Gastrointestinal Sistem Kanamaları

Gastrointestinal sistem (GİS) kanamaları mortalitesi %8-10 olan acil bir durumdur. Ağızdan anüse kadar gastrointestinal kanalın herhangi bir yerinden kaynaklanabilen gizli veya açık kanamalardır.

GİS kanamaları anatomik yerleşim yerine göre ikiye ayrılır. Duodenojejunal bileşkede yer alan Trietz ligamentinin (ligamentum suspensorium duodeni) proksimalinde yer alan kanamalar üst GİS kanamaları, distalinde yer alan kanamalar ise alt GİS kanamaları olarak adlandırılmaktadır.

GİS kanamaları genellikle hematemez, melena, hematokezya gibi belirgin kanama bulgularıyla kliniğe başvurmakla beraber, bazıları ise hâlsizlik, yorgunluk, baş dönmesi, karın ağrısı, bulantı gibi nonspesifik bulgularla da gelebilir.

Tanı için hastalardan anamnez alınmalı rektal tuşe de dâhil tam bir fizik muayene yapılmalıdır. Ayrıca koagülasyon testleri, karaciğer fonksiyon testleri ve tekrarlayan hemoglobin ve hematokrit testleri olmak üzere kan testleri yapılmalıdır. Tanıda endoskopik yöntemler ve anjiografik yöntemlerden de faydalanılmaktadır.

Üst GİS kanamalarının en sık nedenleri peptik ülser, erozif gastrit olup diğer nedenleri arasında portal hipertansiyon, Mallory Weiss yırtıkları, gastrik tümörler ve damarsal anomaliler sayılabilir. Hastalar genelde hematemez ve/veya melena bulguları ile başvururlar.

Alt GS kanamalar sıklıkla kolon kaynaklıdır. Hemoroidler en sık neden olup, divertikülozis, intestinal iskemi, anal fissür, inflamatuvar bağırsak hastalıkları diğer nedenleri arasında sayılabilir. Hastalar genelde kronik hafif kan kaybına bağlı olarak hâlsizlik, yorgunluk gibi anemi bulguları ve altta yatan hastalığın semptomları ile başvururlar. Üst GİS kanamaları fizyopatolojisine bakıldığında nonsteroid antiinflamatuvar ilaç kullanımı ve helicobacter pylori bakterisinin mukozal tamir mekanizmalarını bozarak ve inflamasyona yol açarak ülser veya gastrite sebep olduğu görülür.

Kronik karaciğer hastalığına bağlı olarak gelişen portal hipertansiyon ve özellikle alkoliklerde gözlenen aşırı kusma ve öğürmeye bağlı oluşan özafagus yırtıkları (Mallory Weiss Sendromu) diğer önemli üst GİS kanama nedenleridir.

Alt GİS kanama nedenlerinden biri olan divertiküloziste; yüksek amplitüdlü kasılmalar veya konstipasyon gibi nedenlerle bağırsak duvarının herniasyonu söz konusudur. Bir şekilde oluşan herniasyon bölgesindeki arterin inflamasyon veya direk perforasyon nedeni ile kanaması neticesi GİS kanaması gerçekleşir.

Hemoroidler fizyolojik bağ doku, düz kas lifleri ve arteriovenöz damarlardan oluşan, normal anatomik yapının bir parçası olan yapılardır. Hemoroidal hastalığın patogenezinde konstipasyon, gebelik ve şişmanlık gibi karın içi basıncın artmasına bağlı gelişen venöz basıncın artması söz konusu olup, sonrasında destek sisteminin zayıflamasına bağlı hemoroidlerin anal kanal dışına çıkması, genişlemesi, kanama ve ağrı bulguları oluşur.

Anal fissür; sert veya büyük dışkının neden olduğu travmatik laserasyon sonucu gelişen şiddetli zonklayıcı ağrıyla seyreden alt gis kanama nedenidir.

Kolorektal kanserlerde adenomatöz polip varlığı, ailesel yatkınlık ve işlenmiş kırmızı et ürünlerinden zengin beslenme belli başlı risk faktörleridir.

İnflamatuvar bağırsak hastalıklarının hem genetik hem çevresel hem de konak faktörlerinin etkisiyle kronik mukozal immun fonksiyon bozukluğundan kaynaklandığı düşünülmektedir. Crohn hastalığı ağızdan anüse kadar bütün GİS mukozasını tutabilirken, ülseratif kolit kolona lokalizedir.

İntestinal iskemi sıklıkla akut olarak gelişen yüksek mortalite oranına sahip intestinal doku perfüzyonu bozulması ile oluşan iskemik doku hasarına bağlı alt GİS kanama nedenlerinden biridir.

Anjiodisplazi çeşitli sistemik hastalıklar veya yaşlanmaya bağlı olarak gastrointestinal kanal; özellikle kolon mukozasında kapiller ve venöz yapıların dilatasyonu ile karakterizedir.