Adolesanlarla İletişim

İletişim, bir paylaşmadır. İnsanın duygularını, düşüncelerini, bilgi ve becerilerini başkalarıyla paylaşabilmesi ve anlatabilmesi iletişim ile gerçekleşmektedir. Bireylerin birbirleriyle ilişkilerinin gücü, iletişim yeterliği ve iletişim kurmadaki başarısı ile doğrudan ilişkilidir. Genel olarak iletişim bireyler, kümeler ve toplumlar arasında söz, yazı, çizim, resim, el kol hareketleri vb. simgeler aracılığıyla düşünce dilek ve duyguların karşılıklı iletilmesini sağlayan bir etkileşim süreci olarak da tanımlanmaktadır .

İletişim ögeleri; kaynak, mesaj, kanal, kodlama ve kod açma, hedef, algılama ve değerlendirme, geri bildirim ve gürültüdür.

İletişim çeşitleri: İletişim çeşitleri; sözlü iletişim, sözsüz iletişim, yazılı iletişim ve görsel iletişim olmak üzere dört grupta incelenmektedir.

İletişim bir beceridir ve her beceri geliştirilebilir. Başarılı bir iletişimin temel koşullarını şu şekilde sıralanabilir .

- Karşımızdaki kişileri bir birey olarak görmek, onlara saygı duymak, değerli olduklarını hissettirmek ve onları oldukları gibi kabul etmek gerekir.

- Dürüst, doğal davranmak ve abartıdan uzak durmak gerekir.

- İletişimin güçlü olması için empati kurmak gereklidir.

Etkili ve sağlıklı bir iletişim sürecinin devamını engelleyen pek çok etkenin olduğu söylenebilir.

İletişim engelleri bireyin duygularının önemsiz olduğu, isteklerine saygı duyulmadığı, sorunlarını kendi kendine çözme yeteneğinin olmadığı mesajını vermektedir. Bu mesajlar bireyin kendini değersiz veya önemsiz hissetmesine, benlik saygısının düşmesine ve kendine olan güvenini kaybetmesine neden olmaktadır. İletişim engelleri 12 başlık altında toplanmıştır. Bunlar; 1-Emir vermek, yönlendirmek, 2-Uyarmak, göz dağı vermek, 3-Ahlak dersi vermek, 4-Öğüt vermek, çözüm ve öneri getirmek, 5- Öğretmek, nutuk çekmek, mantıklı düşünceler önermek, 6-Yargılamak, eleştirmek, suçlamak, aynı düşüncede olmamak,7-Övmek, aynı düşüncede olmak, olumlu değerlendirmeler yapmak, 8- Ad takmak, alay etmek, 9- Yorumlamak, analiz etmek, tanı koymak, 10-Güven vermek, desteklemek, avutmak, duygularını paylaşmak,11-Soru sormak, sınamak, çapraz sorgulamak, 12- Sözünden dönmek, oyalamak, alay etmek, şakacı davranmak, konuyu saptırmaktır.

İletişimde önyargı, zihin (akıl okuma), savunucu iletişim, tek yönlü-çift yönlü iletişim, denetleme, özsaygı eksikliği, algıda seçicilik ve kişiselleştirme diğer engelleri oluşturmaktadır.

Etkili iletişim kurabilmek için bazı iletişim becerilerine sahip olmak gereklidir. Bunlar kendini tanıma ve açma, dinleme, empati ve konuşma becerisidir.

Kendini Tanıma ve Açma: Kendini tanıyan kimse, duygu ve düşüncelerinin farkında olmaktadır. Ne yapmak isteyip istemediğini, kimi sevip sevmediğini, nelere ilgi duyup duymadığını bilir.

Dinleme: İletişimin kalitesinin kendimizi doğru ve etkin ifade etmek kadar karşı tarafı yargılamadan, olduğu gibi anlamaya çalışarak can kulağı ile dinleme etkilemektedir.

Empati: Empati; bir kişinin kendisini karşısındakinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakması, o kişinin duygu ve düşüncelerini doğru olarak algılaması ve hissetmesi ve bu durumu karşısındaki kişiye iletmesi ve onu anlaşılmış hissettirmesi sürecidir.

Konuşma: Etkili konuşmayı oluşturan bazı unsurlar bulunmaktadır. Bunlar: ses, telaffuz, konuşma hareketleri (duygu, düşünce, istek), sözcük kaynağı, üsluptur. Konuşurken kullanılan dil iletişiminin sağlıklı kurulabilmesinde etkilidir. İletişimde sen dili veya ben dilini kullanmak iletişimin olumlu veya olumsuz olmasında belirleyici olabilir.

Sen Dilini kullanma: Adolesanla konuşurken ben dilinin ile tercih edilmesi son derece önemlidir.

Sen dili kızgınlık, kırgınlık, sevilmeme ve suçluluk duyguları oluşturduğu için çocuğun savunmaya geçmesine ve iletişimi kesmesine neden olabilir.

Ben dilinin kullanılması ise çocuğun davranışı karşısında yetişkinin ne hissettiğini ilettiği için iletişimin sürmesini sağlayabilmektedir.

Ben Dilini Kullanma: Ben dili, başkalarını küçümseyici, yorumlayıcı, aşağılayıcı ifadeler içermeyen bireyin karşılaştığı davranış ve durum karşısında kendini merkez alarak bireysel tepkisini, kendi duygu ve düşüncelerini açıklayan ifadeleridir.

Etkili bir ben dili konuşmasında davranış, hissedilen ve etki olmak üzere üç adımda cümleler kurulmalıdır. Daha açık anlatılacak olursa birinci adımda istenmeyen davranış tanımlanır. İkinci adımda kişi ne hissettiğini dile getirmelidir. Üçüncü adımda ise yapılan davranışın somut etkisi akla yatkın bir şekilde açıklanmalıdır.

Sonuç olarak anne ve babaların sağlıklı iletişim kurabilmeleri için; iletişim engellerinden kaçınmaları, etkili iletişim becerilerinden faydalanmaları ve bazı unsurlara dikkat etmeleri gerekmektedir.