Toplumsal Olaylar ve Siyasi İçerikli Gösteriler

Çoğulculuk, hoşgörü ve başkalarının düşünce ve inançlarına saygı duymak demokratik toplumun vazgeçilmez niteliklerindendir. Çoğulcu demokrasilerde, çoğunluğun fikrinin her durumda üstün olduğu ileri sürülemeyeceği gibi azınlık veya muhalif fikirlerin korunması ve bunların ifade edilmesinin güvence altına alınması, demokratik ilkelere saygı için gereklidir.Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 10. maddesinde ifade özgürlüğüne yer verilmiştir. Buna göre; “herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar”.

Toplantı ve gösteri hakkı, bireyler duygu ve düşüncelerini dış dünyaya aksettirebilme ve amaçladıkları şekilde hayata geçirmek amacıyla toplanabilmeleri ve yürüyüş ya da başka yöntemlerle gösteri yapabilmeleri anlamına gelen evrensel nitelikte bir haktır. En temel hak ve özgürlük türlerinden biri olan toplantı ve gösteri hakkı ifade özgürlüğünü tamamlayıcı nitelikte bir haktır.

Düşünce ve ifade özgürlüğü ülkemizde de, anayasal güvence altındadır. Anayasamızın, “Düşünce ve kanaat hürriyeti” başlıklı 25. maddesinde; herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz denilmektedir. Aynı şekilde Anayasanın 26. maddesinde “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” düzenlenmiştir. Toplantı ve gösteri hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde düzenlenerek güvence altına alınmıştır. Bunun yanında Anayasamızın 34. maddesinde de “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı” olarak anayasal teminata sahip kılınmıştır.

Toplumsal olaylar, yasal nitelikte olabildiği gibi yasal sınırların dışına çıkan yasa dışı olaylar şeklinde de cereyan edebilmektedir. Yasalara uygun bir şekilde gerekli izinlerin alındığı bir düğün organizasyonu, bir basın açıklaması, bir protesto gösterisi, bir sivil dayanışma organizasyonu veya siyasi parti toplantısı yasal bir toplumsal olaydır.

Toplumsal olayların özelliği, kitleleri harekete geçirmesi ve kamu güvenlik ve düzeni bakımından her an tehlike yaratacak ve yasal olmayan nitelik kazanacak bir yapıda olmasıdır. Toplumsal olayların bir diğer özelliği ise, olayların öncesi ve sonrasında gerekli tedbirlerin kolluk tarafından alınması zorunluluğudur.

Protesto, ifade özgürlüğü ve toplantı ve gösteri hakkının görünümü olan bir haktır. İfade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri hakkı, anayasal güvence altına alınmış bir hak olduğu için yasal sınırlar içerisinde yapılması ve gereği gibi sona ermesi için kolluğun önlem alması gereklidir. Aynı şekilde yasal sınırların dışına çıkıldığında ise, yetkileri çerçevesinde kolluk müdahale ederek kamu düzenini sağlamalıdır.Siyasi partiler propaganda amaçlı veya kendi siyasal felsefelerini ve icraatlarını geniş kitlelere anlatabilmek için toplantı ve gösteri yapabilirler. Ancak bu toplantıların barışçıl olması ve şiddet içermemesi gerekir. Eğer bu gösteri sırasında kamu düzeni bozulmuşsa veya terör örgütü propagandası gibi propaganda yapılarak suç işlenmesi söz konusuysa siyasi içerikli bu toplantı veya toplumsal olaya engel olunabilir.

Toplumsal olaylara müdahale görev, yetki ve sorumluluğu kolluk birimlerinindir. Gerek protesto gösterilerinde ve gerekse siyasi içerikli toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde güvenliği sağlayacak olan, bunların sükûn ve güven içinde geçmesini temin edecek olan birim kolluk kuvvetidir.