Hayvan Barınakları

Tüm hayvancılık işletmelerinde yetiştirilecek hayvan türüne uygun barınaklar yapılması gerekmektedir. Yanlış planlanan barınakların daha sonra revize edilmesi oldukça zordur. Barınak tasarımlarında hayvan davranışlarının dikkate alınması gerekir. Hayvan barınaklarının planlanmasında özellikle iklim başta olmak üzere fiziksel çevre önemlidir.

Hayvanlar vücutlarında oluşan fazla ısıyı duyulur (radyasyon, kondüksiyon, koveksiyon) ve gizli (evaporasyon) ısı yayılımıyla uzaklaştırır. Evcil hayvanların fizyolojik fonksiyonlarını etkileyen en önemli çevresel faktör sıcaklıktır. Isı dengesinin metabolik olaylarda bir değişme olmaksızın ısı yayılımındaki küçük düzenlemelerle gerçekleştirdiği sıcaklık derecesi “Termik Konfor Bölgesi” olarak isimlendirilir. Çoğu çiftlik hayvanı için termik konfor bölgesi 10-20°C aralığındadır. Kanatlılarda ter bezleri yoktur. Bu nedenle vücuttaki fazla ısı evaporasyonla (buharlaşma) dışarı atılmaktadır. Diğer çiftlik hayvanları (sığır, koyun, keçi, at) sahip oldukları ter bezleri yardımıyla terlemek suretiyle ısı kaybını gerçekleştirirler.

Sığırlar insan beslenmesinde stratejik bir konuma sahip olan et ve süt üretimi açısından oldukça önemli hayvanlardır. Süt ineklerinin genetik kapasitesi ne kadar yüksek olursa olsun iyi bir barınak tasarımı yapılmazsa kar elde etmek mümkün değildir. Barınak tasarımında hayvan sağlığı ve refahıyla verimin korunması ve iş gücü tasarrufunun sağlanması amaçlanmalıdır. İyi planlanmamış barınaklar verim düşüklüğüne neden olurlar. Süt sığırcılığında kullanılan ahır tipleri yapısal özelliği, taban şekli ve hayvanlara sağlanan serbestlik derecesine göre değişik gruplar altında incelenir. Türkiye'de yaygın olarak kullanılan merkezî sağım odalı süt borulu sağım sistemleri; balık kılçığı, paralel ve döner platform olmak üzere genelde 3 grupta toplanır.

Koyunlar diğer çiftlik hayvanlarına oranla soğuğa en dayanıklı olan türdür. Koyunlar yetiştirme sistemine bağlı olarak içeride veya dışarıda tutulabilir. Kapalı ağıllarda farklı ünitelerde gruplar hâlinde yetiştirilmektedir. Koyun ağılları genellikle arkası kuzeye, önü güneye gelecek şekilde genellikle U şeklinde ve U'nun açık tarafı güneye bakacak şekilde yapılır. Böylece ağılların kuzey rüzgârlarından korunması sağlanır. Koyun ağılları açık ve kapalı olmak üzere iki şekilde planlanır. Hangi planın uygulanacağını bölgenin iklim şartları belirlemektedir. Ortada kalan avluda koyunların gezinme yeri sağlanır. Koyun ağıllarında normal ve ızgaralı taban uygulanabilir. Normal tabanlı ağıllarda beton zemin daha idealdir. Tabanda kullanılan malzemelerden diğeri de sıkıştırılmış toprak tabanlardır. Toprak taban ağıl içerisinde idrarın tutulmasını sağlar. Toprak taban ekonomiklik bakından en avantajlı olanıdır.

Tavukçuluk işletmelerinde verimli olmanın temel faktörü kümeslerin yapısal özellikleri ve iç ayrıntıların doğru bir şekilde tasarlanmış olmasıdır. Kümesler yapılırken dikkat edilecek olan yer seçimi, yönlendirme, boyutlandırma, yetiştirme şekli ve kullanılacak ekipmanlar ana faktörlerdir. Kümeslerin uzun eksenin doğu-batı doğrultusunda olması tavsiye edilir. Böylelikle kış güneşinden etkin faydalanma sağlanır. Tavuk yetiştiriciliği yerde ve kafeste olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır. Genellikle etçi piliçler ile damızlıklar yerde yetiştirilirken yumurtacı tavuklar ise kafeslerde yetiştirilmektedir. Kafeste yetiştirme tavukların sınırlı bir hacme gruplar veya bireysel olarak barındırılmasıdır. Altlık ihtiyacı olmadığı için hayvanların gübre ile teması önlenir. Ancak ilk yatırım masrafı yüksektir. Günümüz tavukçuluğunda yumurta tavuklarının tamamına yakını kafeslerde yetiştirilmektedir. Ancak Avrupa Birliği ülkelerinde Ocak 2012 yılı itibarıyla konvansiyonel kafes kullanımı tamamen kaldırılmıştır. Eğer kafeste tavuk yetiştirilecekse mutlaka zenginleştirilmiş kafes sistemi kullanılmalıdır.