Havacılık Güvenliğinde Eğitim ve Sertifikasyon
Havacılık Güvenliği Eğitimi
Özellikle 1960’larda tırmanan havacılığa yönelik terör saldırıları sonrasında Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), havacılık güvenliğini sağlama sorumluluğunu üstlenmiş ve bu konuda yaptığı çalışmalar neticesinde 1974 senesinde Güvenlik başlıklı Ek 17’yi (Annex 17) yayınlamıştır. Ek 17, günümüzde havacılık güvenliği ile ilgili hususlarda kaynak doküman olarak kullanılmaktadır.
Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı dâhilinde kurulan ve bu programın geliştirilmesi, yeni politikalar belirlenmesi vb. görevler üstlenen Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu’nun 2010 senesinde aldığı kararla özel güvenlik kuruluşları, havalimanlarında daha aktif görevler almaya başlamıştır.
Bu gelişmeler neticesinde bir havacılık güvenlik eğitimi standartlarının oluşturulması ihtiyacı doğmuştur. Bu görevi ise günümüzde hâlâ ülkemizin sivil havacılık otoritesi olarak görevini sürdüren Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü üstlenmiştir.
Havacılık Güvenliği Eğitim Ve Sertifikasyon Talimatı
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün hazırladığı mevzuatın başlığı, Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı SHT 17.2’dir.
Bu mevzuat ilk olarak 30 Haziran 2009 senesinde onaylanmış olup, 1 Eylül 2009’da yürürlüğe girmiştir.
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) DOC 8973’te ve Avrupa Sivil Havacılık Konferansı’nın (ECAC) DOC 30’da meydana gelen değişikliklerden dolayı Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı 19 Eylül 2018 tarihinde yenilenmiş ve onaylanarak yayınlanmıştır.
Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı’nın içeriğinde, eğitmenlerin nasıl seçileceğinden, eğitim ile alakalı formların nasıl tutulacağına kadar birçok konuya değinilmiştir. Buna ek olarak, formların şekil olarak nasıl olacağı da talimata eklenmiştir.
Havacılık Güvenliği Eğitimi Alacak Personel
Güvenlik personellerinin seçilmesi, alacakları eğitim ve sahip olması gereken vasıflar Havacılık Güvenliği Eğitimi ve Sertifikasyonu Talimatı’nın 4. ve 5. bölümlerinde belirtilmiştir.
Güvenlik alanında istihdam edilecek personelin öncelikli olarak verilen görevleri yeterli standartlarda yapabilecek fiziksel, zihinsel ve ruhsal açıdan sağlıklı olmaları gerekmektedir.
Ek olarak, güvenlik personeli olmak isteyen kişilerin özgeçmiş araştırması yapılmaktadır ve bu araştırma sonucu olumsuz olanlar güvenlik personeli eğitimine kabul edilmez.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü uluslararası standartlara uyma kapsamında sadece güvenlik personellerine değil, sivil havacılık sektöründe çalışan yaklaşık 100.000 kişinin tamamının, kendi faaliyet alanları ile ilgili güvenlik eğitiminden geçmesini sağlamıştır.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, bu eğitimlere katılacak personelleri 3 gruba ayırmıştır. Bu grupları, Havaalanlarında Görevli Güvenlik Personelleri, Güvenlik Tedbirlerinin Uygulanmasıyla İlgili Güvenlik-Harici Personeller ve Güvenlik-Harici Personeller olarak oluşturulmuştur.
Havacılık Güvenliği Eğitim Modülleri
Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı, personellerin alacağı güvenlik ile alakalı eğitim başlıklarını belirlemiştir. Hangi personelin hangi eğitim kursunu alacağı belirlidir. İlgili talimat sayesinde oluşturulan standart çerçevesinde, bir kişi güvenlik personeli olmak için hangi kurum/kuruluşa giderse gitsin, alacağı eğitim bellidir.
Bu talimatta toplam 17 adet eğitim başlığı belirtilmiştir.
Havacılık Güvenliği Sertifikasyonu
Sertifikasyon, Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı’nda belirtildiği şekliyle; personelin ilgili güvenlik eğitimini başarıyla tamamladığının, kendisine verilmiş görevleri ve talimatta belirtilen gereklilikleri yerine getirdiğinin Genel Müdürlük tarafından veya Genel Müdürlük adına değerlendirilmesi ve onaylanması olarak tanımlanmıştır.
İlgili talimata göre verilecek sertifikalar ikiye ayrılmaktadır.
Havacılık güvenliği personeli sertifikası tek tip olarak belirlenmişken tarayıcı personel sertifikaları 4’e ayrılmıştır.
Havacılık Güvenliği Personeli Sertifikası’nın geçerlilik süresi 5 yıl iken, Tarayıcı Personel Sertifikası’nın geçerlilik süresi 3 yıldır. Personeller, sertifika geçerlilik süreleri dolmadan hemen önce yeniden sınava tabi tutulurlar ve başarılı oldukları taktirde sertifikaları yenilenir.
Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Hususunda Yetkili Ve Sorumlu Kurum/Kuruluşlar
Havacılık güvenliği eğitimi ve sertifikasyonu konularında yetkili ve sorumlu olan kurumlar Genel Müdürlük (SHGM), kamu kurumları ve diğer kurum/kuruluşlar olarak belirtilmiştir.
Genel Müdürlük, bu talimatın geliştirilmesi, güncellenmesi, koordinasyonu ve uygulanmasının denetlenmesi hususlarından sorumludur.
Havacılık güvenliği tedbirlerinin uygulanmasında görev alan kamu kurumları ise 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 40. Maddesi gereğince bu Talimat’ın uygulanmasından sorumludur.
Havacılık Güvenliği Sertifikası Verebilecek Kuruluşlar
Sivil Havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı’nda, sivil havacılık sektöründe çalışan tüm personel için güvenlik eğitim gereklilikleri belirtilmiştir. Bu talimat uyarınca belirlenen eğitimleri kendi personeline vermek isteyen ve Talimat’ta belirtilen şartları taşıyan kurum/kuruluşlar, Hizmet İçi Eğitim Kuruluşu olarak yetkilendirilmektedir. Bu yetki ile kendi personellerine eğitim verebilmektedir.
Buna ek olarak, ticari amaçlar doğrultusunda 3. taraflara eğitim vermek isteyen kurum/kuruluşlar da Talimat’ta belirtilen şartları sağladığı sürece Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmektedir. Bu yetki doğrultusunda eğitim hizmetini ücret karşılığında 3. taraflara verebilmektedirler.