Çoklu Ortam Ürünlerinin Değerlendirilmesi

Değerlendirme; bir çoklu ortam ürünün, belirlenen öğrenme hedeflerini karşılayıp karşılamadığının belirlenerek eksik ya da hatalı kısımların düzeltilmesine yönelik önerilerde bulunulmasıdır. Değerlendirme, çoklu ortam ürünleriyle ilgili yargılarda bulunmak, ürünün etkililiğini arttırmak amacıyla öğrenme çıktıları, ürünün nitelikleri ve üründe gerçekleştirilen etkinliklerle ilgili sistematik bilgi toplanmasıdır. Değerlendirmenin amacı, ürünün belirlenen hedefleri ne kadar karşılayıp karşılamadığını belirlemek ve yetersiz görülen özelliklerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır. Değerlendirme, ürünün geliştirilmesi tamamlandıktan sonra değil, sürecin başından itibaren yürütülmesi gereken etkinlikler bütünüdür. Değerlendirme sürecinde uzmanlar, belli paradigmaları temel alarak süreci yapılandırmaktadırlar. Kullanılan paradigmalardan biri Pozitivist-nicel paradigmadır. Bu paradigma bir ürünü değerlendirirken benzer özelliklere sahip diğer ürünlerle kıyaslanması gerektiğini savunmaktadır. Değerlendirmede tanımlama, çıkarımda bulunma, kontrol, deneyimler ve deneyler yoluyla durumun açıklanması hedeflenmektedir. Matematiksel analizlerden yararlanılmaktadır. Yorumlamacı-nitel paradigma ise sürece ürünle ilgili tüm paydaşların (kullanıcı, öğretim tasarımcısı, içerik uzmanı, programcı vb.) görüşlerinin dâhil edilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bireylerin iyi yapılandırılmış kullanılabilirlik testleri kullanılarak gözlemlenmesinin ve öz değerlendirmelerde bulunabilecekleri anketlerin kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Postmodern-eleştirel teori paradigmada ise çoklu ortam ürünlerini üreten ve ticaretini yapan kişilerden çok hedef kitleye faydalı olması gerektiğine inanılmaktadır. Değerlendirme sürecinde yapılan çalışmaların, öğretim tasarımcılarının etkililik ve etkinliğini arttırdığına inanılmakta ve yeni teknolojilerin getirebileceği katkıların kritik edilmesi gerektiğine inanılmaktadır. Pragmatic-Karma Yöntem Paradigması ise çoklu ortam ürünlerinin amaç, içerik, öğrenci, pedogojik yaklaşımlar, kullanılan teknolojinin potansiyelleri gibi birçok unsurun dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini ve bunun da ancak farklı bakış açılarına dayalı veriler toplanarak gerçekleştirilebileceğini savunmaktadır. Çoklu ortam ürünlerinin değerlendirme süreci, öğrenme hedefleri üzerine temellendirilen 6 temel aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalardan ilki olan taramada geliştirilecek çoklu ortam ürününün benzer ürünlerden farkı, sağlayacağı katkıları ortaya konulmaya çalışılmaktadır. İhtiyaç analizinde hedef kitle analizi, görev ve içerik analizleri gerçekleştirilerek hedef kitlenin özellikleri, içerik ve gerçekleştirilecek etkinliklerde kullanılabilecek pedogojik unsurlar belirlenmeye çalışılmaktadır. Formatif değerlendirmede ise geliştirilmeye başlanan ürünün prototipleri uzmanlara, öğretim tasarımcılarına ve katılımcılara gösterilerek gerek içerik, gerek teknolojik gerekse pedogojik açıdan düzenlenmektedir. Etkililik değerlendirmede ürünün kısa vadede belirlenen bilgi, beceri ve tutum açısından değişimler meydana getirip getirmediği ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Etki değerlendirmede, ürünün hedef kitlenin gerek iş gerek günlük hayatlarında değişim meydana getirip getirmediği irdelenmektedir. Sürdürülebilirlik değerlendirmede ise ürünün uzun süre kullanımını sağlamaya yönelik gerek tasarım, gerek içerik ve gerekse teknolojik olarak güncelenmesi amaçlanmaktadır. Her aşamada anket, görüşme, gözlem, uzman görüşü, kullanılabilirlik testleri gibi farklı veri toplama araçlarından yararlanılmaktadır. Her aşamasının sonunda ara raporlar ve ürün tamamlandıktan sonra sonuç raporunun hazırlanaması gerekmektedir.