Ağrı Fizyopatolojisi

Ağrının Tanımı

Ağrı, vücudun herhangi bir bölgesinden kaynaklanan, mevcut ya da olası bir doku hasarı ile birlikte olabilen, hoş olmayan emosyonel ve duyusal deneyimdir.

Ağrı kişiye özel olduğu için algılanması, tanımlanması ve toleransı kişiler arasında çok büyük farklılıklar göstermektedir.

Ağrının yoğunluğunu ve şiddetini analiz eden özel bir laboratuvar testi bulunmamaktadır. Bu nedenlerle ağrının objektif bir şekilde değerlendirilmesi zordur.

Ağrının Amacı

Ağrı kişiyi, ağrıya neden olan uyarana karşı bir tepki göstermeye sevk eder, dolayısıyla vücut için koruyucu bir mekanizma niteliğindedir.

Ağrıya İlişkin Kavramlar

Ağrı Davranışı: Ağrı çeken bir kişinin sergilediği faaliyetlere (yakınma, ağlama vb.) verilen isimdir.

Ağrı Eşiği: Kişinin uyarılabildiği en düşük uyaran şiddetidir. Uykusuzluk, yorgunluk, bitkinlik, anksiyete, korku, depresyon ağrı eşiğini düşürürken; uyku, dinlenme, antidepresanlar ağrı eşiğini yükseltmektedir.

Ağrı Toleransı: Kişinin ağrılı uyaranın durdurulmasını istediği en düşük ağrı şiddetidir. Uzun süre tekrar eden ağrılarda (kanser ağrısı, vb.) ağrı toleransı giderek düşer.

Hiperaljezi: Zararlı bir uyarana aşırı tepki verme durumudur. Kolunuzu hafifçe bir yere çarptığınızda kızgın ütüye dokunmuş gibi ağrı hissetmeniz hiperaljeziye örnek olarak verilebilir.

Allodini: Zararsız bir uyarana cevaben ağrı algılama durumudur. Ilık bir duşun, güneş yanığına maruz kalmış ciltte ağrıya yol açması allodiniye örnek olarak verilebilir.

Acı: Ağrı, korku, tedirginlik, stres ve diğer psikolojik durumlarda ortaya çıkan olumsuz bir yanıttır.

Ağrının Algılanması

Ağrı reseptörleri serbest sinir uçlarıdır ve nosiseptörler olarak da adlandırılırlar. Beyin dokusu dışında tüm vücutta dağılım gösterirler. Ağrı reseptörleri, mekanik, termal ve kimyasal uyaranlar tarafından uyarılırlar.

Ağrı reseptörleri adapte olmazlar.

Nosisepsiyon, ağrılı bir uyaranın neden olduğu doku hasarı ile ağrının algılanması arasındaki tüm elektrokimyasal olayları içeren nöral süreçtir. Nosisepsiyon; transdüksiyon, transmisyon, modülasyon ve persepsiyon olmak üzere dört aşamayı içermektedir.

Ağrı Sinyallerinin Merkezî Sinir Sistemine İletilmesi

Nosiseptörler ağrı sinyallerini merkezî sinir sitemine iki farklı yol ile iletirler. Bu iki farklı yol ağrının iki farklı tipinin iletimine karşılık gelmektedir: hızlıakut ağrı yolu ve yavaş-kronik ağrı yolu.

Hızlı ağrıya Aδ lifleri aracılık eder ve keskin, batıcı bir histir. Yavaş ağrı C lifleri tarafından iletilir, sızı ve zonklama tipindedir.

Ağrının Sınıflandırılması

Ağrı; fizyolojik-klinik, süresine göre, kaynaklandığı bölgeye göre ve mekanizmalarına göre dört ana başlıkta incelenir.

Yansıyan ağrı iç organlardan kaynaklanan ama vücut yüzeyine yakın bir bölgede hissedilen ağrıdır. Yansıyan ağrının nedeni, iç organlardan gelen duyu ile vücut yüzeyinden gelen duyunun ortak sinir yollarına sahip olmasıdır.

Ağrının Değerlendirilmesi ve Ölçülmesi

Ağrılı hastanın değerlendirilmesinde önemli iki nokta doğru anamnez ve fizik muayenedir.

Ağrı ölçüm yöntemleri tek boyutlu ve çok boyutlu olmak üzere iki ana başlık altında toplanmıştır.

Tek boyutlu ağrı ölçekleri; sözel değerlendirme skalası, sayısal değerlendirme skalası, görsel analog skalası ve Wong-Baker ağrı skalasını içermektedir.

Çok boyutlu ağrı ölçekleri; McGill ağrı anketi ve ağrı günlüklerini içermektedir.

Ağrı Tedavisi

Ağrı tedavisinde farmakolojik tedavi ile %75-85 hastada fayda sağlanır.

Ağrı tedavisinde farmakolojik olmayan tedavi yöntemleri akupunktur, masaj, hipnoz ve cerrahi müdahaledir.