Dışkı Muayenesi

Parazit hastalıklarının tanısında en çok kullanılan yöntem dışkı muayene teknikleridir. Dışkının muayenesi ile özefagus, mide, ince ve kalın bağırsak gibi sindirim sistemi organları ve karaciğer, safra kanalları gibi sindirim sistemi ile ilişkili organlarda yaşayan parazitlerin yumurta, larva ya da kistlerini görebiliriz. Yine solunum sisteminde yaşayan parazitlerin yumurta veya larvaları da öksürük yoluyla yutağa gelmekte ve yutulduktan sonra dışkı ile dışarı atılmaktadır.

Dışkının Makroskobik Muayenesi

Dışkı muayenesinde öncelikle makroskobik inceleme yapılmalıdır. Makroskobik muayenede dışkının kıvamı, rengi, kan ya da mukus olup olmadığı, dışkının taze olup olmadığı kontrol edilmeli, notlar alınmalıdır.

Dışkının Mikroskobik Muayenesi

Dışkının makroskobik incelemesi tamamlandıktan sonra mikroskobik incelemeye geçilmelidir.

Bütün parazit türlerini tek bir muayene yöntemi ile görebilmemiz mümkün değildir. Hasta sahibinden alınacak anemnez, hastanın klinik bulguları ve dışkının makroskobik incelenmesi hayvanda bulunabilecek parazit türü hakkında bir ön bilgi vermekte ve natif muayeninin yanında uygun bir zenginleştirme yöntemi seçmemize yardımcı olmaktadır.

Basit Yöntem (Natif Muayene)

Natif (Basit) muayene en pratik yöntemdir. Fakat az miktarda dışkı ile yapıldığı için enfeksiyonu kaçırma ihtimalimiz vardır. Yöntemde parazit yumurta ya da larvasına rastlanmaması hayvanda parazit olmadığı anlamına gelmemekte, doğru sonuç için yöntem 5-6 kere tekrarlanmalıdır.

Zenginleştirme Yöntemleri

Zenginleştirme yöntemleri natif muayenenin dezavantajlarını ortadan kaldırır. Çok miktarda dışkı kullanıldığı için daha güvenilirdir.

Zenginleştirme yöntemlerinin amacı çok miktarda dışkı kullanarak bu dışkıdaki bütün yumurta, larva ya da ookistlerin küçük bir alana toplanmasını sağlamaktır.

Flotasyon Yöntemi: Flotasyonun prensibi yoğun solüsyonlar kullanarak yumurta, ookist ya da larvaları yüzdürmeye dayanır. Bu yöntemle trematod yumurtaları ve Eimeria leucarti ookisti hariç geriye kalan yumurtaları görebiliriz.

Sedimentasyon Yöntemi: Sedimentasyon yönteminin prensibi yoğunluğu düşük solüsyonlar kullanarak yumurta, ookist ya da larvaları dibe çöktürme esasına dayanır. Yöntem ile trematod yumurtlarını görebiliriz.

Telemann Yöntemi: Telemann yöntemi köpek, insan, primat dışkısı gibi yağlı dışkılarda helmint yumurtalarını aramak üzere kullanılan özelleşmiş bir zenginleştirme yöntemidir.

Baermann Yöntemi: Baermann yöntemi dışkıdan ya da toprak örneklerinden larva toplanmasında, sıklıkla da akciğer kıl kurdu enfeksiyonlarının teşhisinde kullanılmaktadır. Bunun dışında nekropsi sonrası organ veya dokulardaki larvaların toplanmasında da kullanılabilmektedir. Yine dışkı kültürü sonrası gelişen gastrointestinal nematodların larva 3’leri de dışkıdan bu yöntemle toplanır.

Dışkıda Yumurta Sayımı (McMaster Yöntemi)

McMaster yöntemi gram dışkıdaki yumurta ve larva sayısını hesaplayabilmek için kullanılır. Bu amaçla McMaster sayım lamları kullanılır.

Dışkı Kültürü

Dışkı kültürü parazitolojide taze dışkı örneğinde görülen birbirine benzer bazı yumurta ya da kistlerin ayırıcı teşhisleri için kullanılmaktadır.

Tek tırnaklıların Strongylid, ruminantların Trichostrongylid enfeksiyonlarında dışkı ile atılan yumurtalar birbirlerine benzerler.

Bu durumda dışkının kültürü yaparak yumurtalardan larvaların çıkmasını sağlarız.

Dışkı kültüründe gelişen larvaları Baermann düzeneği ile toplayabilir ve mikroskop altında ayırıcı teşhis anahtarları ile tür düzeyinde teşhisler yapabiliriz.