Havacılık Güvenliğini Etkileyen Faktörler ve Olumsuz Olay Örnekleri

Havacılık Güvenliğine Etkileyen Faktörler

Yolcu ön tarama ya da risk temelli yaklaşım olarak da adlandırılan güvenlik mülakatı; temelde yolcunun davranışlarından, söylediklerinden, pasaportundan, biletinden, bagajından ve beraberinde seyahat ettiği kişilerden elde edilen bilgilerin, şüpheli işaretler olarak adlandırılan bir dizi kriter ile karşılaştırılması ve eşleşme olması durumunda yolcunun mülakata tabi tutulması üzerine kurulu bir güvenlik sistemidir

İçsel ve dışsal faktörlerle havacılığın karşı karşıya kaldığı en büyük tehlike emniyet ve güvenlik riskleridir. Havacılık sektöründe yer alan herkesin öncelikli hedefi emniyet ve güvenliğin sağlanmasıdır.

Emniyet ve güvenlik kavramları ülkemizde hemen her alanda aynı anlamda kulllanılmaktadır. Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre emniyet kavramının karşılığı ‘’güvenlik, güven, inanma ve itimattır’’ Güvenlik kavramı ise aynı sözlüğe göre’’ Toplum yaşamında yasal düzenin aksamadan yürütülmesi, kişilerin korkusuzca yaşayabilmesi durumu, emniyet’’ anlamına gelmektedir. Yani emniyet ve güvenlik aynı anlamda kullanılmıştır.

Havacılık sektörünün ve tüm bileşenlerinin en temel ve ortak amacı hava taşımacılığı faaliyetlerinin tehlikesiz bir biçimde yapılmasıdır. Aksi durumda etkin bir hava taşımacılığından söz edilemez ve hava taşımacılığının sağladığı faydalar elde edilemez.

Güvenlik kavramı ile ilişkili tehlikelerin sadece havaalanlarında yaratıldığını ve doğrudan havaaraçlarını hedef aldığını söylemek yanlış olur. İnsanlara bilinçli olarak zarar vermek isteyen kişiler havaaraçlarının seyrüsefer yapmalarına yardımcı olan yerdeki seyrüsefer yardımcısı donanımlarının yanlış bilgi üretmelerini sağlayabilir.

Havacılık güvenliği havacılık emniyetini etkileyen en önemli faktörlerden birisidir. Havacılık güvenliğinin konusu olan sabotaj ve terörist faaliyetler gibi suç unsuru taşıyan, kanunsuz ve beklenmedik olaylar havacılık emniyetini ciddi şekilde ilgilendiren olumsuz etmenlerdendir.

Ülkelerin itibar ve güç göstergesi hâline gelen havacılık sektörünün, başlangıçtan bugüne karşı karşıya kaldığı en büyük engel güvenlik zaafiyetleridir. Bu zaafiyetlerin oluşmasında en büyük rol insan unsurunun olsa da havacılık güvenliğine etki eden başka faktörler de bulunmaktadır. İnsandan başka bilim ve teknoloji, yasal düzenlemeler, prestij ve maliyet bu faktörlerin ana gövdesini oluşturmaktadır.

İnsan faktörü havacılık sektöründe emniyet ve güvenliğini hem olumlu hem de olumsuz etkileyen ana aktördür. Hava aracını kullanan pilottan, yer hizmetleri görevlilerine, hava trafik hizmetleri sunan bireylerden güvenlik görevlilerine kadar havacılık faaliyetlerinin hemen her alanında insan unsuru başat rol oynamaktadır.

Tasarımda ve operasyonda insan merkezli yaklaşım en önemli nokta olarak göze çarpmaktadır. İnsan merkezli yaklaşım dikkate alınmadan tüm yeni uygulamaların hayata geçirilmesi, hata seviyesini arttırmaktadır.

İnsan faktörü temel olarak sosyo-ekonomik, kültürel ve eğitim yapılarıyla kendini göstermektedir. Bu temel yapıların özelliklerine göre insan; faaliyetlerini, davranış ve düşüncelerini şekillendirmektedir. Bu yapılarla insan toplum ve sektör içindeki yerini belirler.

Bilim ve Teknoloji havacılık güvenliğinin en önemli unsurlarından birisidir. Bilim ve tenoloji ilerledikçe güvenlik zaafiyetleri ve buna bağlı olarak güvenlik tedbirleri de gelişme kaydetmektedir.

Annex 17 Güvenlik ekinde havacılık güvenliğinin bileşenlerden bir tanesi de önlemeler veya kurallardır. Bu kurallar havacılık güvenliğini sağlayan ve uygulayıcıları güvence altına alan talimatlardır.

Ulusal ve uluslararası havacılık otoritelerin ilk amacı havacılık emniyet ve güvenliğinin sağlanması için gerekli çalışmaları yapmaktır. Bunun için sürekli kurallar oluşturup uygulanmasını takip etmek bu kuruluşların en önemli sorumluluklarındandır.