Yeni Medya Okuryazarlığı

Kavram Olarak "Yeni Medya Okuryazarlığı"

Medya okuryazarlığı; gazeteden internete kadar medya ortamının unsurlarını analiz edip değerlendirme yetisi sağlayan bir beceridir. Bu beceri internetin hızla yaygınlaşmasıyla ve tercih edilmesiyle beraber yeni bir boyuta taşınmıştır. Yeni medya dediğimiz bu boyut içerisinde medya okuryazarlığı becerisi; deyim yerindeyse yeni medya okuryazarlığına dönüşmüştür.

Medya araçları aracılığıyla aktarılan görsel ve işitsel simgeleri yorumlayıp bu yorumlama neticesinde yeni anlamlar üreten bireylerin sergilemiş olduğu beceri medya okuryazarlığını teşkil etmektedir. Dolayısıyla medya içeriklerini analiz edebilme yetisine erişen bireyler, bu yetilerini yeni iletişim teknolojilerinin desteğiyle geliştirince aynı zamanda “yeni medya okuryazarı” konumuna gelmekte ve yeni beceriler elde etmektedir.

Gelişen teknolojiler bağlamında yeni bir beceri olarak öne çıkan yeni medya okuryazarlığı aynı zamanda dijital teknolojilerin kullanımını ve bununla birlikte güncel analiz yetilerini ve eleştiri kabiliyetini de geliştirmektedir. Bu becerilere sahip olan birey yeni medya ortamına daha nitelikli olarak hakim olduğu gibi doğru ve yanlış verileri ayırt edebilme noktasında da etkin bir duruma gelebilecektir.

Sosyal Medya Okuryazarlığı

Sosyal medya okuryazarlığı kavramı; yeni medya okuryazarlığı ile ilişkilendirebileceğimiz yeni bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel medyadaki gibi denetim mekanizmasının güçlü olmadığı, herkesin engelsiz bir şekilde resim, video ve yazı paylaştığı, bilgi kirliliğinin had safhada olduğu, reklam ve oyun adı altında abes içeriklerin mevcut olduğu bir sosyal medya gerçeğini de düşünecek olursak, bu içeriklerle mücadele etme noktasında sosyal medya okuryazarlığı becerisi gereklilik arz etmektedir.

Bilhassa çocuk ve genç yaş grupları için bu beceri oldukça önemlidir. Sosyal medya platformlarındaki paylaşımları algılayıp analiz edebilme ve doğru ile yanlış içeriği ayırt ederek ilgili içerikleri amacına uygun şekilde kullanabilme yetisi sağlayan sosyal medya okuryazarlığı, dijitalleşen dünya için önemli bir beceridir. Gerek dünya genelindeki ilgili eğitim kurumlarının gerekse ülkemizde Milli Eğitim Bakanlığı’nın medya okuryazarlığı eğitimi adı altında yeni medya ve sosyal medya okuryazarlığına önem veriyor olması da hedef kitleleri olası zararlı içeriklerden korumak noktasında olumlu ve etkili bir hamledir.

Yeni Medya Okuryazarlığı Becerileri

Öncelikli olarak şu becerilerin elde edilmesi mümkündür:

• Bilinçaltına yönelik mesajları doğru bir şekilde algılayabilmek
• Ulaşılmak istenen bilgiler doğrultusunda internet ortamındaki web sitelerini doğru ve etkin bir biçimde kullanabilmek
• İnternet mecrasındaki zararlı içeriklere karşı “aile koruması” programının yaygınlaşmasına doğrudan katkı sağlamak
• E – uygulamaları amacına uygun ve etkin bir biçimde kullanabilmek
• Yürütülecek işlerin pratikliğini sağlamak açısından yeni medya kullanımını teşvik etmek
• Medya mecrasında dil, din, ırk vb. ayrımı yapan içeriklerin farkına varabilmek
• Dezenformasyon karmaşasında doğru bilgiye ulaşabilme stratejisi geliştirmek
• Bilhassa kadın ve çocuk istismarına karşı, medya araçlarına yönelik bireysel denetim uygulayabilmek
• Yeni iletişim teknolojilerinin zemin hazırladığı; gerçek ve sanal kimlik arasında kalma sendromundan sıyrılabilmek
• Önyargıdan uzak, yerinde eleştiri yapabilen ve empati duygusu güçlü bir bireye dönüşebilmek
• Her geçen gün değişen ve gelişen yeni medya ortamının hızına ayak uydurarak yeni medya becerilerini bu güncellik doğrultusunda uygulayabilmek.

Yeni Medya Okuryazarlığı'nın Başlıca Yeterlikleri

Yeni medya okuryazarlığı ile birlikte şu beş yeterlik öne çıkmaktadır:

• Erişim
• Analiz ve Değerlendirme
• Oluşturma
• Yansıtma
• Harekete Geçme (Eylemsellik)

Yeni Medya Okuryazarlığı'nın Toplumsal Katkılar

Öncelikli olarak ele alabileceğimiz katkılar şu şekildedir:

• Medya araçları aracılığıyla sunulan içeriklerin güvenilirliğini test edebilmek,
• Medya ortamına yönelik editoryal bağımsızlık ve fikir özgürlüğü anlayışını geliştirmek,
• Medya ortamındaki kimlik farklılığının (erkek, kadın vb.) bilincine vararak yansıtılan sunum biçimini analiz edebilmek,
• Toplum olarak bireyleri doğrudan ilgilendiren sağlık odaklı hususlara hassasiyet gösterip bu anlamda medyanın paylaştığı bilgilendirmelere özen göstermek,

Reklam olgusunun medya araçlarındaki etkin gücünü ve hedef kitle üzerindeki tesirini görebilmek.

Yeni Medya Okuryazarlığı Modeli

Teorik model olarak adlandırdığımız bu modeli dört başlık altında toplayabiliriz:

• Fonksiyonel Üretim / Eleştirel Üretim
• Fonksiyonel Tüketim / Eleştirel Tüketim