Toptancılık, Perakendecilik Yönetimi ve Lojistik

Bu bölümde dağıtım kanallarının temel üyelerinden olan toptancılar ve perakendeciler hakkında temel bilgilere yer verilmiştir. Bunun yanı sıra dağıtım kavramı içerisinde önemli bir yer tutan lojistik faaliyetlerinin de ana hatları itibrıyla ele alınmıştır.

Dağıtım kanalında önemli bir role sahip unsurlardan biri toptancı işletmelerdir. Küçük ölçekli üretici ve perakendecilerin hâkim olduğu pazarlarda, toptancılar olmadan sağlıklı bir ekonomik hayatın sürdürülmesi mümkün değildir. Toptancılık, nihai tüketicilere yapılan satışların dışında kalan tüm satışları ifade etmektedir. Toptancıların dağıtım kanalındaki başlıca fonksiyonları, satış ve tutundurma, satın alma ve bir araya getirerek çeşitlendirme, büyük hacimli ürünleri küçük parçalara bölme, depolama, taşıma, finans ve tavsiyetlerde bulunmadır. Toptancılar, üretiye ait olup olmadıkları, ilgili oldukları malların mülkiyetini üzerlerine alıp almadıklarına, tam veya sınırlı hizmet vermelerine ve mamul hatlarına göre çeşitli şekilerde sınıflandırılabilirler. Toptancı türleri arasınad en yaygın olanlar, tüccar toptancılardır.

Komisyoncular, malın mülkiyetini üzerlerine almaksızın satıcılarla alıcıları bir araya getirirler. Finansmana katkıda bulunmazlar. Hiçbir riske katlanmazlar.

Ticari dağıtım kanalının son halkası olan perakendecilik, işletme büyüklüğü bir yana bırakılacak olursa, tarihsel olarak en eski pazarlama hizmetidir. Perakendecilikte, bir toplumdaki pazarlama, dağıtım ve hatta diğer ekonomik etkinliklerin önemli bir bölümü yürütülür. Perakendecilik en basit tanımıyal malların ve hizmetlerin nihai tüketicilere satılmasıdır. Perakendecilik veya perakendeciler hem tüketiciler hem de üretici ve toptancılar için önemli işlevler üstlenirler. Perakende ticaret, dolayısıyla perakendeciler, çeşitli kriterlere göre sınıflandırılabilirler. Başlıca sınıfrlandırma kriterleri tüketicilerin satın alma çabasının düzeyine, tüketicilere sağlanan hizmtlere, mamul hatlarına, perakendecilik işlemlerinin yerine ve mülkiyetin kime ait olduğuna göre sıralanabilir. Bir başka sınıflandırma ise perakendeciliği mağazalı, mağazasız perakendecilik ve perakendeci örgütler şeklinde sınıflandırmıştır.

Perakendecilikte başlıca pazarlama kararları hedef pazar ve konumlandırma, ürün çeşidi ve hizmet, fiyat, tutundurma ve yer kavramlarıyla ilişkilidir.

İşletmelerde gerek üretim öncesi, gerek üretim ve gerekse üretim sonrası aşamalarda yapılan ilk madde ve malzeme, yarı mamul ve mamul akış faaliyetleri lojistik kavramı etrafında tanımlanmaktadır. Lojistik, doğru ürünün, doğru miktarda, doğru şartlarda, doğru yerde, doğru zamanda, doğru maliyetle, doğru müşteri için kullanılabilirliğini sağlamaktır. Lojistiğin hangi alanında olduğuna bakılmaksızın bazı prensipleri bulunmaktadır. Bunlar; standartlık, ekonomik olma, yeterlilik, elastikiyet, sadelik, izlenebilirlik ve şeffaflık, koordinasyon ve iş birliği, etkinlik, güvenilirlik, öncelik ve otoritedir.

Pazarlama literatürü incelendiğinde başlıca lojistik faaliyetleri müşteri hizmetleri, taşıma, envarter yönetimi, depolama, elleçleme, sipariş işleme, satın alma, sigortalama, talep yönetimi, stok yönetimi, üretim planlama, yer seçimi ve ambalajlamadır.

Başlangıçta ulaşım ve depolamayla sınırlı olan lojistik; satın alma, dağıtım, stok yönetimi vb. faaliyetleri de içine alarak genişlemiştir. Günümüzde gelişmiş ekonomilerin en önemli silahı olarak lojistik faaliyetler kullanılmaktadır.