Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Faaliyetinde İşçilik Giderleri ve Muhasebeleştirilmesi

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinde işçilik giderleri, ilk madde ve malzeme giderinden sonra inşaat maliyeti içerisinde önemli bir yere sahiptir. İşçilik giderleri, inşaat yapımında çalışan işçilere emekleri karşılığında yapılan ödemelerin parasal tutarıdır. İşçi ücret ve giderlerinin bir kısmı fiili çalışma ile ilgili iken bir kısmı yasalar ve sözleşmeler gereği ortaya çıkmaktadır. İşçilik giderleri çalışana ödeme yapıldığında değil tahakkuk ettiğinde ilgili gider yerine aktarılır.

Bununla birlikte, birden fazla proje yürüten işletmeler açısından hangi projede ne kadar işçilik giderinin yapıldığının tespit edilmesi inşaat maliyetlerinin doğru tespitinde oldukça önemlidir.

İnşaat işinin yapımı esnasında düzenlenen puantaj kartları ve puantaj defterlerinden faydalanılarak hangi işçinin hangi inşaat için ne kadar çalıştığı takip edilmektedir. Puantaj defterinde inşaat işinde çalışan tüm personelin bir aylık çalışma süreleri ve mesai saatleri, iş ve işçi ayrımı yapılarak kaydedilir ve personele ödenecek ücret için temel teşkil eder.

İşçi ücretleri, işçi, işveren ve devlet temsilcilerinden oluşan asgari ücret tespit komisyonu tarafından her yıl belirlenen asgari ücretin altında olamaz.

İşçilik Giderlerinin Sınıflandırılması

Üretim faaliyetleri ile ilgili işçilikler esas ve yardımcı işçilikler olarak ikiye ayrılmaktadır. Esas işçilikler, esas üretim gider yerlerinde ortaya çıkmakta ve mamulün yapımında doğrudan çalışılan işçilikleri kapsamaktadır. Yardımcı işçilikler ise esas gider yerlerinde çalışmakla birlikte bizzat üretimde çalışmayıp üretime yardımcı olan işçilikler ile yardımcı gider yerlerindeki tüm işçiliklerden oluşmaktadır.

İşçilik giderleri yapılan proje ile ilişkisine göre direkt ve endirekt işçilik giderleri olarak ikiye ayrılmaktadır.

Direkt İşçilik Giderleri

Direkt işçilik giderleri, inşaat (mamul) yapımında çalışan ve üretilen inşaat (mamul) ile arasında direkt ilişki kurulabilen ve doğrudan inşaat maliyetlerine (mamule) yüklenebilen giderlerdir. Söz konusu işçilik giderleri esas üretim gider yerleri ile ilgili olup fiilen üretim işinin gerçekleştirilmesinde yapılan işçilikler için yapılan giderlerdir. İnşaat yapımında çalışan demirciler, fayansçılar, kalıpçılar, duvarcılar, sıvacılar, boyacılar, kaynakçılar, ameleler vb. dorudan inşaat yapımında çalıştıklarından ve hangi inşaat için ne kadar çalıştıkları takip edilebildiğinden bunlar için ödenen ücretler direkt işçilik giderleri içerisinde yer almaktadır.

Endirekt İşçilik Giderleri

Endirekt işçilik giderleri, direkt işçilik giderleri dışında kalan, üretim faaliyetinde yardımcı ve destek hizmetleri sunan ve dağıtım anahtarları yoluyla üretilen ürüne dolaylı olarak yüklenen işçilik giderleridir. Ayrıca, birden fazla inşaatta çalışan ve her bir inşaat için ne kadar kullanıldığı ayrı olarak hesaplanamayan işçilik giderleri de bu kapsamda yer almaktadır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinde endirekt işçiliklere yemekhane, yatakhane görevlilerinin ücretleri, güvenlik personeli ücretleri, makine bakım ve onarımından sorumlu personellerin ücretleri vb. örnek olarak verilebilir.

İşçilik Giderlerinin İnşaat Maliyetlerine Yüklenmesi

Maliyet hesaplarının kaydedilmesinde işletme 7-A ve 7-B seçeneklerinden birini uygular. 7-A seçeneğinde giderler fonksiyon esasına göre takip edilir. Giderler ortaya çıktığında fonksiyon esasına göre defteri kebire kaydedilir. Yardımcı defterlerde ise hem gider çeşidi hem de gider yerleri açısından takip edilir. Belirli hadleri aşan (belirli büyüklükteki) üretim ve hizmet işletmeleri 7-A seçeneğini uygulamak zorundadır. Bu hadleri aşmayan işletmeler 7-A ile 7-B seçeneklerinden birini tercih edebilir.

7-B seçeneğinde ise giderler defteri kebirde çeşit esasına göre izlenirler. Bu seçenekte sadece 79 nolu grupta yer alan maliyet hesapları kullanılır. 7-B seçeneği, giderleri fonksiyonlarına göre ayırt edemedikleri için küçük işletmelere yönelik olarak ortaya çıkmıştır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetinin bir hizmet işi olması nedeniyle tahakkuk eden işçilik giderleri ilk madde ve malzeme giderinde olduğu gibi 7- A seçeneğinin kullanılması durumunda 740 Hizmet Üretim Maliyeti, 7-B seçeneğinin kullanılması durumunda ise 791 İşçi Ücret ve Giderleri Hesabında takip edilir. Buda yevmiye kaydında 7-A ve 7-B seçenekleri arasındaki terk farktır.

7-A seçeneğine göre işçilik giderlerinin yevmiye kaydında740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı ve 136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı borçlandırılmakta, 335 Personele Borçlar Hesabı, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı, 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı alacaklandırılmaktadır.

740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı:

İnşaat faaliyeti kapsamında yapılan işçilik maliyetleri bu hesabın borcuna kaydedilir. Bu hesapta yer alacak işçilik giderleri brüt ücret, SGK işveren payları ve işsizlik sigortası işveren paylarının toplamından oluşmaktadır.

136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabı:

Devlet tarafından karşılanacak ve net ücrete ilave olarak ödenecek olan asgari geçim indirimleri, “Vergi Dairesinden Asgari Geçim İndirimleri Alacakları” olarak bu hesabın borcuna kaydedilmektedir.

335 Personele Borçlar Hesabı:

Çalışana emeği karşılığı ödenecek olan net ücret ve asgari geçim indiriminin toplamı çalışana ödeme yapılana kadar bu hesabın alacağına kaydedilerek takip edilir.

360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı:

Gelir vergisi matrahı üzerinden hesaplanan gelir vergisi ve brüt ücret üzerinden hesaplanan damga vergisi kesintilerinin toplamı bu hesabın alacağına kaydedilir.

361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı:

Bu kesintiler SGK işçi ve işveren payları ile işsizlik işçi ve işveren paylarının toplamından oluşmaktadır.