Gastronomi Turizmi

Ulusal sınırların ortadan kalkması ve rekabetin artması farklı turizm türleriyle ön plana çıkma gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Günümüzde insanlar deniz, güneş ve kum turizmi olarak adlandırılan ve kitle turizmi açısından en çok tercih edilen turizm türünün yanında özel ilgi turizmi kapsamlı seyahatlere çıkmakta alternatif turizm türlerine yönelmektedir. Gastronomi kavramı mide ve yasa sözcüklerinden meydana gelen ülke veya bölgelerin mutfaklarını, yiyeceklerini, yeme -içme alışkanlıklarını ve yeme -içme hazırlama tekniklerini ifade eden yeme içme bilimi olarak tanımlanmıştır. Gastronomi kavramının gelişmesiyle birlikte ülkeler ve bölgeler yemek kültürlerine önem vermeye başlamıştır. Gastronomiye verilen bu önem ülke veya bölgelerin mutfaklarına olan ilgiyi artırarak insanların gastronomi turizmine yönelmelerini sağlamış ve özel ilgi turizmi kapsamlı gastronomi turizmi gelişmeye başlayarak yapılan seyahatlerin önemli nedenlerinden biri olmuştur.

Ülkelerin yemek kültürleri tarihleriyle ve coğrafi yapılarıyla birlikte savaşlar, göçler, krizler vb. birçok faktörden etkilenerek gelişmiş ve değişmiştir. Farklı kültürleri görmek ve farklı yemekleri tatmak için seyahat etmenin ön plana çıkması gastronomi turizminin geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Gastronomi turizmi kapsamına yiyecek -içecek açısından popüler olmuş yerleri görme, festivallere katılma, ülkelerin yemek kültürünü tanıma, ülkeye özgü yiyecek ve içecekleri tatma vb. amaçlarla yapılan turistik seyahatler girmektedir. Ülkeler bu turizmden pay alabilmek için yemeklerini daha fazla tanıtacak etkinliklere yönelmeye başlamıştır. UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Listesi ve coğrafi işaretler gastronomik değerlerin korunması açısından önemli oluşumlardır. Kültürel mirası korumak ve bunu gelecek nesillere aktarabilmek için sürdürülebilirliğini sağlaması açısından da gastronomi turizmi çalışmaları önem kazanmaktadır.

Gastronomi turizminde turistlerin katıldığı faaliyetlerin destinasyonlara ekonomik katkıları oldukça yüksektir. Çünkü bu turizm türü içerisinde seyahat eden turist, gittiği bölgenin yeme içme kültürünü öğrenmek amacıyla bölge restoranlarında para harcamakta, yeme -içme festivallerine katılmakta, özel yemekleri o işin ustalarına yaptırmakta ve bu nedenle de gittiği bölgeye artı bir ekonomik değer katmaktadır. Gastronomi turizmini diğer turizm türlerinden ayıran belli başlı özellikler şu şekilde sıralanabilir: Turistler yöresel yemekleri ve insanları tanıma fırsatı elde etmek için seyahatleri esnasında dışarıda yemek yerler. Yemek pişirme ya da gastronomi sanatı ve şarap tadımı, beş insan duyusunu da görme, ses, koku, tat ve dokunma - etkileyen bir sanattır. Seyahat esnasında mutfağa duyulan ilgi belirli bir yaş grubu, cinsiyet ya da etnik grupla sınırlı değildir. Diğer seyahat aktiviteleri ve çekiciliklerinden farklı olarak gastronomi turizmine katılım her hava koşulunda, günün her anı ve yıl boyu mümkündür. Gastronomi turistleri keşif odaklı turistlerdir. Gastronomi, her yeni turistin etkileşim yoluyla, yaşayarak deneyimleme talebini karşılayabildiğinden deneyimseldir.

Dünyada ve Türkiye'de gastronomi turizmi hızlı bir şekilde gelişme göstermektedir. Bir destinasyonda gastronomi turizmi ve onun gelişmişliği, sadece yerel ürünlerin tanımı, markaları, sunumu, restoranların sayısı, imajı, tanıtım faaliyetleri vb. ile değil, ayrıca yerel gastronomi ve gastronomi turizmi toplulukları, yerel gastronominin ulusal ve yerel medyada yer alışı, bu konuda yapılan akademik çalışmalar vb. ölçütlerle değerlendirilmektedir. Gastronomi kapsamında düzenlenen festivaller, fuarlar ve kongreler destinasyonların bilinirliğinin artmasında ve markalaşmasında önemli bir unsur olmaya başlamıştır. Türkiye sahip olduğu bölgesel avantaj ile çok fazla yiyecek ve içeceğe sahip olan, farklı bölgelerde farklı yeme içme kültürüne ev sahipliği yapan ve mutfak kültürü çok boyutlu olan bir ülkedir. Dolayısıyla bu durum gastronomi turizmi kapsamında düzenlenecek etkinlikler konusunda da avantaj yaratmaktadır. Bu bölümde gastronomi, gastronomi turizmi kavramlarına yer verilmiş, gastronomi turizmi bileşenlerinin neler olduğu ve bu kapsamda yapılan etkinlikler ayrıntılarıyla açıklanmıştır.