Adolesanlarda Suç ve Şiddet
Suç
Suç genel olarak ergen tarafından (genellikle yedi ile on sekiz yaş arasında olarak tanımlanır) işlenen bir suç eylemidir. Ergenlik döneminde görülen suç davranışlarını çeşitli faktörlerle ortay çıkmaktadır. Bunlar; bireysel ve çevresel faktörler olarak sınıflandırılabilmektedir.
Bireysel faktörler içerisinde cinsiyet, yaş, kalıtım, fizyolojik özellikler ve zekâ düzeyi yer almaktadır. Suç davranışlarının oluşmasında etkili olan çevresel etmenler; ailesel özellikler, okul çevresi, akran grubu ve iş yaşamıdır.
Şiddetin Tanımı
Dünya Sağlık Örgütü şiddeti; kişinin kendisine, başka bir kişiye veya bir gruba veya topluluğa karşı, yaralanma, ölüm, psikolojik zarar, gelişme geriliği veya yoksunluk ile sonuçlanan veya sonuçlanma olasılığı yüksek olan fiziksel güç veya gücün tehditle veya fiili olarak kasıtlı kullanımı şeklinde tanımlamıştır.
Şiddet Türleri
Şiddeti gerçekleştirenlerin özelliklerine göre şiddet üç geniş kategoride incelenmektedir; Kendine yönelik şiddet, Kişilerarası şiddet, Toplu şiddet
Şiddet Eylemlerinin Doğası
Şiddet eylemleri; fiziksel, cinsel, psikolojik, yoksunluk veya ihmali içeren eylemler olabilmektedir.
Adolesan Dönemde Şiddetin Gelişimi ve Risk Faktörleri
Erken Başlangıçlı (6-11 yaş) Risk Faktörleri: Genel suçlar, madde kullanımı, erkek olmak, saldırganlık, psikolojik durum, hiperaktivite, antisosyal davranışlar, televizyonda şiddete maruz kalma ve düşük IQ seviyesi şeklindedir.
Geç Başlangıçlı (12-14 yaş) Risk Faktörleri: Genel suçlar, psikolojik durum, huzursuzluk, risk alma davranışları, konsantrasyon bozuklukları, saldırganlık, erkek olmak, fiziksel şiddete maruziyet, antisosyal tutum ve inançlar, antisosyal davranışlar, düşük IQ seviyesi, madde kullanımı, zayıf ebeveyn çocuk ilişkileri, sert veya gevşek ebeveyn disiplin anlayışı ve ebeveynlerde denetim yetersizliğidir.
Erken Dönem Risk Faktörleri (Çocukluk Çağı)
Bireysel
15 ila 18 yaşları arasındaki şiddet için en güçlü erken risk faktörleri, genel suçlara karışma ve 12 yaşından önce madde kullanımıdır.
Aile
Aile ortamında adolesanlarda şiddet içerikli davranışların gelişiminde güçlü risk faktörleri yoktur, ancak düşük sosyoekonomik statü/yoksulluk ve antisosyal ebeveynlere sahip olmak şiddetin gelişimine orta derecede etki eden faktörlerdir.
Okul
Okul alanındaki tek erken dönem risk faktörü, okula karşı zayıf tutum ve okuldaki performansıdır ve etkileri küçüktür.
Akran Grubu
Okul çağındaki çocuklar davranışlarında öncelikle ebeveynlerini rol model olarak alsalar da ilerleyen zamanlarda çocuklar için akranlar daha önemli hale gelmektedir.
Toplum
Sosyal olarak düzensiz mahallelerde veya yüksek suç, şiddet ve uyuşturucu kullanım oranlarına sahip mahallelerde yaşamak şiddet davranışlarının ortaya çıkmasında güçlü belirleyiciler değildir.
Geç Dönem Risk Faktörleri (Adolesan Dönem)
Bireysel
Erken ergenlik döneminde, genel suçlara dahil olmak, 15 ila 18 yaş arasındaki şiddet için orta derecede bir risk faktörüdür.
Aile
Adolesan dönemde ebeveynlerin davranış üzerindeki doğrudan etkisi, akran etkisi nedeni ile daha az öneme sahiptir.
Okul
Okul alanında şiddet için büyük veya orta düzeyde risk faktörleri yoktur.
Akran Grubu
Sosyal bağları zayıf olan ergenlerde şiddete eğilim daha fazladır.
Koruyucu Faktörler
Koruyucu faktörler birey, aile, okul, akran grubu ve topluluk kategorilerinde gruplandırılmıştır.
Etki Alanlarına Göre Koruyucu Faktörler
Bireysel
Şiddet içeren davranışlar da dahil olmak üzere uygunsuz davranışlara karşı adolesanların olumsuz tutumları en güçlü koruyucu faktördür. Yüksek IQ, olası bir koruyucu faktör olarak belirtilmiştir.
Aile
Ebeveynler veya diğer yetişkinlerle sıcak, destekleyici bir ilişkinin antisosyal davranışlara karşı koruduğu gösterilmiştir.
Okul
Okula bağlılık, adolesanlarda şiddet riskini azaltan ikinci koruyucu faktördür.
Akran Grubu
Geleneksel tutum ve inançları olan arkadaşlara sahip olmak, suçluluk riskini azaltarak koruyucu bir faktör olmaktadır.
Adolesan Dönemde Suç ve Şiddeti Önleme
Adolesanların şiddet yaşama veya şiddet uygulama riskini artırabilecek veya azaltabilecek etkenleri bilmek ve bunlara yönelik uygulamalar gerçekleştirmek şiddetin önlenmesinde önemlidir.