Özel (Yap – Sat) İnşaat Faaliyetlerinde İşçilik Giderleri Ve Bunların Muhasebeleştirilmesi
İşçilik gideri, bir mal veya hizmet üretiminde ya da üretime yardımcı faaliyetlerde kullanılan emeğin parasal tutarıdır. İnşaat işletmelerinde, inşaat faaliyetlerinde oluşan işçilik giderlerinin kayıt altına alınması önemli ve maliyetlerin tespiti açısından da gereklidir.
İşçilik giderleri, direkt işçilik ve endirekt işçilik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu ayrımda ölçü, inşaat maliyetine direkt olarak yüklenebilmesi ya da yüklenememesidir.
İnşaat maliyetine doğrudan yüklenen işçiliklere direkt işçilik denirken; direkt olarak yüklenmesi mümkün olmayan ancak belirlenecek anahtarla yüklenebilen işçiliklere de endirekt işçilik denilmektedir.
İnşaat üretim maliyeti açısından bakıldığında işçilik giderleri;
- Direkt işçilik giderleri,
- Endirekt işçilik giderleri şeklinde sınıflandırılabilir.
Direkt İşçilik Giderleri, bir inşaat işletmesinde, inşaat faaliyetlerinde çalışan ve üretimi fiilen gerçekleştiren iş gücü için hesaplanan parasal tutar, direkt işçilik giderini oluşturur. Bu işçilikler, üretimde doğrudan çalışan, mamulün üretildiği esas üretim yerlerinde ortaya çıkan işçiliklerdir. Direkt işçilik giderinin özelliği, hangi ürünün üretimi için yapıldığının bilinmesi ve bir dağıtım anahtarına ihtiyaç duyulmadan, doğrudan o ürünün maliyetine yüklenebilmesidir.
Endirekt İşçilik Giderleri, üretim faaliyetine doğrudan yüklenemeyen, direkt işçilik dışında kalan, hafta ve genel tatil ücretleri ve sosyal sigorta işveren payları gibi giderler ile üretim faaliyetine destek olan iş gücü giderlerini kapsamaktadır. İnşaat faaliyetindeki endirekt işçilik giderleri, üretim faaliyetine doğrudan yüklenemediği için, üretimin özelliğini de göz önünde bulundurarak belirlenecek dağıtım anahtarları vasıtasıyla ürün maliyetine yüklenebilir.
İşçilik Giderlerinin İnşaat Maliyetlerine Yüklenmesi
İşçilik giderleri, inşaat üretim maliyetinin önemli bir unsurudur. Aynı zamanda, inşaat işçilik giderlerinin direkt işçilik giderleri ve endirekt işçilik giderleri şeklinde ayrıntılı olarak tespit edilmesi önem arz etmektedir. İnşaatta çalışan işçilere ödenen ücretlerin muhasebeleştirilmesi, inşaat maliyetlerinin hesaplanması için gerekli veriyi de sağlamaktadır.
Yıl sonunda (üretim dönemi sonu veya maliyet dönemi sonu), “720 DİREKT İŞCİLİK GİDERLERİ” ve “730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ” hesaplarında biriken işçilik maliyetleri “721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA” ve “730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA” hesapları aracılığı ile “151 YARI MAMULLER-ÜRETİM” hesabına aktarılır. İnşaatın tamamlanmasıyla birlikte “151 YARI MAMULLER-ÜRETİM” hesabında toplanan maliyetler 152 Mamuller hesabına (inşaatlara) aktarılır.
Özel (yap-sat) inşaat işletmelerinde, işçilikle ilgili olarak özel durumlar da söz konusudur. Bu özel duruma, boşa geçen zaman işçiliği denilmektedir. İnşaat işçilerinin çalışmayacakları zamana ait ücretleri ile çeşitli nedenlerden dolayı inşaat faaliyetinin durduğu zamana ait ücretleri endirekt işçilik ücreti olarak kabul edilir. Çalışılmayan sürelerdeki işçiliklerin bir kısmı inşaat işletmeleri tarafından kontrol edilebilirken, diğer bir kısmı ise kontrol edilememektedir. Boşa geçen işçiliğin nedeni, inşaat işletmesi tarafından kontrol edilebiliyorsa ya da işletme içi hata ve ihmallerden kaynaklanıyorsa, ortaya çıkan bu aksaklıklara ilişkin giderler, “endirekt işçilik maliyetleri” olarak kabul edilmekte ve genel üretim giderleri hesabında izlenmektedir.