NörolojikAciller
Sinir sistemi, fonksiyonel ve anatomik olarak iki kısma ayrılabilir. Bunlar; beyin ve medulla spinalisden oluşan merkezî sinir sistemi, kafa çiftleri ve spinal sinirlerden oluşan periferik sinir sistemi olarak sınıflandırılır.
Beyin Frontal, Parietal, Temporal ve Oksipital olmak üzere 4 anatomik bölgeden oluşur.
Bilinç değerlendirilmesinde ilk aşamada AVPU, ikinci aşamada Glasgow-Koma skalası uygulanır.
Nöronların beynin normal işlevini engelleyecek şekilde ani, tekrarlayıcı, kontrol dışı deşarjları epileptik nöbet olarak tanımlanır.
Epileptik nöbetler parsiyel ve jeneralize olarak iki gruba ayrılır. Bu iki grup arasında %90 oranı ile en fazla görülen tip jeneralize tip epileptik nöbettir.
Jeneralize nöbetler; ani başlayıp çok kısa süren petit mal (absans) nöbetler, ani, kısa süreli kas kasılmaları şeklinde olan myoklonik nöbetler, en sık görülen, en ağır nöbet şekli olan grandmal (tonik-klonik) nöbetler, tonik faz ile başlayan ve tonik-klonik şeklinde devam eden nöbetler, kas tonusunun ani kaybıyla ortaya çıkan ve bu nedenle ani düşmelerin ortaya çıktığı atonik nöbetler şeklinde sınıflandırılabilir.
Parsiyel nöbetler ise; nöbetin kaynaklandığı bölgeye bağlı bulgular (kas kasılması, duyu bozuklukları vb.) görülen ve bilincin açık olduğu basit parsiyel nöbetler, bilincin kısmen veya tamamen kapalı olduğu kompleks parsiyel nöbetler ve parsiyel olarak başlayan nöbetin jeneralize tipe ilerlediği jeneralize tipe dönüşen parsiyel nöbetler olarak sınıflandırılabilir.
Bir nöbetin 30 dakikadan uzun sürmesi veya ardı ardına tekrarlayan nöbetler şeklinde ortaya çıkmasına status epilepticus adı verilir ve nörolojik aciller arasında en hızlı müdahale edilmesi gereken klinik tablolardandır.
Beyin kan akımının tıkanma veya kanamaya bağlı olarak bozulması sonucu ani olarak gelişen nörolojik tabloya, serebrovasküler olay denir.
SVO’lar altta yatan fizyopatolojiye göre iskemik ya da hemorajik olarak sınıflandırılır. İskemik SVO’da kol ve/veya bacaklarda güçsüzlük, uyuşukluk, görme ve konuşma bozuklukları, baş dönmesi görülürken, hemorajik SVO’da ise daha ciddi bir tablo olarak baş ağrısı, bulantı, kusma, kan basıncında yükseklik, konuşamama (afazi) ve bilinç değişiklikleri görülür.
Koma; kişinin kendisinde ve çevresinde olan olayların farkında olmaması, iç ve dış uyaranlara cevap verememesi durumudur.
Komanın yapısal nedenleri; vasküler nedenler (beyin kanaması), travma (kafa travması, epidural, subdural kanamalar), enfeksiyon (menenjit, ansefalit), tümör (beyin tümörü) olarak sayılabilir. Metabolik nedenlerine ise; kardiyak nedenler (myokard infarktüsü, ritim bozuklukları, arterioskleroz, tromboz), ağır solunum yetmezliği, üremi koması, karaciğer koması gibi renal ve hepatik nedenler, endokrin yetmezlik (hipo/hiperglisemi, hipo/hipertroidi, adrenal yetmezlik), sıvı elektrolit ve asit baz denge bozuklukları gibi örnekler verilebilir.
KİBAS; genişleme yeteneği olmayan kranium kapalı bir kutu olduğundan kafa içinde kan, BOS veya beyin hacminin artması kafa içi basıncının artmasına neden olur.
Baş dönmesi, insanda dengeyi sağlayan sistemlerin herhangi birinde meydana gelen bir bozukluk sonucunda ortaya çıkar. Ancak bozukluk sıklıkla iç kulaktadır.
Serebral dolaşım bozukluğuna bağlı geçici ve ani bilinç kaybı ile karakterize olaya, senkop (bayılma) denir. Senkop, pek çok sistem hastalıklarında görülebileceği gibi herhangi bir hastalığa bağlı olmaksızın normal bireylerde de görülebilir. Genelde sebep, beyne gelen kan miktarında ani azalmadır.