların gelişim aşamaları ile ilgili en önemli çalışma, Bruce Tuckman’ın, bu konuda çalışan araştırmacılar tarafından iskelet olarak kabul edilen, “Developmental Sequence in Small Groups” başlıklı çalışmasıdır. Tuckman (1965), bu çalışmada takımların, gelişim süreçlerinde geçtikleri aşamaları “forming - biçimlendirme”, “storming - beyin fırtınası”, “norming - standartlaştırma”, “performing - uygulama” ve “adjourning - dağılma” olarak belirtmektedir.

Takım yapısının seçilme sebebi işletme stratejileri doğrultusunda yüksek performans sağlamaktır. Takım çalışmasının seçilmesinin nedenlerinden bir diğeri ise, "çalışanların katılımını arttırarak daha yüksek oranlarda çıktılar” elde etmektir.

Takım üyelerinin ortak değerler oluşturmaları ve normlar benimsemeleri, takım iklimini oluşturmaktadır. Bir başka açıdan ise takım üyelerinin bulundukları takımda sergiledikleri tavırlar, savundukları ilkeler ve o takımdan beklentileri o takımın iklimini oluşturmaktadır. Başarılı bir takım ikliminin oluşması için dört faktör etkilidir. Bu faktörler; takım vizyonu, katılımcılık ve güven ortamı, işe yönelme ve yenilikçiliğe olan destektir.