Coğrafi Bilgi Sistemleri

CBS, belirli bir amaç ile yeryüzüne ait gerçek verilerin toplanması, depolanması, sorgulanması, transferi ve görüntülenmesi işlevlerini yerine getiren araçların tümüdür. Eğer CBS, sadece elde edilen veriyi belirli amaçlar doğrultusunda coğrafi analizlere tabi tutuyor ve buradan alınacak sonuç problemin bir kısmının çözümü için kullanılıyorsa CBS bir araç olarak kullanılmıştır. Eğer CBS, herhangi bir problem için tasarım aşamasını da içerip diğer bütün özelliklerinden yararlanılmış ise bir sistem olarak kullanılmıştır.

Harita üzerindeki matematiksel ilişkilerin ortaya konulması hem harita bilimi açısından hem de coğrafi bilgi sistemlerinin daha iyi anlaşılması bakımından son derece önemlidir. Bu sebeple harita kavramının iyi anlaşılması gerekmektedir Bu kapsamda ölçek referans yüzeyi, projeksiyon ve koordinat sistemleri çok iyi anlaşılması gereken başlıklardır.

CBS, genel anlamda bir sistem olarak dört ana unsuru içermektedir. Bunlar: Donanım-yazılım, veri, personel ve amaç olarak ifade edilmektedir. Bu dört unsurun birbirleriyle sıkı ilişki hâlinde olmalı her birinin en üst düzeyde ele alınması CBS projesinin başarısını doğrudan etkilemektedir.

CBS'nin temelinde kullanılan veriler, "vektör" ve "raster" olmak üzere iki değişik yapıdadır. Bunun yanında CBS'yi CAD türü yazılımlardan ayıran en önemli veri türü, açıklayıcı bilgilerin de aynı ortamda saklanabilmesidir.

Üç boyutlu bir şekle sahip olan dünyada yer alan ber bir konumu iki boyıtlu bir düzlem üzerinde göstermek zorunluluğu varıdr. İşte bu nedenle projeksiyonlar ve koordinat sistemleri geliştirilerek hayallerde olan ve Ieoid olan dünya yüzeyi iki boyutlu bir düzleme indirgenebilinmiştir.

CBS, temelde yeryüzünü referans olarak alır. Dünya üzerinden yer alan her nesne rakamsal olarak bir değere sahiptir ve bu değer koordinatlar olarak ifade edilir.

Dünyayı iki boyutlu ortamlarda haritalandırabilimek için gerçek boyutlarından oldukça küçük ölçeklere indirgemek gerekmiştir. Ölçek kavramı ile çok küçük kağıtlarda kullanılan haritalar ile gerçek boyutlar arasında net bağlantı kurabilmek mümkün olmuştur.

CBS'nin getirdiği vektör ve raster veri formatları ile dünyadaki bütün nesneler gerek grafiksel obje olarak ve gerekse piksel bazlı renklerle ifade edilen resimler olarak veri tabanlarında saklanabilme imkânı sağlanmıştır.

Coğrafi veri tabanlarında saklanan coğrefi veriler kendi içlerinde analiz edilebilme, raporlar yapabilme ve ileriye yönelik simülasyonlar elde edebilme imkânı yarattığı gibi, diğer bilgi sistemlerinde elde edilen verilerle entegre olarak kullanılabilme imkânı da yaratılmıştır.

CBS'nin komşuluk kararkteristiği, yeniden sınıfllandırma, birleştirme ve mesafe ve bağlantılık ölçütleri gibi kendine özgü fonksiyonları ile diğer bilgi sistemlerinde olmayan özellikler ile bilgi sistemlerinden önemli yeni açılımların oluşmasına imkân tanımıştır.

Dünyada kullanılan verilerin enaz %80'i konumsal-coğrafi bir mekana bağlı olduğununa göre, CBS gibi bir teknolojinin her alanda kullanılmaya imkan tanıdığı bir gerçektir.

Yazılıma bağlı olarak CBS’nin gösterdiği yetenekler farklı olmakla beraber bazı fonksiyonlar bütün CBS sistemleri için müşterektir. Bu fonksiyonlar tamamen CBS yapısına özgü olmaktadır.