Çocuklarda Egzersiz

Günümüzde, çocuklar arasında, hareketsiz bir yaşamın tercih edildiği bir dönemdeyiz. Özellikle bilgisayar, televizyon ve tabletlerin etkisiyle, çocuklar oyun çağında iken arkadaşlarıyla dışarıda vakit geçirmekten uzak evde koltukta oturarak bilgisayar oyunu oynamayı tercih ediyor. Bu durum, çocukların ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek birçok hastalıkla karşı karşıya kalma riskini de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, çocukların sağlıklı büyümelerine yardımcı olacak egzersizlerin önemi asla göz ardı edilememelidir. Çocuklar için düzenli egzersiz, sağlıklı bir vücut ve zihin gelişimi için önemlidir. Aynı zamanda egzersiz çocukların dikkatlerini yoğunlaştırma, problem çözme ve düşünme yeteneklerini de geliştirirken, eğlenceli vakit geçirmelerini de sağlayacaktır.

Giderek artan çocukluk çağı obezitesi, çocukları ilerleyen yaşlarda daha büyük sorunlarla karşı karşıya bırakmaktadır. İlk yaşlarından itibaren aşırı kalori yüklenen çocuklarda, yağ fazlasının depolanması için yağ hücrelerinin sayısında yüksek miktarda bir artış meydana gelir. Sayısı artan yağ hücreleri yaşam boyu olduğu yerde beklerler. Uygun zamanı kollarlar.

Çocuklara egzersiz yapma alışkanlıklarını kazandırmak için şu önerilere dikkat edilebilir: Çocuğa model olmak, Çocuğun ilgi alanlarına göre aktivite seçmek, Egzersizi eğlenceli hale getirmek, Çocuğa günlük rutinler oluşturmak, Egzersiz yapmanın sağlıklı olduğunu anlatmak, Çocuğu ödüllendirmek.

Çocukların cinsiyetlerine, kilo ve boylarına göre farklı egzersiz seçimi, onların vücutlarının ihtiyaçlarına uygun bir şekilde egzersiz yapmalarını sağlamaktadır. O yüzden çocukların cinsiyetlerine göre farklı aktiviteler yapmaları normal bir durumdur. Örneğin, kız çocukları ip atlama oyununu severken, erkekler daha çok toplu oyunları oynamayı tercih etmektedirler. Bu egzersiz seçiminde de aynı doğrultuda olabilmektedir. Bunun yanı sıra çocuğun kilosuna ve boyuna göre aktivite seçimi gerekebilir.

Egzersiz ya da fiziksel aktivite yaparken çocukların dikkat etmesi gereken hususları kısaca şöyle açıklayabiliriz: Su tüketimi, Uygun giysi ve ayakkabı seçimi, Aşırı yorulmaya dikkat edilmeli, Düzenli aralıklarla dinlenmelerini sağlamalı, Uygun ortamda egzersiz yapılmalıdır.

Çocukların katıldığı etkinliklerde, spor okullarında ya da kulüplerde çocuklara bir branşa özgü aktiviteler, teknik-taktik beceriler ve kondisyonel yüklenmeler uygulatılmaktadır. Bu tür egzersizlerin amacına ulaşabilmesi için çocukların gelişim dönemlerinin iyi bilinmesine ve çocuğun yaşına ve gelişim özelliğine göre hareket eğitiminin yapılması önerilmektedir. Hareket eğitimi verilirken de çocukların motor gelişim dönemleri dikkate alınarak planlanmalıdır.

Motor gelişim, merkezi sinir sisteminin gelişmesi ve fiziksel olarak büyümeyle beraber vücudumuzun istemli olarak hareket kabiliyeti kazanması olarak tanımlanabilir. Motor gelişim sürecini anlayabilmek için Gallahue’nin kum saati modelinden yararlanılabilir. Kum saati modeline ait dört dönem bulunmaktadır. Bunlar; refleks hareketler, ilkel hareketler, temel hareketler ve spora ait hareketler dönemleridir.

İnsan gelişiminde çevresel faktörler ve kalıtımın önemli olduğu bilinmektedir. Her ne kadar gelişimde bu faktörler etkili olsa da genel olarak motor becerilerin çocukluk dönemde başlayarak zaman zaman yüksek zaman zaman ise orta ve düşük gelişim gösterdiği dönemler bulunmaktadır. Dietrich Harre’ye göre erkeklerde sürat gelişimi 4 ve 10’uncu yaşlarda yüksek, 6 ve 8’inci yaşlarda orta seviyede gerçekleşmektedir. Kuvvet ise 6,8,13 ve 14’üncü yaşlarda yüksek 9 yaşında orta, 5 yaşında ise düşük seviyede gelişmektedir. Çabuk kuvvetin gelişiminde 4,8,11 ve 14’üncü yaşlarda yüksek 13 yaşında ise düşük seviyede olduğu belirtilmektedir. Dayanıklılık gelişiminde en yüksek gelişimi 14 ve 15’inci yaşlarda gerçekleşirken, 4 ve 16’ıncı yaşlarda orta, 6 ve 13’üncü yaşlarda düşük seviyede meydana gelmektedir. Hareket genişliği gelişiminde 4 ve 8’inci yaşlar en yüksek, 6,9,13 ve 14’üncü yaşlarda orta seviyede meydana gelmektedir.

Kadınların yaşlara göre gelişiminde 4 yaşın en yüksek gelişimin olduğu dönem olarak görülmektedir. Sürat gelişiminde 4 ve 10’uncu yaşlar en yüksek, 6 yaşında ise düşük seviyede gerçekleşmektedir. Kuvvette 4 ve 9’uncu yaşlarda yüksek olan gelişim, 6 ve 12’inci yaşlarda orta seviyede, 8 ve 11’inci yaşlarda düşük seviyede meydana gelmektedir. Çabuk kuvvet ise kuvvet gelişimindeki gibi 4 ve 9’uncu yaşlarda yüksek olmakta, 6 ve 8’inci yaşlarda ise orta, 10 ve 11’inci yaşlarda düşük seviyede gerçekleşmektedir. Dayanıklılık gelişiminde en yüksek yaş 13’üncü yaş iken, 4 ve 16’ıncı yaşlarda orta, 6,14 ve 17’inci yaşlarda ise düşük seviyede meydana gelmektedir. Hareket genişliğinde en yüksek gelişim yaşları 4 ve 13’üncü yaşlar iken, 6 ve 12’inci yaşlarda orta seviyede, 10 yaşında ise düşük seviyede gerçekleşmektedir.

Sonuç olarak; çocuklar için spor, sağlıklı bir beden ve zihin gelişiminde önemli bir araçtır. Düzenli olarak yapılan egzersiz, çocukların vücutlarını güçlendirir, kemiklerini sağlıklı bir şekilde geliştirir, dikkatlerini yoğunlaştırma yeteneklerini geliştirir ve bunun yanında onlara fazlasıyla yüklenilen stresi azaltır. Özetle, çocuklar için spor yapmak, onlar için fiziksel ve zihinsel açıdan yararlı, onların yaşam kalitelerini uzun süre sürdürmelerini sağlayacak, sağlıklı yaşlanmalarına yardım edecek mutlu yarınlar oluşturabilmektir.