Özel (Yap-Sat) ve Yıllara Yaygın İnşaat Faaliyetlerinde Genel Üretim Giderlerin Dağıtımı ve Muhasebeleştirilmesi
Gerek özel (yap-sat) gerekse yıllara yaygın inşaat faaliyetlerinde ortaya çıkan genel üretim giderlerinin inşaatlara dağıtılması ve inşaat maliyetlerine yüklenmesi maliyet muhasebesinin temel mantığı çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Maliyet muhasebesi temel mantığı gereğince inşaat maliyetlerinin esasını oluşturan ve hangi ölçekte maliyeti etkilediği kolayca belirlenebilen direkt malzeme maliyetleri ile inşaat üretimini ortaya çıkaran işçilik maliyetleri üretim maliyetine herhangi bir dağıtım anahtarı olmaksızın yüklenebilmektedir.
İnşaat faaliyetlerinde inşaatların maliyeti belirlenirken genel üretim giderlerinin inşaatlara dağıtımı ayrı bir önem arz etmektedir. Bunun nedeni genel üretim giderleri ile inşaatlar arasında doğrudan ilişki kurulamamasıdır. Dolayısıyla genel üretim maliyetlerinin inşaat maliyetlerine yüklenmesinde dağıtım anahtarlarına ihtiyaç duyulmakta ve bu dağıtım anahtarları vasıtasıyla inşaatlarla ilişkiler belirlenmektedir.
İnşaat faaliyetlerinde genel üretim giderleri, inşaat ve inşaata bağlı hizmetler için yapılan direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve taşeron giderleri dışında kalan ve inşaat yapımı ile ilgili olan diğer tüm maliyetleri kapsamaktadır. Bu giderler inşaat maliyetlerine doğrudan doğruya yüklenemeyen diğer bir ifadeyle hangi inşaat için hangi tutarda gerçekleştiği kolayca belirlenemeyen giderlerden oluşmaktadır.
Özel (yap-sat) inşaat faaliyetlerinde genel üretim giderleri, inşaatlarla ilgili dolaylı olarak gerçekleşen maliyetleri ifade eder. Yani genel üretim giderlerinin yap-sat inşaat maliyetleriyle endirekt ilişkisi bulunmaktadır.
Özel (yap-sat) inşaat faaliyetlerinde gerçekleşen genel üretim giderleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Dolaylı ilk madde ve malzeme giderleri ( endirekt ilk madde ve malzemeler)
- Dolaylı işçilik giderleri (direkt işçilik dışında kalan tüm işçilikler)
- Üretimde kullanılan duran varlıklara ilişkin vergi-harç bedelleri
- Üretimde kullanılan duran varlıkların amortisman payları
- Enerji ve yakıt giderleri
- Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma giderleri
- Bakım ve onarım giderleri
- Yemekhane ve sosyal tesis giderleri
Özel (yap-sat) inşaat faaliyetlerinde ortaya çıkan genel üretim giderleri 730 Genel üretim giderleri hesabının borcuna kaydedilir. Yardımcı hesaplarda ise endirekt şekilde ortaya çıkan genel üretim giderleri çeşit esasına göre tanımlanır. Genel üretim gideri tutarı kadar ayrıca ilgili varlık veya kaynak hesabı alacaklandırılır.
Özel (yap-sat) inşaat faaliyetlerinde ortaya çıkan genel üretim giderleri endirekt maliyetleri içermektedir. Bu maliyetler birden fazla inşaata ait olmaları durumunda çeşitli dağıtım anahtarları kullanılarak inşaatlara dağıtılırlar.
Özel (Yap-sat) inşaatlarda genel üretim giderleri inşaat maliyetlerine yüklenirken 731 Genel üretim giderleri yansıtma hesabı aracılığıyla her bir inşaata ait olan maliyet 151 Yarı mamuller - Üretim hesabına aktarılır.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde genel üretim giderleri direkt ilk madde ve malzeme giderleri, direkt işçilik giderleri gibi maliyetlerle beraber 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabına kaydedilerek muhasebeleştirilir.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde de genel üretim giderleri belirlenen uygun dağıtım anahtarları aracılığıyla farklı inşaatlara dağıtılırlar.
Yıllara yaygın onarım ve inşaat faaliyetlerinde 740 Hizmet üretim maliyetleri hesabına kaydedilen genel üretim giderleri, inşaat maliyetlerine yüklenirken 741 Hizmet üretim giderleri yansıtma hesabı aracılığıyla her bir inşaata ait olan maliyet 170 Yıllara yaygın inşaat ve onarım maliyetleri hesabına aktarılarak aktifleştirilir.