Yeni Medya ve Demokrasi
Demokrasi Kavramı ve Demokrasinin Temel İlkeleri
Demokrasi Kavramı
Demokrasi kelimesi Yunanca demos (halk) ve kratia (idare, iktidar) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir ve “halkın egemenliği” anlamına gelmektedir.
Demokrasinin Temel İlkeleri
Bu ilkelerin uygulanma düzeyleri de demokratik olduğunu iddia eden yönetimlerin demokratiklik düzeylerini belirlemede etkendir.
Temel Hak ve Özgürlükler: Bu ilke ile amaçlanan; vatandaşların hak ve özgürlüklerini kişilere ve en önemlisi iktidara karşı korumaktır. Yaşama hakkı, düşünce ve fikir özgürlüğü, haberleşme, özel yaşamın gizliliği, toplantı ve gösteri hakkı, seyahat hakkı gibi birçok temel hak ve özgürlük mevcuttur.
Siyasal Temsil: Temsili sistemde siyasal partiler ve seçimler son derece önemli iki unsur olarak görünmektedir. Örgütlenme ve ifade özgürlüğü, özgür ve adil yapıya sahip seçim sistemi ve çoğunluğun temsil edilmesine olanak tanıyan seçim barajı bu iki unsuru destekleyen etkenler olarak öne çıkmaktadırlar.
Siyasal Katılım: Demokrasinin tam anlamıyla işleyebilmesi için iktidar tüm vatandaşları siyasal kararlara katılım sağlamaya teşvik etmeli ve önlerindeki engelleri kaldırmalıdır. Vatandaşlar ise sivil toplum kuruluşlarına, derneklere veya siyasal partilere üye olarak, siyasal gelişmeleri takip edip, kendilerini siyasal anlamda geliştirmeli ve düşüncelerini ifade etmelidir.
Eşitlik: Eşitlik ilkesi gereğince vatandaşlar yasalar önünde eşit olmalı, devlet imkânlarından eşit şekilde faydalanabilmeli ve düşünce ve fikirlerini diğerleriyle eşit şekilde ifade edebilmelidir.
Hukukun Üstünlüğü ve Hukuk Devleti: Seçilmiş olsun veya olmasın tüm devlet görevlilerinin kanunların ve anayasanın çerçevesinde hareket etme prensibi hukuk devleti ilkesini oluşturur. Vatandaşların temel hak ve özgürlüklerini bu keyfilikler karşısında yasalarla güvence altına almaktadır.
Demokrasi Kuramları
Liberal Demokrasi
Liberal demokrasi, halkın egemenliğini kendi seçtiği temsilciler aracılığıyla kullanmasından dolayı “Temsili Demokrasi” olarak da adlandırılır.
Katılımcı Demokrasi
Bu kuramda amaç halkın seçimler dışında da karar alma süreçlerinde etkin olmasıdır. Yeni medya araçlarındaki gelişmeler sonucu bu kuram daha fazla tartışılır olmuştur.
Müzakereci Demokrasi
Bu kurama göre kamusal bir tartışma zemininde farklı görüşlerin müzakeresi sonucu kararlar alınmalı, yurttaşların daha aktif katılımı sağlanmalıdır.
Çoğulcu Demokrasi
Çoğulcu demokrasilerde yönetim yine çoğunlukta yani sayıca üstün olandadır. Ancak alınan kararların toplumun belli başlı sınıfları tarafından uzlaşı yoluyla alınması gerektiğini savunulur.
Yeni Medya ve Demokrasi
Yeni medya araçları daha fazla bilgi içermesi, bu bilgiyi hızlı bir şekilde aktarabilmesi, mesajı gönderen ve alıcı arasında etkileşimi sağlayarak alıcıyı aktif bir konuma getirmesiyle demokratik düşünce yapısının gelişmesine önemli avantajlar sunmaktadır.
E-demokrasi, sistemi, demokratik birimler tarafından siyasal süreçlerde, yerel topluluklarda, devletler/bölgelerde, uluslarda ve küresel ölçekte, bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımı olarak tanımlamak mümkündür.
Elektronik demokrasilerde karar alma süreçlerinde yeni medya araçları vasıtasıyla halkın görüşlerine daha fazla başvurulması amaçlanmaktadır.
Yeni Medya ve Kamusal Alan
Sosyal paylaşım siteleri sağladıkları kamusal iletişim mekânları ile öncelikli olarak vatandaşların siyasal konulardan haberdar olmasını sağlamaktadır. Bu alanlarda vatandaşlar ilgilerini çeken siyasal konularda görüşlerini belirtmekte ve henüz tam olgunlaşmasa da toplumsal bir müzakere kültürü oluşmaktadır.
Sosyal paylaşım siteleri sivil toplum örgütleri, dernekler, siyasi aktörler ve partiler için de destekçileri ile buluşmak için alternatif bir alan oluşturmaktadır.
Yeni Medya ve Siyasal Katılım
Yeni medya bilgiye ulaşmayı ve bilgiyi yaymayı kolaylaştırmasından dolayı katılımcı demokrasinin gelişmesine önemli katkılar sağlamaktadır.
Yeni medya araçları katılım noktasında etkin olarak kullanılmasa da halkı bilgilendirme ve iktidarla iletişim sağlaması amacıyla e-devlet ve e-dilekçe gibi uygulamalar kullanılmaktadır.
İnternet ve sosyal medyada, vatandaşlar ilgilerini çeken konularda gruplar kurup örgütlenebilmekte, bu örgütlülüklerini sokaklarda somutlaştırarak iktidarları etkileyebilmektedir.
Elektronik oylama ya da e-oylama yeni medya araçlarının daha katılımcı bir demokrasi modeli için sunduğu en önemli yeniliklerdendir. Geleneksel oylama yöntemlerine göre maliyet, ulaşım, sayım hızı gibi konularda önemli kolaylıklar sağlayan bu sistem ile vatandaşlar daha fazla karar alma sürecine dâhil olabilecektir.
Yeni Medya ve İfade Özgürlüğü
Geleneksel medyada kendine yer bulamayan görüşler yeni medya araçları sayesinde, özellikle internet aracılığıyla, seslerini duyurabilmekte ve kendilerini ifade edebilmektedirler. Artık çok düşük maliyetlerle internet üzerinden televizyon yayını ve internet gazeteciliği yapmak mümkün hale gelmiş ve geleneksel medyaya alternatif medya kanalları oluşmaya başlamıştır.
Yeni Medya ve Toplumsal Hareketler
Sosyal medya bireylere ve sivil toplum kuruluşları, siyasal hareketler gibi oluşumlara alternatif bir iletişim ortamı ve örgütlenme şansı sunmaktadır. Bunun sonucunda uluslararası alanda da ses getiren birçok önemli toplumsal hareket meydana gelmiştir.
Bu eylemlerde kitleler sosyal medya aracılığıyla kendilerini duyurmayı başarmış ve yönetimlerin iletişim kanallarını tıkamasına karşılık olarak sosyal medya üzerinden haber akışı sağlayarak gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde kendilerine destek sağlamışlardır. Ayrıca örgütlenme ve organize hareket etme anlamında da bu alanları kullanmışlardır.
Yeni medyanın demokratikleşmeye katkı sağlayabilmesi için öncelikle halk siyasal konularda istekli ve bilinçli olmalı, yönetimler halkın katılımını desteklemeli ve sağlamalıdır. Ayrıca tüm vatandaşların yeni medya araçlarını kullanabilecek teknik altyapı ve eğitim düzeyine ulaşması sağlanmalıdır.