Obezite ve Egzersiz

Toplum sağlığını tehdit eden obezite, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından “Yağ miktarının; sağlığı bozacak düzeyde anormal ve aşırı miktarda artışı” olarak tanımlanmıştır. Obezite, yaş ve cinsiyet, ihtiyaçtan fazla enerji alımı, inaktif yaşam, kronik hastalıklar ve buna bağlı kullanılan ilaçlar, endokrin problemler, eğitim, ekonomik düzey, yaşanılan şehirlerin mimari yapısı, psikolojik ve sosyo-kültürel nedenler obezite oluşumunda rol oynamaktadır. Bireysel boyutta bakıldığında; en önemli iki neden sağlıksız beslenme (aşırı enerji alımı) ve hareketsiz bir yaşam tarzıdır.

Bu çerçevede, Obezite ve onun neden olduğu sağlık sorunlarından kurtulmak için özellikle uygulanması gereken fiziksel aktivitelerin arttırılması, bir uzman kontrolünde enerji alımı kısıtlanmış diyet programı, ve davranış terapisini içeren kombine bir tedavi, vücut ağırlığı kaybı ve vücut ağırlığının korunmasına yönelik etkili bir çözüm olacaktır.

Obezite

Obezite vücutta aşırı yağ depolanması ile ortaya çıkan, fiziksel ve ruhsal sorunlara neden olabilen bir enerji metabolizması bozukluğudur. Kalori alımı ile kullanımı arasındaki dengesizlik sonucu oluşan çok etkenli bir tablo olarak değerlendirilmektedir. Obeziteyi tanımlayabilmek için Dünya Sağlık Örgütü tarafından kabul edilen klasik sınıflandırmada Beden Kitle İndeksi (BKİ) formülü BKİ= Vücut Ağırlığı(kg) / Boy uzunluğu(m)2 esas alınmaktadır.

Etiyolojisi yönünden obezite Basit Obezite (Eksojen Obezite) ve Sekonder Obezite (Endojen Obezite): olmak üzere iki ayrı grupta tartışılır.

Obez Bireylerin vücuttaki yaş dagılımına göre Fenotipik Olarak Sınıflandırılması ise, Android tip obezite (Santral, abdominal, visseral, elma tip ifadeleri de bu tip obeziteyi tanımlamada kullanılmaktadır) ve Jinoid tip obezite (Gluteofemoroid, armut tipi, periferik şişmanlık ifadeleri bu tip obezitede kullanılmaktadır)’dir.

Obezitenin Tedavisi

Obezite tedavisinde amaç, ideal vücut ağırlığına kısa sürede ulaşmaktan çok, kilo kaybı hedeflerinin bireyselleştirilerek kilo kaybını sağlamak olmalıdır. Ancak başarı beklenitisinin ana amacı, davranış ve yaşam tarzı değişikliği ile vücut ağırlığının korunmasını sağlamak olmalıdır. Çoğunlukla obezite tedavisinde tek bir yöntemin başarılı olması beklenemez. Obezite tedavisi; fiziksel aktivitenin artırılması, diyet, davranış tedavisi, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi bileşenlerinden oluşmaktadır. Başlangıç için vücut ağırlığının sadece %10’nu kaybetmek bile, obezite ile birlikte görülen hipertansiyon, diyabet, kan yağları yüksekliği ve eklem ağrılarının düzelmesine yarar sağlayabilmektedir. Düzenli egzersiz, enerji harcamasını arttıracağı için obezitenin önlenmesi ve tedavisinde önemlibir bilşendir. Egzersiz, sağlık ve fiziksel form düzeyini geliştirmek amacıyla belli bir plan ve düzen çevresinde uygulanan ve bir hedefi olan tekrarlanan fiziksel aktivitelerdir. Pek çok epidemiyolojik araştırma, uygulanan egzersizin düzeyi ve beden kitle indeksi arasında negatif bir korelasyonun varlığını ortaya koymuştur.

Obez bireylerde uygulanacak egzersiz programı öncesi yapılması gekenlerin başında, obez bireyin egzersize katılmasının sağlık yönünden engel bir koşulun olup olmadığı bir hekim tarafından değerlendirilmelidir. Unutul maması gereken diğer bir konuda, obez bireylerde uygulanacak bireysel egzersiz programlarının yoğunluğu, süresi ve sıklığının doğru tanımlanarak seçilmesi, egzersizin devamlılığı, sürdürülebilirliği ve etkinliği anlamında önemli önemli olduğudur. Obezite tedavisinde 3 tip egzersiz kullanılır: Aerobik egzersizler, Direnç egzersizleri ve Esneklik egzersizleri.

Aerobik Egzersizler

Aerobik egzersizler, büyük kas gruplarının katıldığı sürekli, ritmik ve dinamik egzersizler (koşma, bisiklet binme, dans, koşu bandında yürüme, yüzme olarak tanımlanır.

Direnç Egzersizleri

Direnç egzersizlerinin amacı, ağırlık makineleri, serbest ağırlıklar, elastik bantlar, sağlık ve bosu topları gibi farklı materyaller kullanılarak, kasın belli bir yüke karşı koyma kapasitesi ile kas kuvvetini ve dayanıklılığını artırmaktır.

Esneklik Egzersizleri

Esneklik egzersizlerin amacı, büyük kas ve tendon gruplarının hareket açıklığını geliştirmektir. Omuz kuşağı, göğüs, boyun, gövde, kalça, ön ve arka bacak, ayak bileğinin büyük kas tendon grupları esneklik egzersizlerinin hedef bölgeleridir.