Dış Hastalıklarında Temel Girişimler
Tırnak Kesimi
Tırnak kesimi ilke olarak Hollanda'da Prof. Egbert Toussaint-Raven tarafından geliştirilen bir yöntemdir. Bu işlemin yapılabilmesi için iyi ışık alan ve temizliği kolay olan bölgeler tercih edilmelidir. Hastalıkların önüne geçilmesi ve tırnak uzamasına bağlı olarak gelişen ağrının giderilmesi için sığırlarda yılda iki defa yapılan tırnak kesimi bu konuda uzman ve ayak hastalıklarını tanıyan kişiler tarafından yapılmalıdır. İlk aşamada uzayan tırnağın ucundan kesim yapılır ve daha sonra tırnağın dorsal duvar uzunluğu 7.5 - 8.0 cm olacak şekilde kısaltma yapılmaldır. Koyunlarda tırnak kesimi zorunluluğu olmamasına rağmen tırnağın yeterli derecede aşınmadığı durumlarda yapılması gerekir.
Boynuzsuzlaştırma
Ahır yönetimini geliştirmek ve diğer hayvanların-personelin güvenliğinin sağlanması için yapılan boynuzsuzlaştırma işlemi için kimyasal, termal ve cerrahi olmak üzere farklı yöntemler bulunmaktadır. Genç buzağılarda kanama durdurucu işlemlere gerek kalmadığı için kimyasal ve termal koter yöntemleri tercih edilir.
Kulak Küpesi Yerleştirme
Hayvan tanımlama sisteminin bir parçası olarak yapılan kulak küpesi yerleştirme işlemi buzağılarda doğumdan sonraki 20 gün içinde yapılmaktadır.Hayvan uygun şekilde sabitlendirkten sonra kulağın orta üçte birine gelecek şekilde küpeler takılmaldır. Enfeksiyon riskini azaltmak için alkol veya dezenfektan solüsyonların kullanımı önemlidir. Ağrı, şişme veya akıntı bulguları görülürse takılan küpe çıkartılıp enfeksiyon tedavi altına alınmalıdır.
Boğalarda Burun Halkası Takılması
Burun halkaları boğaları daha rahat kontrol etmek için takılmaktadır. Bunun için burun septumunun yumuşak dokusu yer olarak seçilmelidir. Burun halkasının takılabilmesi için bir trokar ve kanül kullanılmalıdır. Trokar ile delik açılıp kanül yerleştirildikten sonra, kanülün çıkarılmasını takiben burun halkası yerine yerleştirilir. Burun halkası yanlış olarak tek tutma şekli olarak kullanılmamalıdır; çünkü halkanın üzerindeki sürekli gerginlik hassasiyeti azaltır.
Ayak Hastalıkları
Sığırlar ayak hastalıkları genellikle arka ayakların dıştaki tırnaklarında daha fazla oluşmaktadır. Lezyonlar genellikle lokal temizleme, lokal antibiyotik ve tahta blok uygulaması ile tedavi edilmektedir. Eğer ayakta şekillenen hastalıklar tedavi edilmezlerse daha derin dokulara ilerleyip tedavisi olmayan durumlar şekillenebilir. Tırnak çatlakları genellikle tırnağın yüzeysel tabakasının kuruması veya travma sonucu olaşabilmektedir. Yapılan temizlik işleminden sonra serklaj telleri kullanılarak çatlaklar kapatılmalıdır. İnterdigital hiperplazi olgusunda ligamentlerin az gelişmiş olması ile birlikte parmaklar arası dokunun aşırı gerilmesi sonucu dokuda hiperplazi oluşur. Sekonder enfeksiyonların işe karışması ile birlikte muayene sırasında kötü koku ve yıkımlanmış alanlar tespit edilebilir. Üçüncü parmak kemiğinin kırığı olgularında ani başlayan bir topallık dikkat çeker. Kırık kemiğin görülebilmesi için radyografi çekilmesi gereklidir. Sağlıklı tırnağın altına tahta blok uygulanması ile kırık kemiğin olduğu tırnak dinlendirmeye alınmalıdır. Kırık bölgenin iyileşmesi 8 aya kadar uzayabilir. Distal interfalangeal eklemin septik artritisinde genellikle şiddetli seyreden topallığın yanında koroner bantta şişkinlik ve fistül yolları gelişebilmektedir. Enfeksiyonun başlamasından 10 gün sonra radyografide eklem aralığında genişleme dikkati çeker. Cerrahi yolla eklem içine girildikten sonra eklem sıvısı örneği toplanıp sitolojik ve bakteri kültür incelemesi yapılmalıdır. Beyaz çizgi hastalıklarında en erken değişiklik arasında kanamalar yer alır. Sonrasında beyaz çizgide bozulma ve apsedasyon gelişebilir.ı)
Enfeksiyon topuğun derin dokularına ilerlediğinde fleksor tendon, naviküler kemik ve naviküler bursa etkilenerek eklem sepsisleri gelişebilir. Beyaz çizgi ayrılması, tırnak duvarından 45° açıyla eğilmesini içerir. Küçük lezyonlarda topuğun alçaltılması yeterli olurken, şiddetli olgularda tahta blok uygulaması gereklidir. Sığır ayak hastalıkları arasında oldukça fazla görülen diğer bir hastalık ökçe erozyonudur. Genellikle düşük topuklu ayak tırnaklarının aşırı büyümesi ve düşük kalitesi olan ökçeler ile ilişkilidir. Ökçe tam kalınlığını kaybettiğinde perioplik koryum açığa çıkar. Sonuç olarak da apseleşme, şişme ve travma gelişebilmektedir. İnterdigital dermatit parmaklar arası dokunun yangısıdır. Karakteristik kötü bir kokuya sahip olan hastalıkta enfeksiyon topuk boyunca uzanabilir. Ayak banyoları dermatitin kontrolünde önemli bir yer tutmaktadır. Yine parmaklar arası dokuda gelişen diğer bir hastalık ise flegmondur ve ciddi derecede topallık ile birlikte seyreder. Bunun yanında sıcaklık, nabız ve solunum artışı, süt veriminde düşüşler görülmektedir. Tedavide yangı giderici ilaçların kullanılması gereklidir.