Bedensel Engelli Çocukların Gereksinimlerine Uygun Tasarlanan Araç-Gereci Hazırlamak-II

Tüm yetersizlikten etkilenen bireyler içinde standart bir yoldan ziyade materyal tasarım süreçlerinde ihtiyaca ve etkilenilen düzeye yönelik olarak farklılaştırmalar yapmak gerekmektedir. Bu nedenlerden dolayı bedensel engelli bireyler için materyal tasarım süreci bedensel engelli bireylerin özelliklerinin belirlenmesiyle başlar. Hiçbir bedensel yetersizliği olan bireyin ihtiyaçları standart olmadığı için bireysel farklılıklarının belirlenmesiyle başlayan süreç bu bireyler için belirlenecek gelişimsel ve akademik gereksinimlerine hizmet edecek hedeflerin belirlenmesiyle devam eder.

Bedensel engelli bireyler için hazırlanacak araç gerecin amaç ve kazanımları belirlenirken; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan “Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı” amaç ve kazanımları örnek olarak kullanılabilir.

Amaç ve kazanımların geliştirilmesine yönelik olarak materyal seçiminde çocuğun günlük yaşamına katkı sunabilecek her türlü; oyuncak, eşya, hazır/hazırlanabilecek vb. işlevsel malzemeler tercih edilmelidir.

Öğrencinin performansına uygun olarak, amaçlar seçildikten ve tüm değişkenler dikkate alınarak uygulanacak uyarlamalara karar verildikten sonra uygulama basamaklarına başlanabilir.

Fiziksel Ortamın Uyarlanması ve Düzenlenmesi

Araç yapımına başlamadan önce yapılacak aracın taslağının seçilmiş olması gerekmektedir. Oluşturulacak araç için gerekeli malzemelerin bir listesi çıkartılmalı ve bu liste yardımıyla ihtiyaç duyulan malzemeler önceden temin edilmelidir. Temin edilen malzemeler araç yapımı için kullanılacak fiziki ortama taşınmalıdır.

Ayrıca araç yapımında kullanılacak fiziksel ortamda materyalleri hazırlarken kullanılacak tüm araç ve gereçlerin bulundurulması kolaylık sağlar. Ayrıca araç gereçlerin konulacağı ve üzerinde işlemlerin yapılacağı ortamların bulunması da uygulama sürecini kolaylaştıracaktır.

Materyal Özellikleri

Bedensel yetersizliğinden etkilenmiş bireyler için kullanılacak malzemelerin dayanıklı olması önemlidir. Çünkü bedensel engelli bireyler araç gereçleri değişen kas ve dokunma durumunda oluşan yetersizlikten kaynaklanan tutamama, kavrayamama veya gereğinden fazla sıkı tutmaya çalışma gibi nedenlerle malzemelerde oluşabilecek hasarlardan dolayı malzemelerin dayanıklı ve sağlam olması tercih edilmelidir.

“Duyu Algı Motor/Duyusal İşlemleme” becerilerinde yetersizlik yaşayan bedensel engelli küçük çocuklar değişik yüzeylere dokunmaktan ve bu yüzeyleri incelemekten kaçınırlar. Bu çerçevede çocukların bu malzemelere karşı duyarlılıklarının zamanla gelişeceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Öğretim materyallerinin tasarlanması sürecinde renk seçiminde dikkatli davranılmalıdır. Özellikle kullanılacak malzemelerin renklerinin kontrast olan renklerin seçimine öncelik verilmelidir. Bununla birlikte her tasarımcı kendi renk tercihini istediği gibi kullanabilir.

Uygulama Basamaklarının Oluşturulması

Materyalin hazırlanması için öncelikle uygulama basamaklarının oluşturulacağı doğru fiziksel ortam seçilmelidir. Daha sonra bedensel yetersizliği olan bireyin performansına uygun olarak materyal seçimi yapılmalıdır. Son aşamada ise doğru uygulama basamakları takip edilmelidir.

Materyal oluşturma sürecinde doğru uygulama basamaklarının akışına uygun olarak hareket edilmelidir. Uygulama esnasında kazaların oluşmaması için basamakları tek tek ve yavaş yavaş gerçekleştirmek önemlidir.

Değerlendirme

Bedensel yetersizliği olan bireyler için hazırlanan materyaller, bu bireylerin ihtiyaç ve performanslarına göre farklıklalar gösterebilmektedir. Standart bir düzenlemeden ve tasarımdan ziyade materyallerin doğru olarak değerlendirmesi önemlidir. Bu tür materyaller değerlendirilirken öğrenmeye etkisine ve verimliğine bakılmalıdır.

Değerlendirme sürecinde; materyalin amaçla uyuşması, basit ve anlaşılır olması, kullanım kolaylığına sahip olması, içerikte yer alan bilgilerle uygunluğu, işlevsel olması, öğrencinin performans düzeyine uygun olması gibi koşulların gözden geçirilmesi gerekir. Kullanılacak materyalin öğretimle ilgili değişkenler açısından öğretim etkinliklerini destekleyebilmesi önemlidir.