Özel (Yap-Sat) ve Yıllara Yaygın İnşaat Faaliyetlerinde İnşaat Maliyetinin Tespiti ve Dönem Sonu Muhasebe İşlemleri

Yap-sat inşaat faaliyetlerinde mamul maliyetleri direkt ve endirekt maliyetler toplamından oluşmaktadır. Bu kapsamda direkt maliyetler ilk madde ve malzeme maliyetleri ile üretime doğrudan katkı sağlayan işçilik maliyetlerini içerir. Endirekt maliyetler ise direkt ilk madde malzeme ve direkt işçilik maliyetleri haricinde üretimle ilişkilendirilen diğer tüm maliyetlerden oluşur.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde ise faaliyet birden çok dönemi ilgilendirmektedir. İnşaat ve onarım işleri maliyetleri de aynı şekilde birbirini takip eden dönemlerde faaliyetle ilgili ortaya çıkan maliyetlerin bütününden oluşmaktadır.

Yap-sat inşaatlarda tamamlanan inşaatlara ilişkin ortaya çıkan ve 151 Yarı mamuller üretim hesabına kaydedilen tutarların 152 Mamuller hesabına aktarılması gerekir.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hizmet üretiminin gerçekleştiği ve tamamlanmamış işlere ilişkin maliyetler dönem sonlarında 170 Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri hesabının bakiyesi olarak bilançoda yer alır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri tamamlandığında önceki dönemlerde 170 Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri hesabının bakiyesi ile ilgili dönemde tamamlanma aşamasına kadar oluşan maliyetlerin toplamı üretilen hizmetin maliyetini oluşturur.

Yap-sat inşaat faaliyetlerinde satılan daire ve işyerleri satış bedeli ile 600 Yurt içi satışlar hesabının alacaklı kısmına kayıt yapılır. Satışı gerçekleştirilen daire ve işyerlerinin maliyeti ise 620 Satılan mamullerin maliyeti hesabına aktarılmak üzere 152 Mamuller hesabından çıkarılır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetlerinde tamamlanan inşaatların teslim edilmesi ile birlikte elde edilen gelirlerin 600 Yurt içi satışlar hesabına alacaklı şekilde kaydedilmesi gerekir.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde 170 Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri hesabında kayıtlı tutarlardan tamamlanan işler için olanları 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılır.

Yap-sat inşaat faaliyetlerinde dönem sonu işlemleri şu şekilde yapılmaktadır. Yarı mamuller üretim hesabına kayıt için kullanılan yansıtma hesapları ilgili maliyet hesapları ile mahsup edilerek kapatılır. Satışı gerçekleşen inşaat mamulleri (daire veya işyeri) 620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabına aktarılır. Ortak giderler ilgili gider hesaplarına yansıtma hesapları aracılığıyla aktarılır. Yansıtma hesapları daha sonra maliyet hesapları ile mahsup edilerek kapatılır. 620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabı ve 600 YURT İÇİ SATIŞLAR hesabı 690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI hesabına aktarılarak kapatılır. Böylelikle dönemin faaliyet sonucu tespit edilir. 690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI hesabının alacak kalanı vermesi yap-sat işi ile uğraşan işletmenin dönemde kar elde ettiği anlamına gelir. Mali kâr üzerinden vergi hesaplanır. Vergi hesaplanırken ticari kâr değil mali kar esas alınır. Vergi gideri ilgili hesaplara kaydedilir. Dönem içerisinde ve önceki dönemlerde peşin ödenen vergiler 371 DÖNEM KÂRININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLERİ hesabına aktarılır. Vergi sonrası net kâr tutarı 590 DÖNEM NET KARI hesabına kaydedilerek bilanço hesabına aktarılmış olur