Hayvanlarda Acil Cerrahi

İlk Yardım

Yaşam doğumdan ölüme kadar olan dönemi kapsar. Yaşam boyunca vücut biyolojik değerleri fizyolojik sınırlar içerisinde tutmaya programlanmıştır (hemostazis). Acil hasta (olgu, vaka) vücudun tamamında veya bir bölümündeki sistem veya organların yaşamsal faaliyetlerini kalıcı olarak etkileyebilecek ve ivedi bir şekilde bertaraf edilmesi, geri döndürülmesi veya onarılması gereken hasarlara, bozukluklara ve patolojik değişimlere sahip olan hâlen fizyolojik sınırlar içinde yaşama tutunan ancak müdahale edilmemesi hâlinde yaşamı tehdit edecek ve ölümle sonuçlanacak hayati tehlikesi olan hastalardır. Olgu eğer hayati tehlike arz etmiyorsa öncelikli vaka olarak tanımlanır. Ancak bu olgulara 24 saat içerisinde zamanında müdahale edilmesi gerekir. Olgu hayati tehlike arz ediyor, yaşamı tehdit ediyorsa acil vaka (en öncelikli, olağanüstü durum) olarak tanımlanır.

Cerrahi Acil Olgular

Tüm acil olgularda mutlaka ve öncelikle hava yolu, solunum ve dolaşımın sistematik muayenesi yapılmalıdır. Solunum sisteminin uygun bir şekilde muayenesi hızlı bir şekilde bazı anormal durumların ortaya konulması ve düzeltilmesi için oldukça önemlidir. Hayvanın havayollarının açık olup olmadığı görerek (inspeksiyon), dinleyerek (öskültasyon) ve el yardımıyla (palpasyon) kontrol edilir.

Travmatik Acil Vakalar

Travma hastaları kesin teşhis konulana kadar her zaman ciddi vakalar olarak değerlendirilmelidir. Veteriner acil kliniklerine getirilen vakaların arasında beyin travmaları önemli ve ölümcül bir yer işgal eder. Genellikle künt travmalar sonucu gelişirken trafik kazaları, yüksekten düşme, kavga, dalaşma, ateşli silah yaralanmaları ve insan kaynaklı şiddet ve sadizm sonucu beyin hasarı gelişebilir.

Kolik (Sancı)

Bağırsaklarda çeşitli nedenlerden kaynaklanan abdominal ağrıya kolik (sancı) denir. Atlarda sık karşılaşılan en önemli acil vakalardandır. Abdomen palpe edilmek istendiğinde hassasiyet vardır. Şirurjikal girişim ağrı kesici verilmesine rağmen tekrarlayan ağrı, kardiyovasküler sistemin zayıflaması ve medikal sağaltımın etkisiz kalması sonucunda endikedir. Orta ventral hattan yapılan laparatomi en sık tercih edilen bölgedir.

Ağrı Yönetimi

Acil vakaların neredeyse tamamı ağrı hissi duyar. Veteriner sağlık teknikerlerinin ağrı terimini iyi bilmesi olguların derlenmesinde ve prognozun olumlu olması açısından önemlidir. Ağrı, Uluslararası Ağrı Araştırmaları Derneği tarafından kısaca şöyle tarif edilmiştir: "Ağrı, gerçek veya potansiyel bir doku hasarından kaynaklanan veya bu şekilde tanımlanan, hoş olmayan bir duyu ve duygusal bir deneyimdir". Aslında hayvanların ağrı hissinin ölçülmesi ve ortaya konulması sübjektif bir durumdur. Hayvandan hayvana, ırktan ırka ve türden türe göre değişir. Dolayısıyla deneyimli personel hayvanın içinde bulunduğu ağrıya ilişkin belirtileri tanır ve o doğrultuda girişimde bulunur. Veteriner sağlık teknikerleri ağrı yönetim basamaklarında önemli rol oynar. Özellikle kritik bakım teknikerleri ağrı kontrolü için hastayı etraflıca tetkik ederek ağrının lokalizasyonunu belirler. Hasta sahibinin gözlemleri ve değerlendirmeleri göz önünde bulundurulur.

Oküler Aciller

Göz çok hassas ve narin bir duyu organıdır ve iritasyonları hayvanda çok şiddetli ağrıya sebep olur. Acil kliniklerde göz için kullanılacak alet ve malzemeler ayrı bir bölümde hazır bulundurulmalıdır. Öncelikle hayvanın kendi kendine göze zarar vermesini önlemek için Elizabet yakalık takılmalıdır.