Yoksulluk ve Kırsal Sosyal Hizmet

Kırsallık Kavramı

Kır-Kent Ayrım

Ülkemizde il ve ilçe merkezleri dışında kalan köy ve beldeler ile nüfusu 20 binin altında kalan bölgeler kırsal alan kabul edilmektedir. Kırsal alanlar kültürel ögelerin etkili olduğu, tarım ve hayvancılığın yapıldığı, kentsel bölgelere uzak ya da ulaşımın güç olduğu bölgelerdir.

Kırsallığın Yoksulluk ile İlişkisi

Tarımsal üretimi değersizleştiren ve toprak mülkiyetlerinin yeniden dağılımını içermeyen politikalar, tarımsal üretim maliyetinin artması ve kırsal yapıdaki çözülmeler kırsal alanda yoksulluğu artırmakta, kırdan kente göçleri hızlandırmaktadır. Kırsal alanda yoksulluk bağlamında konutun, altyapı hizmetlerinin, ev içi araç-gereç donatısının, sağlık ve eğitim hizmetlerinin ve ulaşımın yetersizliği dikkat çekmektedir.

Kırsal Alanda Yoksulluğun Yaşam Dönemlerine Özgü Yansımaları

Kırsal Alanda Yoksulluk ve Çocukluk Dönemi

Kırsal alanda yoksul çocukların temel ihtiyaçlara, eğitim ve sağlık imkânlarına erişiminde güçlükler yaratmaktadır. Yetersiz ya da dengesiz beslenmeye ve uygun olmayan fiziksel çevre koşullarına bağlı olarak çeşitli hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Ayrıca çeşitli nedenlere bağlı olarak kırsal alandaki yoksul çocukların eğitim yaşamları risk altındadır.

Kırsal Alanda Yoksulluk ve Ergenlik Dönemi

Ergenlik döneminde kırsal alanda yaşama ve yoksul olma olguları daha fazla sorgulanmaktadır. Bu dönemde yoksulluk ve eşitsizlik döngüsünün kırılması çok önemlidir. Ayrıca ortaöğretime geçiş sürecinin yaşandığı bu dönemde eğitime devam etme olasılığı düşmektedir. Eğitim hayatından kopma çeşitli riskleri artırabilmektedir. Kırsal alanlarda ekonomik fırsat ve kaynak eksikliğinin ve popüler kültürün etkisi ile kentlere göçler artmaktadır.

Kırsal Alanda Yoksulluk ve Yetişkinlik Dönemi

Kırsal alanlarda yoksul yetişkinler iş-istihdam imkânlarının kısıtlı oluşu ve meslek edinememe nedenlerine bağlı olarak genellikle kırsalda benzer koşullarda hayatı sürdürme ya da kente göç etme arasında tercih yapmaktadırlar. Kentlerde ise daha çok asgari ücretli işlerde istihdam edilebilmektedirler. Ayrıca bu dönemde sağlık imkanlarına ve ihtiyaç duyulan diğer kamu hizmetlerine erişmekte güçlük, sosyal izolasyon ve kaynaklara erişememe diğer sorun alanlarıdır.

Kırsal Alanda Yoksulluk ve Yaşlılık Dönemi

Genellikle beden gücüne dayalı kırsal alan işleri yaşlılık ile birlikte sürdürülememektedir. Sosyal güvencenin de olmadığı durumlarda yaşlılar sosyal yardımlar ile geçimlerini sürdürmek durumunda kalmaktadırlar. Kırsal alanda yoksulluğun yaşlılık döneminde diğer yansımaları ise özellikle sağlık imkânlarına erişememe, sosyal izolasyon ve ayrımcılığa maruz kalma biçiminde ortaya çıkmaktadır.

Sosyal Hizmet Açısından Kırsal Alana Özgü Sorunlar ve Sosyal Refah

Kırsal Alana Özgü Sorunlar

Kırsal alanlarda kısıtlı imkânlar, kültürel ögeler ve dar sosyal çevre nedenlerine bağlı olarak zorlayıcı olabilmektedir. Sosyal hizmet mesleği açısından ise sosyal refah hizmetlerinin kırsal alanlara ulaştırılması, finansman sorunu, profesyonel personelin azlığı, kırsal alanda çalışmaya yönelik ilgisizlik ve kırsal alana özgü hizmet üreten kurumsal yapının eksikliği kırsal alanlara ilişkin önemli sorun alanlarıdır.

Sosyal Refah Politikaları

Kırsal alanlara yönelik sosyal refah politikalarının iyileştirilmesi için sosyal hizmet uzmanlarının kırsal alanda etkin olmaları, kırsal politika ile ilgilenen ve hizmet sunan kurum ve kuruluşları tanımaları ve bu kuruluşlarla bağlantı içinde olmaları gerekmektedir.

Kırsal Alanda Sosyal Hizmet

Kırsal Sosyal Hizmetin Tanımı

Kırsal sosyal hizmete ilişkin farklı tanımlar bulunmaktadır. İlki kırsal sosyal hizmeti daha çok kırsal alanda toplumla çalışma biçiminde tanımlamakta sosyal hizmet uzmanlarının kaynak geliştirme, topluluk güçleri ve topluluk oluşturma işlevlerini vurgulamaktadır. İkinci tanım kırsal sosyal hizmeti, kırsal kökenli insanlar ile çalışmak biçimde tanımlamaktadır. Genel olarak ise kırsal sosyal hizmet uygulaması, toplum kalkınmasının sağlanması hedefinde yerel kültürel değerler ile çalışmayı odağına yerleştiren ve sosyal hizmet kurumlarının iş birliğini gerektiren bir uygulama alanıdır.

Kırsal Sosyal Hizmet Uygulaması

Kırsal sosyal hizmet uygulaması toplumun daha yoğun katılımını, daha güçlü ilişkiler kurmayı ve kırsal alan çalışmalarında uzmanlaşmış sosyal hizmet uzmanlarının olmasını gerektirmektedir. Kırsal alanlardaki sosyal hizmet uygulamaları kırsal nüfusu olumsuz etkileyen ve kırsal alanlarda yaşayan incinebilir ve risk altındaki bireyleri desteklemeye ve savunmaya çalışmaktadır. Sosyal hizmet uzmanlarının eklektik bilgi temelleri ve mesleki becerileri, kırsal alandaki insanların karşılaştıkları güçlüklerin üstesinden gelmeleri için uygundur. Bu noktada sosyal hizmetin birey, aile, grup ve toplumla çalışma yöntemleri, sistemci bakış açışı, güçlü yanları vurgulama ve güçlendirme, kaynakları tespit etme, geliştirme ve müracaatçılarla buluşturma fonksiyonları ön plana çıkmaktadır.

Kırsal Sosyal Hizmet ve Kültürel Yetkinlik

Kırsal sosyal hizmet uygulamalarında kültürel yetkinlik geleneksel uygulamalara, inanç ve değerlere ilişkin bakış açılarının, ilişki örüntülerinin ve iletişim kurma biçimlerinin anlaşılmasında önemlidir.

Kırsal Sosyal Hizmet ve Etik

Kırsal alanlarda zaman zaman oluşan direnci kırabilmek, güven kazanmak ve iletişim kanalı açabilmek için toplum faaliyetlerine katılmak ve ikili ilişki kurmak gerekebilmektedir. Bunun yanı sıra kırsal alanlarda mahremiyetin ve gizliliğin sürdürülmesiyle ilgili zorluklar ortaya çıkabilmekte, farklı meslek gruplarının ulaşamadığı durumlarda yetkinlik sorunları oluşabilmektedir.