Hayvanlarda Solunum Sisteminin Muayenesi

Solunum Sisteminin Yapı ve Fonksiyonu

Hayvanların yaşamsal faaliyetlerini sürdürmeleri için gereken enerjinin elde edilebilmesi için atmosferden oksijen alması zorunludur. Vücutta çok az miktarda oksijen depo edildiği için, metabolizmanın sürekliliği hücrelere kesintisiz olarak oksijen sağlanmasına bağlıdır. Hücrelerin çoğu oksijensiz kalınca çabuk ölürler. Özellikle beyin hücreleri birkaç dakika içinde tamir edilemeyecek şekilde zarar görürler.

Üst Solunum Yollarının Muayenesi

Üst solunum yolu anatomisi burun, ağız, farenks, gırtlak ve trakeayı içerir. Bu yapıların birincil amacı havanın alt solunum yolları ve akciğere geçişi için bir kanal görevi görmektir. Her ne kadar anatomik olarak "ölü boşluk" olarak kabul edilse de, çünkü gaz değişimi (solunum) oluşmaz, üst solunum yolu birçok hayati fonksiyonu barındırır.Nemlendirme ve enfeksiyondan korunma, mukozalardan müköz sıvı salgılanması ve üretimi ile sağlanır. Üst solunum yolunu örten küçük kıllar, kaba partikül ve yabancı cisimleri süpürme hareketi ile hava yolundan çıkarır. Burun delikleri muayene edilirken kendine has nemlilik ve salgısının olup olmadığına, bölgedeki kıllara yapışmış yabancı cisim varlığına dikkat edilir.

Boyun Bölgesinin Muayenesi

İnspeksiyonla boyun bölgesinde yaralar, fistüller (kulak, salya, damar fistülü), şişlikler, kulakta othaemotom, ensede ense şişi, regio parotidea’da parotitis, boynun yan yüzünde, deri altı enjeksiyonlarından sonra gelişen apseler; sulcus jugularis’te periphlebitis, haemotom, thrombophlebitis, orthotonus, epistotonus gibi bozukluklar görülür. Palpasyonla yangı olgularında sıcaklığın ve duyarlılığın arttığı, kırıklarda ise krepitasyon hissedilir. Derinin deri altı ile ilgisi kontrol edilir.

Göğüs Kafesinin Muayenesi

Akciğerler göğüs kafesinin içinde pleura adı verilen bir zarla sarılı olarak dış etmenlerden korunacak şekilde bulunur ve karın iç organlarından diyafram denilen kas-kiriş karışımı bir organla ayrılmış durumdadır. Göğüs kafesi yani Thorax'ın muayenesinde; göğsün ön kısmının (regio praesternalis) inspeksiyonunda buradaki yüzlek ve derin yaralar, sternum (göğüs kemiği) fistülleri, soğuk apseler, flegmonlar ve tümörler (Fibrom, Melanosarkom vb.) görülür.

Akciğerlerin Muayenesi

Göğüs içi solunum organlarından biri de akciğerlerdir. Akciğer hastalıklarında klinik muayeneler çoğunlukla dışarıdan yapılır. Tecrübe sahibi bir klinisyen, dışarıdan muayene yapmasına rağmen akciğerlerdeki patolojik değişiklikleri gözü ile görmüş gibi saptayabilir.

Plevranın Muayenesi

Plevra (akciğer zarı), akciğer ve göğüs boşluğunu örten iki adet zara verilen isimdir. Bu zarın bir katı akciğerin dış yüzeyini sararken diğer katmanı da göğüs duvarının iç yüzeyini kaplar. Bu iki zar katmanı arasında ince bir boşluk bulunur. Bu boşluğun içerisini hayvanın büyüklüğü ve türüne göre değişebilecek miktarda çok az salgı bulunur. Bu özel sıvı iki plevra yaprağının birbirine sürtünmesini de engeller.

Solunum Sistemi Hastalıklarının Yaygın Klinik Belirtileri

Sığırlar daha önce bahsettiğimiz yapıcı sebeplerden dolayı solunum sistemi hastalıklarına diğer türlere nazaran daha duyarlıdırlar. Bu hayvanlarda solunum sistemi problemleri çoğunlukla enzootik (hızlı gelişen ve bulaşan) karakterli seyreder. Köpek ve kedilerde yaygın olarak görülen solunum sistemi hastalıklarında öksürük ve nefes darlığı gibi klinik belirtiler öncelikli sorunlar olsa da; diğer organ sistemlerinde örneğin, kalp yetmezliği gibi hastalıklarda sekunder olarak da ortaya çıkabilir.

Solunum Sistemi Hastalıklarında Tanı Yöntemleri

Radyografi
Rinoskopi
Bronkoskopi (Endoskopi)
Ultrasonografi
Bilgisayarlı tomografi
Solunum fonksiyon testleri
Svap
Trakea aspirasyonu
Bronko alveoler lavaj
Biyopsi
Kan gazları
Alerji testleri
Torakosentez