Kafes Kuşlarının Muayenesi

Kafes kuşlarının bakım ve beslenmeleri, çevre şartları ve davranış özellikleri türe özgü değişiklik göstermektedir. Bu nedenle iyi bir kafes kuşu hekimliği için öncelikle kafes kuşlarının anatomisi, fizyolojisi ve türe özgü bakımbesleme ve çevre şartları hakkında iyi bir temel bilgiye gereksinim vardır.

Başlıca Kafes Kuşu Türleri Ve Biyolojileri

Ülkemizde en çok beslenen kafes kuşları muhabbet kuşları, sultan papağanı, cennet papağanı, Afrika gri papağanı, kanarya, bülbül ve güvercinlerdir.

Kafes Kuşlarında Klinik Muayene

Kafes kuşlarında klinik muayene sistematiği; anenmnez alınması, fiziksel muayene, tanı testleri, ayrıcı tanı ve teşhisten oluşan bir teşhis basamağınıdan oluşur.

Hastanın Öyküsü (Anamnez)

Anamnez, teşhis basamağının temelini oluşturur. İyi bir anamnez, klinisyene olası problemler konusunda ipucu verir ve doğru bir teşhis prosedürü izlemesine olanak sağlar.

İnspeksiyon (Gözlem)

Anamnez alma esnasında, klinisyen kuşu uzaktan gözlemlemeli ve davranışlarını not etmelidir. Sağlıklı bir kuşun tüyleri parlak, temiz ve düzenli olmalıdır. Kuşun duruşuna dikkat edilmelidir. Hipotermik (beden ısısı düşmüş) kuşlar, vücut ısılarını koruyabilmek için tüylerini kabartırlar ve enerjilerini korumak için daha fazla uyku hâlinde kalırlar.

Maskeleme Fenomeni

Pek çok hasta kuş, muayene odasına ilk getirildiğinde klinik bulgularını maskelemek için çaba gösterecektir. Fakat bu durumunu bir süre sonra koruyamayacaktır. Bu nedenle inspeksiyona hemen başlanmamalı; hasta kuş, muayene odasına alındıktan bir süre sonra başlanmalıdır.

Muayene Odası ve Ekipmanları

Kuşların muayenesi için mümkünse muayene ekipmanlarının olduğu ayrı bir oda olmalıdır. Muayene odasında kapı ve camların kapalı olduğundan emin olunmalı ve muayene esnasında dışarıdan başkalarının kapıyı açması engellenmelidir.

Elle Muayene

Ayrıntılı bir anamnez aldıktan ve kafes ve kuşun inspeksiyonu yapıldıktan sonraki adım hastayı daha yakından incelemek (elle muayene) olacaktır. Bunu yapabilmek için kuşun tutulması gereklidir. En uygunu sahibinin kafesten kuşu çıkarıp klinisyene vermesi olacaktır. Hasta sahibi kuşu kafesten çıkaramıyorsa o zaman klinisyen kafesten kuşu çıkarmalıdır.

Klinisyen elini kafese sokarken kuşun arkasından yaklaşmasına dikkat etmesi gereklidir. İşaret parmağı yavaşça kuşun göğsüne yaklaştırılır. Kuşların birçoğu bu durumda klinisyenin parmağına ayaklarını koyarlar. İşaret parmağı sabit tutulup kuş nazik bir şekilde kafesten çıkartılır. Bu işlem esnasında klinisyen sürekli kuşla konuşmalı ve ona övgü dolu sözler söylemelidir. Eğer kuş agresif ise ve fiziksel olarak yakalanması gerekiyorsa, en uygunu temiz bir havlu yardımı ile tutmak olacaktır.

Fiziksel muayenede sırasıyla; kuşun ağırlık kaydı, tüylerin muayenesi, baş bölgesinin muaynesi, göz ve kulak muayenesi, ağız muayenesi, kursak muayensi, abdomnin muayensi, kanatların muayenesi, bacak ve ayakların muayenesi, oskültasyon, ve son olarak nörolojik muayne yapılır.

Klinik tanı yöntemlerinde dışkı muaynesi ve radyolojik muayeneden yararlanılır.

Dışkı Muayenesi

Kuşların dışkıları üç bileşenden; dışkı, ürat ve idrardan oluşur. Poliüri dışkıyla çıkarılan idrar miktarının fazla olmasıdır. Poliüride dışkı miktarı fazla ve sulu olduğundan hasta sahipleri ishal olarak değerlendirebilir. Bu nedenle ishalden poliüriyi ayırt etmek önemlidir.

Dışkıda Parazit yumurtaları ve tek hücreli parazitlerin belirlenmesi için direk (natif) muayene ya da flatasyonla (yüzdürme) yöntemiyle dışkı muayenesi yapılır.

Radyoloji

Kafes kuşlarında radyografi, kedi köpeklerde olduğu gibi çeşitli hastalıkların değerlendirilmesine yardımcı olan temel bir tanı aracı haline gelmiştir.

Kan Alma Teknikleri

Çalışma alanı kuşlar olan klinisyenler, hastalıkların tanısında biyokimyasal, hematolojik, serolojik testlerini kullanmaktadır.

Kuşlarda kan alınabilecek çeşitli yerler vardır. Bunlar arasında sağ juguler ven, bazilik ven (kutanöz ulnar ven, dirseğin medialin’de) ve medial metatarsal ven vardır.

İlaç Uygulama Yöntemleri

İntraosseoz (Kemik İçi) Kateterizasyon

İntraosseoz kataterizasyon (İO), periferik dolaşıma ilaç ve sıvı verilme imkanı sağlar. Kullanımı güvenli, hızlı ve pratiktir. İO kataterler genellikle distal ulna veya proksimal tibiotarsusa yerleştirilir.

Kas İçi Enjeksiyon

Kuşlara intramuskuler enjeksiyon pektoral kastan yapılır .

Deri Altı Enjeksiyon

Derialtı enjeksiyon, kuşlarda inguinal bölgeye yapılır.

Oral İlaç Uygulaması

Ağızdan ilaç vermenin en büyük avantajı, verilecek dozun kesin bir şekilde ayarlanıp verilmesidir. Bu işlemin dezavantajı, hayvanı yakalama ve tutma stresi ve ilacın aspire edilme riskidir .