Zihin Engelli Öğrencilerin Gereksinimlerine Uygun Tasarlanan Araç – Gereç Hazırlamak II

Giriş

Öğretim materyalleri, öğrenme süreci içerisinde öğretmen tarafından değişik ortamlarda öğrencilere sunulan araçlardır. Bu araçlar; basılı materyaller, fotoğraflar, maketler, gibi ilk bakışta anlaşılır nesneler olabileceği gibi içeriğine erişmek için daha yüksek teknolojiye gereksinim duyan ses kasetleri, videolar, CD’ler, internet sayfaları, çeşitli yazılımlar gibi ortamlarda da sunulabilir. Öğretim materyalleri önceden geliştirilmiş öğretim programının gereksinimleri doğrultusunda hazırlanmalıdır. Bu noktada uygun yaklaşım ve uygun materyallerin seçimi için öğretilecek içerik ve hedef kitleyi oluşturan bireyler hakkında doğru bilgilendirmeye gereksinim vardır.

Materyal tasarlama ve geliştirme, genel eğitim sınıflarında olduğu kadar zihinsel engelli çocukların eğitim gördüğü sınıf ortamlarında da oldukça önemlidir. Bilişsel sosyal, dil ve psikomotor becerilerde akranlarından geri kalan zihinsel engelli çocuklara gelişimsel ve akademik alanlarla ilgili gereksinimlerinin karşılanmasında kullanılacak olan öğretim materyalleri onların bu alanlardaki gereksinimlerini karşılamalarını kolaylaştıracaktır.

Gelişim Alanlarına Uygun Materyal Hazırlama

Materyal hazırlama süreci; amaç, malzemeler, ön koşullar, materyali oluşturma, öğretimde uygulama ve değerlendirme başlıklarından oluşmaktadır.

Amaç kısmında; hazırlayacağımız materyalin, hangi gereksinimi karşılayacağı ifade edilmelidir.

Malzemeler kısmında; amaç olarak belirlediğimiz gereksinime uygun geliştirecek olduğumuz materyalin malzemelerine karar verilmelidir.

Ön Koşullar; Geliştirecek olduğumuz materyali kullanacak olan öğrencinin gelişimsel ve akademik açıdan hangi ön koşulları taşıması gerektiğine karar vermek önemlidir. Gerekli ön koşul becerilere sahip olmayan öğrenciler için hazırlanan materyallerin etkisi düşük olabilir.

Hazırlama; materyalin yapım süreci

Öğretimde uygulama; hazırladığımız materyal tek başına bir anlam ifade etmemektedir. Hazırlanan materyali öğretimde nasıl kullanacağımız büyük önem taşımaktadır. Bu nedenden dolayı hazırlanan materyali öğretim sürecinde nasıl kullanacağımızı bilmemiz önem taşımaktadır.

Değerlendirme kısmında; öğrencimiz için hazırladığımız materyalin öğretim sonunda nasıl bir davranış değişikliğine yol açtığını belirlememiz gerekir. Değerlendirme sonucuna geliştirdiğimiz materyalin etkisini de test etmiş oluruz.

Öğretim Materyallerinin Malzeme Özellikleri

Kullanılacak malzemelerin dayanıklı olması önemlidir. Kullanım anında zarar görme, dağılma, parçalanma gibi istenmedik durumların oluşmaması için malzemelerin dayanıklı olması tercih edilmelidir. Ayrıca öğretim materyali birden fazla kez kullanılacağı için kolay parçalanmayan ve şekil değiştirmeyen bir malzemelerin kullanılması önerilmektedir.

Yazılı malzeme kullanımı görsel malzemeler kadar önemlidir. Herkes tarafından okunabilecek bir boyutta yazı kullanımı materyalin anlaşılırlığını arttıracaktır. İkiden fazla yazı tipinde kullanılacak yazılı malzeme kullanılmamalıdır. İkiden fazla yazı tipinin yan yana kullanılması karmaşık bir görüntüye neden olacaktır.

Genellikle iki boyutlu hazırlanan materyallerde dokunma duyusu kullanılmaz. Materyalin kullanım amacının ne olduğu anlaşılmalı ve mesajı daha etkin olarak kavramak amacı ile kullanılacak malzemede dokunma duyusundan yararlanılması son derece önemlidir. Bunun için kullanılacak malzemelerde bir desen olması ya da farklı bir dokunma hissi vermesi dokunma duyusunun aktif kullanılmasına neden olacak ve iletilmek istenen mesajın alınmasını kolaylaştıracaktır.

Öğretim materyallerinin tasarlanması sürecinde renk seçiminde dikkatli davranılmalıdır. Özellikle kullanılacak malzemelerin renklerinin birbirleriyle uyumlu olan renklerin seçimine öncelik verilmelidir.

Materyal Hazırlanacak Fiziki Ortam

Araç yapımı için kullanılacak fiziki ortamın geniş olması önemlidir.

Materyallerin yapım sürecinde ihtiyaç duyulabilecek makas, maket bıçağı, cetvel, yapıştırıcı, iğne, iplik, bant vb. temel uygulama araçlarının ortamda bulundurulması gerekmektedir. Böylece ihtiyaç duyulan temel uygulama aracı hemen kullanılabilir.

Ayrıca araç yapımında kullanılacak fiziki ortamda materyalleri hazırlarken kullanılacak kurutma, sıkma, baskı yapma, bekletme vb. işlemler için ağırlıklar, tutacaklar, masalar bulunması işlem sürecini kolaylaştıracaktır.

Okullarda araç-gereç hazırlamak için gerekli temel uygulama araçlarının bulunduğu bir araç-gereç hazırlama odası bulunmayabilir. Bu sebeple araç gereç hazırlamak için iş eğitimi ve ev ekonomisi derslerinin yapıldığı uygulama sınıfları veya laboratuvarlar uygun fiziki özelliklere sahip sınıflar olarak düşünülebilir.