Havalimanı Güvenlik Tedbirleri
Havalimanı Güvenlik Otoriteleri
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü
Uluslararası Sivil Havacılık Otoritesi’nin (ICAO) güvenlik ile ilgili çıkarttığı ek olan Annex 17’de, havalimanı organizasyonu kısmında aşağıdaki maddeler yer almıştır.
Her devlet, sivil havacılığa hizmet eden her havalimanına, Ulusal Sivil Havacılık Güvenlik Programı gerekliliklerini karşılayacak şekilde, bir yazılı havalimanı güvenlik programı kurmak, uygulamak ve sürdürmek zorundadır.
Her devlet, sivil havacılığa hizmet eden her havalimanındaki güvenlik kontrollerinin uygulanmasının koordinesinden sorumlu bir otoritenin varlığından emin olmalıdır.
Her devlet, 2. Maddede belirtilen otoritenin güvenlik kontrollerinin ve Havalimanı Güvenlik Programında spesifik olarak belirtilen prosedürlerin uygulanması görevine yardımcı olmak amaçlı, sivil havacılığa hizmet eden her havalimanında bir Havalimanı Güvenlik Komitesi olmasından emin olmalıdır.
ICAO’nun hazırladığı ve içerisinde havalimanı güvenlik önlemleri ile alakalı da uyulması gereken standartlar ve önerilen pratiklerin bulunan bir diğer doküman ise DOC 9137 Havaalanı İşletme Hizmetleri dokümanıdır.
Bu dokümanda geçen bir diğer gereklilik ise devletlerin sivil havacılığa ve tesislerine yönelik yasadışı müdahalelere karşı koruma sağlayacak bir havalimanı güvenlik programı geliştirmesidir. Bu programın içeriği devlet politikası ile belirlenmelidir. Devletlerin bu programı oluşturması, uygulaması ve sürdürmesi için gerekli bilgi ve talimatlar ise DOC 8973 Sivil Havacılığın Yasadışı Müdahalelere Karşı Korunmasına Yönelik El Kitabı dokümanında mevcuttur.
Uluslararası Havaalanları Konseyi
Uluslararası Havaalanları Konseyi, ICAO ile iletişim içerisinde çalışmaktadır. ACI’nin ICAO ile yakın ilişki kurmasının sebebi, ICAO ve benzer şekilde diğer uluslararası otoritelerin belirlediği politikaların, havaalanı işletmecileri üzerinde doğrudan etkisi olmasıdır. Örnek olarak ICAO’nun izlediği politikalar, havaalanları işletmesi üzerinde doğrudan emniyet, güvenlik, çevresel ve ekonomik etki oluşturmaktadır.
ACI’nin kuruluş sebebi, havaalanları işletme otoritelerini temsil etmektir. Hedeflediği şey ise, topluma emniyetli, güvenli, verimli ve çevreye karşı duyarlı bir hava yolu taşımacılığı sistemi sağlamaktır.
Türkiye’de havaalanları işletme otoritesi olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi ve Türkiye’de havaalanı işletme sorumluluğu üstlenen TAV Havalimanları Holding, Fraport TAV, ISG ve İGA olmak üzere toplamda 5 şirketin işlettiği toplam 51 havaalanı ICA’ya üyedir.
ACI, güvenlik sorunları ile alakalı organizasyona ve üye havalimanlarına yol gösterecek bir takım yeni politikalar belirlemiştir. Bu politikaları ise ACI Politika El Kitapları ile açıklamaktadır. Özellikle havalimanlarında alınması gereken tedbirlere yönelik Standartlar ve Önerilen Uygulamaların bulunduğu ACI Politika El Kitabı 7. Bölüm, havalimanları için önemli bir kaynak olmuştur. ACI Politika El Kitabı Toplamda 8 bölüme ayrılmıştır.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
Ülkemizdeki sivil havacılık otoritesi olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havalimanlarında alınacak tedbirler ile alakalı mevzuatları çıkartma görevini üstlenmiştir.
Günümüzde havalimanlarında alınması gereken tedbirleri belirten talimat, SHGM’nin 2010 senesinde çıkarttığı STH-17.3 kodlu Sivil Havacılık Talimatı’dır. Bu talimatın uzun adı Havacılık İşletmeleri Güvenlik Yönetimi ve Organizasyonu’dur.
Ek olarak sivil havacılığın güvenliğini, uluslararası standartlar ve kurallar çerçevesinde sağlamak üzere alınacak tedbirlerin ana esaslarını belirlemek amacıyla 24 Aralık 1996 tarihinde İçişleri ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından imzalanarak Milli Sivil Havacılık Güvenliği Programı (MSHGP) yürürlüğe girmiştir.
Havalimanı Güvenliği
MSHGP hükümleri doğrultusunda oluşturulan Havalimanı Güvenlik Komisyonu, SHGM’nin hazırladığı talimat doğrultusunda havalimanı güvenliği kapsamındaki çalışmaları yapmakla yükümlüdür. Bu komisyon Mülki İdare Amiri başkanlığında ayda en az bir defa toplanmaktadır.
Günümüzde İçişleri Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet yürüten Jandarma Teşkilatı havalimanlarına dışarıdan gelebilecek saldırı ve sabotajlara karşı koruma sağlamaktadır.
2010 senesinde ise Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu, özel güvenlik teşkilatının havalimanlarında daha aktif görev almasını kararlaştırmış ve polise ait birçok görevin özel güvenlik şirketlerinin üstlenmesini sağlamıştır.
Polis teşkilatı ise günümüzde genel olarak pasaport kontrol işlemlerinin yürütülmesi, havaalanı personeline eğitim verilmesi, kaçakçılığın araştırılıp önlenmesi ve mevzuat çerçevesince denetimlerin yapılması gibi görevler üstlenmiştir.
Havalimanı Güvenlik Tedbirleri
Havalimanı kontrol noktalarındaki güvenlik aramalarının usulüne uygun şekilde yapılması, hava yolu taşımacılığına yönelik planlanan birçok saldırının önüne geçmektedir.
Havalimanlarında izlenme eylemi, bizzat havalimanında gezen veya kontrol noktalarında bulunan güvenlik görevlileri tarafından yapıldığı gibi, kapalı devre televizyon sistemleri (CCTV) aracılığıyla da yapılmaktadır. Bu sistem ile vücut dili olarak kendini ele veren yolculara, terminal içerisinde güvenlik görevlileri tarafından çeşitli şekillerde sorgu yapılmaktadır. Bir tehdit sezilmesi durumunda ise daha kapsamlı sorgu yapılmak üzere yolcular özel bir alana çağırılmaktadır.
Ek olarak, havalimanı personellerine, üzerinde fotoğraf, isim, çalıştığı birim ve erişim izni olan yerlerin bilgilerinin yazılı olduğu özel çipli kartlar tanımlanmaktadır. Bir personelin geçiş yapabildiği kapılar, üstlendiği göreve göre bellidir ve havalimanında bulunması gerekli olmayan bölgelere geçişine izin verilmemektedir.