Mikroskop Bilgisi ve Teknikleri

Üreme; canlıların, nesillerinin devamını sağlamak üzere, yeni bir canlı meydana getirebilmek amacıyla, belirli aralıklarla yapmış oldukları çoğalma eylemidir. Hayvanlarda iyi bir döl verimi elde edebilmek için;

• Hayvanların erken yaşta sıfata alınması (yetiştirme olgunluğuna ulaştırılması),
• Sperm hücrelerinin kaliteli olması,
• Erken embriyonik ölümlerin önüne geçilmesi,
• Kısırlığa ve döl verimi düşüklüğüne neden olan hastalıkların engellenmesi,

Östrus Siklusu ve Evreleri

Dişilerde puberte, ilk ovulasyonla birlikte östrus belirtilerinin de gözlendiği bir olgudur. Puberte yaşı, Irk ve kalıtım, İklim, yaş ve doğum mevsimi, beslenme gibi faktörler nedeniyle türlere göre değişiklik gösterir.

Seksüel siklus (östrus siklusu), puberte olayları ile kendini gösteren östrusun (kızgınlığın) başlangıcından, diğer östrusun başlamasına kadar devam eden süreye denir. Östrus siklusu, proöstrus, östrus, metaöstrus, diöstrus ve anaöstrus olarak 5 grupta toplanır.

Proöstrus; Östrustan hemen önceki evre olup, bu evredeki dişiler erkeklere ilgi gösterir ama çiftleşmeyi kabul etmez.

Östrus; Evcil dişi hayvanların erkeği kabul ettiği tek dönem olan bu evrede çiftleşme ya da tohumlama gerçekleşirse dişi gebe kalma şansı elde eder. Bu dönemde vaginadan feromen ineklerde ayrıca vulvadan çara denilen bir akıntı gelir.

Metaöstrus; Korpus luteumun şekillendiği progesteron seviyesinin yükseldiği evredir. Metaöstrus kanaması bu evrede görülür. İneklerde ovulasyon da bu dönemde olur.

Diöstrus; En uzun evredir. Korpus luteumdan salgılanan progesteron, ovaryum faaliyetlerini durdurur. Progesteronun etkisiyle uterus bezlerinden uterus sütü salınır.

Bu evreden sonra bazı hayvanlarda (inek gibi) proöstrus ile periyod devam ederken, bazı hayvanlarda (koyun, keçi, kısrak, köpek ve kedide olduğu gibi) uzun bir dinlenme devresi olan anöstrus görülür.

• Memeli hayvanlar siklik özelliklerine;
• Poliöstrik hayvanlar; yıl boyu aralıklarla östrus gösterir
• Monoöstrik hayvanlar; iki östrus arası bir anöstrus gösterir.
• Mevsime bağlı poliöstrik hayvanlar; belirli mevsimlerde östrus gösterir.

Yalancı Gebelik

İnsanlarda ve memelilerde (en çok köpeklerde), kimi zaman çiftleşme sonunda döllenme gerçekleşmese bile progesteron hormonu nedeniyle gebelik belirtileri gözlenebilir. Bu durum yalancı gebelik olarak adlandırılır.

Plasenta ve Tipleri

Embriyonun uterus duvarıyla ileride plasentayı oluşturmak üzere yaptığı sıkı ya da gevşek şekildeki bağlanma olayına implantasyon adı verilir. İmplantasyon, 3 tipe ayrılır;

Sentral (süperfisial), Ekzentrik ve İntersitisyel tip implantasyon. Plasentanın yavruya ait bölümüne fötal yarım, anneye ait bölümüne ise maternal yarım adı verilir. Maternal yarım; Uterus epiteli, Uterusa ait bağdoku, Uterusa ait damar endotelidir. Fötal yarım;Korion epiteli, Korion mezenşimi (embriyonal bağdoku), Korion damar endotelidir. İmplantasyon sırasında korion-uterus ilişkisi kuvvetli olursa desidualı plasenta ilişki kuvvetli olmazsa desiduasız plasentalar şekillenir. Desidualı plasentalarda kanama meydana gelir.

Yarım Plasenta

1. Plasenta epitelio-koriyalis, adesiduata, villoza diffuza kompleta; Tek tırnaklılarda görülür. villuslar korionun her tarafına yayılmıştır (villoza diffuza kompleta)

2. Plasenta epiteliyo – koriyalis, adesiduata, villoza diffuza inkompleta; Domuzlarda görülür. Villuslar korionun her iki ucunda bulunmaz (villoza diffuza inkompleta).

3. Plasenta sindesmo – koriyalis , adesiduata , villoza kotiledonata; Gevişgetirenler de görülür. Korion villusları, korion üzerinde kotiledon denilen topluluklar yapar (villoza kotiledonata).

Tam Plasenta

1. Plasenta endoteliyo – koriyalis , desiduata , villoza zonarya; Karnivorlarda görülür. Villuslar korionun üzerini kemer gibi sararlar (villoza zonarya).

2. Plasenta hemo – koriyalis , desiduata , villoza diskoidea; İnsanda ve maymunda görülür. Villuslar korion üzerinde disk şeklindedir (villoza diskoidea).

3. Plasenta hemo – endoteliyalis, desiduata, villoza diskoidea; Kemiricilerde görülür. Villusların dağılımı aynıdır (villoza diskoidea).

Dış Gebelik

İmplantasyonun uterus dışında başka bir yerde gerçekleşmesine dış gebelik adı verilir. 4 şekilde olur.

1. Abdominal; İmplantasyon ya karın duvarına ya da omentuma olur.

2. Ovaryal; İmplantasyon ovaryum’un bağ dokusuna olur.

3. Tubal; İmplantasyon tuba uterina’nın duvarına olur.

4. Servikal; implantasyon servikse olur.

Çoklu Doğum

Birden fazla sayıda yavru alımına çoklu doğum adı verilir. Blastomerler daha ilk bölünme aşamasında birbirlerinden ayrılırl. Şayet blastomerler arasında tam bir ayrılma gözlenirse, aynı zigottan iki embriyo şekillenir. Bu olaya mozigotik ikizlik ya da tek yumurta ikizliği adı verilir. Bazen de iki ovosit aynı ya da farklı ovaryumlardan ovule olur ve iki ayrı spermatozoon tarafından döllenir. Buna dizigotik ikizlik ya da çift yumurta ikizliği denir. Dişi hayvanlarda özellikle de ineklerde ikizlik söz konusu olduğunda yavrulardan biri dişiyse yavrunun genital organları gelişemez. Bu olaya da freemartinismus denir.

Embriyo Nakli

İn vivo ya da in vitro şartlarda üretilen dişi bir gamet hücresinin başka bir dişiye aktarılması demektir. İkizlik oranının arttırılması ve sütçü ırklardan etçi ırk yavru elde edilebilmesi, embriyoların uzun süre dondurularak saklanabilmesi, infertil (kısır) hayvanlardan yavru elde edilebilmesi, gerektiğinde yavruların cinsiyetlerinin kontrol edilebilmesi gibi faydaları vardır. Sun’i tohumlamaya göre taşyıcı annenin azlığı nedeniyle embriyo naklinden az sayıda gebelik elde edilir.

İn Vitro Fertilizasyon (IVF)

Vücut dışı ortamda sekunder oositlerin döllenmesi ve 8-16 blastomerli zigotların uterus’a nakledilmesidir. Oviduktu tıkalı ya da sorunlu olan dişilere gebe kalma şansı verirken, damızlık değeri ve üstün genetik özellikleri olan erkek hayvanlardan elde edilen sperm hücrelerinin de en etkin şekilde kullanılabilmesine yardımcı olur