Yayın Grafiğinde Baskı Teknolojileri
Yayın grafiğinde baskı teknolojileri ve mizanpaj masaüstü yayıncılık (Desktop Publishing) için önemli bir süreçtir. Dijital ortamlara aktarılan yayın içeriği, mizanpaj ve tasarım işlemlerinde kullanılan masaüstü yayıncılık yazılımları ile belgelerin hazırlık süreçleri tamamlanarak baskı öncesi, basım ve baskı sonrası aşamalardan geçer.
Yayın grafiği tasarım süreçleri ve baskı aşamaları, yayıncı, tasarımcı ve okuyucu arasındaki hedef kitle algısı ve tüketimi ilişkileri üzerine kurulu bir planlama ve düzenleme gerektiren bir oluşumdur. Yayın grafiği süreçlerinin tamamlanması için bu planlamanın çok disiplinli stratejik bir ortaklıkla veya bütüncül bir yapı içinde çalışması gerekmektedir. Bu yapı basamaklarındaki aşamalar, yayının nihai sonuçlandırılmasında önemli rollere sahiptir. Mesela metin yazarı, fotoğrafçı, editör, yayıncı, tasarımcı, matbaa, renk ayrımı, baskı sonrası işlemler gibi birçok yapının hedefe odaklı ortak bir paydada buluşması beklenmektedir.
Teknoloji çağında yayın grafiği çoğaltım sistemleri günümüzde ticari ve kurumsal olarak büyük ve küçük birçok alanda sektörün ihtiyaçlarına cevap veren bir endüstri olarak karşımıza çıkmaktadır. Baskı teknolojileri yayın grafiğinde olduğu gibi çeşitli sektörlerde kullanılmak üzere ürün olarak birbirinden ayrılmaktadır. Mesela, ambalaj, ofset, kurumsal gibi farklı sektörlerde kullanılan ürünlerin her biri için farklı baskı teknolojileri kullanılmaktadır. Genelde kullanılan baskı sistemleri, düz baskı, çukur baskı, yüksek baskı, elek ve dijital baskı gibi farklı teknolojilerle karşımıza çıkmaktadır. Ofset Baskı (Düz Baskı): Yüksek ve çukur baskı klişelerinin dışında modern matbaacılığın temeli olan düz baskı yöntemi ile oluşturulan ve yayın grafiğinin çoğaltımında sıklıkla kullanılan matbaacılık türüdür.
Baskı öncesi hazırlıklar tasarımın dijital ortamda tamamlanması ile başlar. Yayın grafiğinde dizgisi yapılan gazete, dergi ve kitap gibi çalışmalar basımı yapılacak kalıplama, kağıt ve renk gibi unsurlara oluşturulur. Kağıdın gramajı, emisyonu, dokusu, matbaa türü, kalıplama sitemi, CMYK ve artı renk sistemleri baskı öncesi için önemli teknik detaylardır. Ofset baskı sistemlerinde yayın grafiği için oluşturulan tasarım tek renk ise tireleme yöntemiyle filme alınarak kalıba pozlanır. Eğer 4 renk ise her bir renk için oluşturulan filmler ayrı ayrı kalıplara pozlama yöntemiyle aktarılır. Günümüzde baskı teknolojisinin gelişmesiyle ofset matbaacılıkta CTP yöntemi yani bilgisayardan direk kalıba pozlama yapılarak hazırlık yapmak mümkündür.
Yayın grafiği baskı süreçleri işin tanımı ile başlayan serüvende tasarımın şekillenerek artık basıma hazır hale geldiği işlemlerdir. Baskı aşamasında özellikle ofset baskı teknolojileri için süreç teknik ve bir dizi işlemin sıralanması ile nihai olarak somutlaşacak ve aktarılacak malzeme ile buluşacaktır. Bu buluşma tüm baskı öncesi ve baskı hazırlıkları planlamalarının artık çözüme kavuştuğu ve tüm seçim işlemlerinin yapıldığı anlamına gelir. Baskı aşamasında bilinmesi gereken en önemli aşamalar; kağıt, renk, ton, malzeme, forma düzeni, tram ve montaj olarak sıralayabiliriz.
Renk Modelleri, Karışım (sayısal) renkler ve ışık renkleri olarak ikiye ayrılmaktadır. Işık Renk Karışım Sistemi, televizyon ve monitör sistemlerinde kullanılan ve kısaca RGB (Red-Kırmızı, Green-Yeşil, Blue-Mavi) ışıksal ana renklerin birbirleriyle karışmaları sonucunda milyonlarca ara renk ve renkli görüntüler elde edilerek oluşur. Karışım sistemli sayısal değerli renkler, baskı sektöründe kullanılır. CMYK(Cyan-mavi, Magenta kırmızı, yellow-Sarı, BlackSiyah) diye adlandırılan bu sistemde, karışımsız ve saf ana renklerin birbirleriyle oranlı ve sayısal değerlerle karışmaları sonucunda elde edilen renkleri kapsamaktadır.
RGB renk modeli; tv, bilgisayar, telefon, tablet vb. gibi ekranlarda gama ışınları dalgaları ile ana renklerden kırmızı, yeşil ve mavi renklerinin yoğunluklarına göre istenilen rengin elde edilmesiyle oluşturulur..
CMYK renk modeli; mavi, kırmızı, sarı ve siyah baskı renklerinden oluşan çıkarmalı renklerdir.
Gazete, kitap ve dergi gibi ofset baskısı yapılan çalışmaların, tabaka veya rulo baskısı boyanın kağıtla buluşup görüntüyü oluşturmasıdır. İlk baskılar alındıktan sonra detaylı bir inceleme ile yayınların varsa düzenleme, rötuş, kontrol ve renk gibi teknik kısımları taranır. Herhangi bir sorun yoksa baskı tamamlanır. Baskısı yapılan yayınlar öncelikle kırım veya kesime girer. Bu aşamada yayınların ölçüsü net olarak çıkacaktır.
Yayın grafiğinde baskı süreçleri dikkat edilmesi gereken önemli süreçleri içinde barındırırken bilinmesi gereken teknik detaylar tasarımın başlangıcından ürünün elde edilmesine kadar birçok özelliği içinde barındırmaktadır. Özellikle yayın grafiği tasarımcısı, sonuca giderken, tüm baskı aşamalarına ve donanımlarına teknik olarak hakim olması olası sorunların çözümünde ön görülü olmasını sağlayacaktır.
Matbaa ve baskı teknolojileri her geçen gün tasarımcının işini kolaylaştırırken yayıncılar için önemli konulardan biri de maliyet olmuştur. Bugün dijital baskı ve dijital yayıncılık ön plana çıkarken, yayın grafiği tasarımına ve tasarımcıya ihtiyaç duymaktadır.