Kemoterapötikler II (Antifungaller, Antelmentikler, Antiprotozoaller)

Antifungaller

Başlıca; iyot bileşikleri, civa bileşikleri, bakır bileşikleri, organik asitler ve tuzları, boyalar, fenoller, nitrofuranlar, azol bileşikler, antibiyotikler olarak sınıflandırılabilir.

Grizeofulvin: Hayvanlarda hem sistemik hem de yerel mantar hastalıklarının sağaltımında kullanılır.

Ketokonazol: Yerel ve sistemik mantar hastalıklarında ağız yoluyla kullanılır. Ketokonazol ve grizeofulvin beraber verildiklerinde böbreklerde istenmeyen etkilere neden olabilir.

Amfoterisin B: Histoplasma, kandida, blastomices, koksidomikoz, kriptokokkus, ve torulopsis cinslerindeki mantarlara etkir. Trikofiton ve diğer yüzeysel mantarlara etkili değildir. Kalpte, böbrekte ve enzim düzeylerinde istenmeyen etkilere neden olabilir. Bu nedenle birçok ilaç (aminoglikozidler, kalp glikozidleri, tiazid işeticiler vb.) ile beraber verilmemelidir.

Antifungal İlaçlar

Dar spektrumlu antelmentikler sadece bir parazit grubuna karşı, geniş spektrumlu antelmentikler ise birden fazla parazit grubuna karşı etkilidir.

Dar spektrumlu antelmentikler: Salisilanidler, iki fenollü bileşikler, basit heterosiklik bileşikler, organik fosforlu bileşikler, prazikuantel, bunamidin tuzları, niklozamid olak sıralanır.

Geniş spektrumlu antelmentikler: Benzimidazoller, ön-benzimidazoller, imidatiyazoller, tetrahidroprimidinler, makrosiklik laktonlar/mektinler

Antelmentikler enerji metabolizmasını bozarak, sinirsel iletiyi etkileyerek, üremeyi engelleyerek ve diğer mekanizmalarla etki gösterir.

Şeritleri (Sestod) Etkileyen İlaçlar

Şeritlere (Sestod) karşı etkili ilaçlar ile sağaltımda amaç konakçı veya arakonakçı ile temasını kesmek ve parazitin bir bütün olarak yok edilmesidir.

Niklozamid: Evcil hayvanlarda ekinikoklar hariç tüm şeritlere karşı etkilidir. Etkisini, parazitlerde glikozun emilimini engelleyerek ve oksidatif fosforilasyon kenetini kırarak gösterir.

Praziquantel: Tüm vücut kesimlerine dağılır (bu nedenle vücudun değişik bölgelerine yerleşmiş şerit larvaları ve sindirim kanalındaki olgun parazitlere karşı etkilidir). Olgun ve gelişme dönemindeki şeritlere etkir. Kelebekler üzerine de etkinlik gösterir.

Kelebekleri (Trematod) Etkileyen İlaçlar

Evcil hayvanlarda kelebek hastalığı (distomatoz, fassiolazis) etkenleri: F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum, P. cervi (rumen kelebeği), P. kellicoti (akciğer kelebeği)’dir. En çok etkilenen hayvanlar koyunlar ve sığırlardır.

Kelebekleri etkileyen ilaçlar yapılarına göre: İki fenollü bileşikler, salisilanilidler, nitrofenoller, benzimidazoller, sülfonamidler, benzamidler, halojenli hidrokarbonlar.

Olgun olmayan / genç kelebeklere; triklabendazol, diamfenetid

Olgun kelebeklere; hekzoklorofen, bithionol, bromsalanlar, oksiklozanid, rafoksanid, disofenol, nitroksinil.

Hekzaklorofen: Olgun kelebeklere ve bazı şeritlere karşı etkili olup ağızdan uygulandıktan sonra sindirim kanalından iyi emilir ve büyük ölçüde safra ile atılır.

Oksiklozanid: Olgun F. hepatica ve F. gigantica parazitlerine etkir. Parazitte oksidatif-fosforilasyon kinetiğini kırarak etki gösterir.

Rafoksanid: Sığır ve koyunlarda F. hepatica ve F. gigantica ilaca duyarlıdır. Kısmen olgun olmayan kelebeklere de güçlü şekilde etkir.

Klioksanid: Olgun ve olgun olmayan kelebeklere karşı etkilidir. Olgun olmayan türler için yüksek dozda kullanılmalıdır.

Klosantel: 6-10 haftalık kelebeklere( genç), kan emen yuvarlak kurtlara ve parazit sinek larvalarına etkilidir.

Benzimidazoller: Triklabendazol (genç kelebeklere), albendazol, fenbendazol, tiyabendazol, oksfendazol, mebendazol, lobendazol, kambendazol.

Yuvarlak Kurtları (Nematod) Etkileyen İlaçlar

Benzimidazoller, ön-benzimidazoller, tetrahidroprimidinler, makrosiklik laktonlar/mektinler, piperazin tuzları, OF bileşikler, kuvarterner amonyum bileşikleri olarak sıralanabilir.

Kalp Kurdunu (Diroflara immitis) Etkileyen İlaçlar (Filariazis hastalığı)

Dirofilaria immitis’in (20-30 cm uzunluğunda 1 mm kalınlığında) neden olduğu, köpek, kedi, tilki, kurt da, nadir olarak insanlarda görülür.

Mikrofillere etkileyenler: Levamizol (olgun erkeklere de etkir), avermektinler, milbemisinler, ditiyazinin iyodür, dietilkarbamazin sitrat.

Olgunlara etkileyenler: Stibofen, kaparasolat-Na, melarsomin, filarsen.

Dirofilaria immitis’ e karşı en çok kullanılan ilaçlar; avermektinler, milbemisinler, kaparasolat-Na’dır.

Antiprotozoal İlaçlar

Koksidia, babesia, theileria, anaplazma, histomonas, tripanosoma ve diğer protozon türlerine etkileyen ilaçlardır.