Özel Güvenlik, İdari Görevleri ve Toplumsal Olaylara Müdahale Yetkisi

Güvenlik ihtiyaçlarının farklılaşması kolluk kuvvetlerinin de farklılaşan ihtiyaçlara cevap vermesi için değişmesi gerektirmiştir. Bu nedenle genel kolluğun yanında özel güvenlik ortaya çıkmıştır.

Özel güvenliğin, arama yetkisi, önleme araması yapma yetkisi, adli arama yapma yetkisi, yakalama yetkisi, kimlik sorma yetkisi, zor kullanma yetkisi, silah bulundurma, taşıma ve kullanma yetkisi bulunmaktadır.

Özel güvenlik görevlilerinde aranan şartlardan herhangi birisinin kaybedilmesi halinde çalışma izni iptal edilir. Özel güvenlik görevlilerinde ve yöneticilerde aranan şartlardan herhangi birisinin kaybedildiğinin tespiti halinde kimlik kartı ve çalışma izni Bakanlıkça/valiliklerce iptal edilecektir.

Türkiye’de özel güvenlik hizmetleri, 1981 yılında çıkarılan 2495 sayılı Bazı Kurum ve

Kuruluşların Korunması ve Güvenliklerinin Sağlanması Hakkında Kanun ile ortaya çıkan ve günümüze kadar yasal olarak kurulan özel güvenlik teşkilatlar ile yasal dayanaktan yoksun hizmet anlayışı içinde yönetilmiş Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile hem özel güvenlik teşkilatları hem de özel güvenlik şirketleri yasa kapsamına alınmıştır.

Özel güvenlik görevlisinin silah kullanma yetkisi mutlak değildir. Sadece bazı güvenlik görevlilerinin silahlı görev yapmaları düzenlenmiştir ki bu görevliler özel bir eğitimden geçerler. Görev alanında ateşli silah taşıyacak özel güvenlik görevlilerinde, 6136 sayılı Kanun ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikte belirtilen şartlar aranır.

5188 sayılı Kanunun 7. maddesinde düzenlenen yetki ile özel güvenlik görevliler asıl olarak önleme araması yapmaya yetkili olmakla birlikte adli arama yapma yetkisine de sahiptirler. 5188 sayılı Kanun ile Özel güvenlik görevlilerine verilen asıl arama yetkisi önleme aramasıdır. Nitekim, Kanunun 7. Maddesinden bu anlaşılmaktadır. 5188 sayılı Kanunla adli arama yapma yetkisi özel güvenlik görevlilerine sınırlı şekilde verilmiştir. Yakalama; kamu güvenliğine, kamu düzenine veya bireylerin hayat ve vücuduna yönelik var olan tehlikenin kaldırılması için denetim altına alınması gereken veya suç işlediğine yönelik hakkında kuvvetli iz, emare, eser ve delil bulunan kişinin gözaltı veya muhafaza altına alınmadan önce özgürlüğünü kısıtlayıcı geçici veya fiili denetim altına almaktır.

Yetkileri: Özel güvenliğin, arama yetkisi, önleme araması yapma yetkisi, adli arama yapma yetkisi, yakalama yetkisi, kimlik sorma yetkisi, zor kullanma yetkisi, silah bulundurma, taşıma ve kullanma yetkisi bulunmaktadır.

İster ilkel seviyede olsun isterse de kompleks iş bölümleriyle en gelişmiş seviyeye ulaşsın her toplum topluluk olmaktan kaynaklı düzen ihtiyacına haizdir. Kişilerin bir arada ortak bir yasam sürdürebilmeleri için asgari bir düzen ve disiplin gerekir. Bu düzen ve disiplinin sağlayıcısı olan Devlet öncelikle ülkenin huzur ve güvenini sağlamak zorundadır. Devlet bu görevini kolluk görevlileri aracılığıyla yerine getirecektir.

Güvenlik ihtiyacının farklılaşması ve dinamik yapısıyla değişen güncellenen toplum yapısında bu ihtiyaca yanıt verilebilmesi için klasik kolluk anlayışında değişikliğe gidilmiş ve genel kolluğun yanında özel güvenlik ortaya çıkmıştır. Özel güvenlik personeli, görevli olduğu alanda önleyici kolluk hizmetlerini yerine getirir.

Anayasa m.47/4’e göre, Devlet, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişileri tarafından yürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzelkişilere yaptırılabileceği veya devredilebileceği kanunla belirlenir. Bu düzenlemeye göre; bir kamu hizmeti olduğu konusunda şüphe bulunmayan kolluk faaliyeti de özelleştirilebilecektir.