Adölesan Döneminde Biyolojik Gelişim

Adölesan dönemi, hızlı anatomik, fizyolojik ve psikolojik değişikliklerin olduğu, çocuklukla yetişkinlik arasında yer alan kendine özgü özellikleri ve sorunları olan bir geçiş çağıdır.

Bu kadar kapsamlı ve ciddi değişimleri yaşayan birey, kimi durumlarda ciddi risklerle karşılaşabilmektedirler. Bu nedenle, adölesan döneminde bireylerin, daha fazla ilgi, özen ve destekleyici bir çevreye ihtiyaçları bulunmaktadır.

Adölesan döneminin başladığı ve sona erdiği yaş aralıkları konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Genel olarak 11-21 yaşlarını kapsadığı kabul edilmektedir. Kızlar 10-11 yaş (en erken 8, en geç 13 yaş) erkekler ise 12 yaşından (en erken 9 yaş en geç 14 yaş) itibaren adölesan döneme girerler. Ülkemizde, adölesan dönem kız çocukları için 10 yaş, erkek çocukları için ise 12 yaş civarında başlamaktadır.

Adölesanlığın başlangıcı, bireyin sahip olduğu genetik özelliklere, ırksal özelliklere, beslenme durumuna, yaşanılan coğrafi bölgeye, içinde bulunulan sosyal şartlara ve kültüre göre farklılıklar göstermektedir.

Adölesan dönemi erken adölesan dönemi (11-14 yaş arası); orta adölesan dönemi (15-18 yaş arası); geç adölesan dönemi (19-21 yaş arası) olmak üzere üç döneme ayırılır.

Adölesan dönemde; beden görünümünde, iskelet ve kas sisteminde, çeşitli organlarda ve iç salgı sisteminde olmak üzere dört önemli alanda değişmeler görülür.

Adölesan dönemde fiziksel gelişimle bağlantılı olarak iki sorun günümüzde adölesanları ciddi biçimde tehdit etmektedir. Bunlardan ilki obezite sorunu, ikincisi ise anoreksiya nevrozadır.

Obezite, besinlerle alınan enerji miktarının, metabolizma ve fizik aktivite ile tüketilen enerji miktarını aştığı durumda ortaya çıkar. Obezite yalnızca “şişman” olmak anlamına gelmemektedir. Obezite, insan vücudunda kalp ve damar sistemi, solunum sistemi, hormonal sistem, sindirim sistemi gibi sistemleri etkileyen ve birçok önemli rahatsızlığa zemin hazırlayan bir hastalıktır.

Anoreksiya nevroza da ölüm riski taşıyan bir psikiyatrik bozukluk olarak bilinmektedir. Hastalığın kaynağında genellikle beden imajının çarpık bir biçimde algılanması yatmaktadır. Anoreksiyalı insanlarda kilo alma ve vücut şekillerinin kontrolünü kaybetmeye karşı çok şiddetli bir korku vardır. Tedavi edilmezse, geri döndürülemez fiziksel ve psikolojik sorunlar yaratabilir hatta ölüme neden olur.

Adölesan dönemde erken ve geç olgunlaşmanın birey üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri bulunabilir.

Adölesan dönem, fiziksel gelişmenin 0-2 yaş döneminden sonra en yoğun ve kapsamlı yaşandığı dönemdir. Bu hızlı değişime verilen tepkiler bireyden bireye farklılık göstermektedir. Bazı adölesanlar, vücutlarındaki değişimin farkındadırlar ve buna daha kolay uyum sağlarlar, bazıları ise fiziksel değişimlerden son derece rahatsız olabilirler.

Gelişim görevi, yaş dönemlerine göre bireyin yerine getirmesi gereken temel beceri ve Adölesan döneminin gelişim görevleri bedensel değişimleri bilmek ve bunlara uyum sağlamak, kimlik oluşturma sürecini tamamlamak, aileden bağımsızlaşma sürecini tamamlamak, cinsiyet rollerini kazanmak, çeşitli sosyal gruplara dahil olmasını, bu ayrı gruplardaki farklı rolleri ve kendi rolünü öğrenmek, başkalarına ve topluma karşı olan ödevlerini kavrayacak şekilde bir vicdan ve ahlak anlayışı, değerler sistemi geliştirmek, meslek sahibi olmak için girişimde bulunmak, evlilik ve aile yaşamına hazırlanmak. Adölesanların bu gelişim görevlerini sağlıklı bir biçimde yerine getirebilmesi için destekleyici bir sosyal çevreye ihtiyaçları bulunmaktadır.