Veteriner Anesteziyoloji

Anestezik Ajanların Etkime Mekanizmaları

Her genel anestezik ajanın istenen etkileri dışında farklı yan etkileri de vardır. Anestezik maddeler birbiriyle kombine edilerek bu yan etkileri ortadan kaldırılabilir. Ayrıca hastaya preoperatif ya da intraoperatif dönemde uygulanacak diğer ajanlarla (analjezik, myorölaksan vb.) anestezi kusursuz hâle getirilebilecektir.

Anestezi Endikasyonları

Genel anestezi öncesinde hastaya bir ya da daha fazla preparatın uygulanmasına “premedi-kasyon” adı verilir.

Preanestezi veya premedikasyon; hayvanın daha kolay bir şekilde anesteziye girişine, anestezinin devamına, aynı zamanda anestezistin rahat ve güven içerisinde çalışmasına olanak sağlar. Preanesteziklerin kullanım amacı;

Metabolizmayı yavaşlatarak verilecek anestezik madde miktarını azaltmak,

Anesteziye alınacak hayvanı trankilize ederek (sakinleştirerek) aşırı çabalama ve savunma hareketlerini ortadan kaldırmak,

Anestezi sırasında solunum yolunda tıkanıklık riski yaratan salivasyon ve bronş sekresyonunu azaltmak,

Parasempatolitik etki ile gastro-intestinal hareketleri azaltıp hastanın kusmasını önlemek,

Anesteziye girişin ve uyanmanın ağrısız ve eksitasyonsuz olmasını sağlamaktır.

Premedikasyon

Premedikasyon için kullanılacak preanestezikler farmakolojik etkilerine göre şu şekilde gruplandırılır:

• Sedatifler
• Trankilizanlar (nöroleptikler)
• Narkotik analjezikler
• Antikolinerjikler (belladon grubu)

Genel Anestezi

Genel tanımlamayla “hissizlik, duyu kaybı” anlamına gelen “anestezi”, canlıda farmakolojik yöntemlerle reverzibl olarak amnezi, analjezi, uyarılara yanıtsızlık, kas gevşemesi gibi durumların birkaçının ya da tamamının indüklenmesidir. Yani anestezi, merkezî sinir sisteminin geçici depresyonudur.

Genel Anestezi Yöntemleri

İnhalasyon anestezisi solunum yolu ile yapılan anestezidir. Bunun için gaz anestezikler veya volatil sıvı (uçucu) anestezik ajanlar kullanılır.

Volatil ajanlar iki şekilde bulunurlar;

Volatil sıvı anestezikler, sıvı hâlde bulunan, ancak ambalajı açıldığında oda sıcaklığında hızla buharlaşan ajanlardır (Eter, Vinyl ether, Ethylchlorure, Chloroform, Halotan, Penthrane, Ethrane, Enflurane, Isoflurane, Sevoflurane, Desflurane.)

Gaz anestetikler, yüksek basınç altında sıvı hâlde tüplerde saklanırlar (Azot protoksit, Siklopropan, Ethilen, Asetilen).

İntravenöz anestezi, damar yoluyla yapılan anestezidir. Pentotal, E¬pon¬tol, Kemital, Evipan, Propofol, Ketamine bu amaçla kullanılabilen ajanlardır.

Lokal Anestezi

Lokal anestezikler, deri yüzeyinde (topikal anestezi), dokularda (infiltrasyon ve sinir blokajı) ve bölgesel yapılarda (kondüksiyon anestezisi, intravenöz regional anestezi) duyarsızlık ve analjezi sağlar. Lokal anestezi teknikleri, durumu riskli hastalarda ikinci bir seçenek ve alternatif çözüm oluşturur. Kullanılabilecek anesteziklerin çeşitliliği kadar, hepsinin etkileme güçleri, toksisiteleri ve maliyetleri ayrıdır. En sık kullanılan lokal anestezik ilaçlar, lidokain hidroklorür ve mepivakain hidroklorürdür. Bunlar orta süreli bir lokal anestezi (90-180 dk.) sağlarlar ve tek uygulamada hızlıca, geniş bir bölgeye etkirler. Vazokonstrüktörler (epinefrin gibi) lokal anesteziklerle kombine olarak, lokal anesteziğin gücünü ve etki süresini arttırmak için sıkça kullanılır. Bu karışıma hiyaluronidaz eklendiğinde, infiltrasyon bölgesindeki doku penetrasyonunu artar ve ilacın çabuk etkimesi sağlanır.

Lokal Anesteziklerin Etki Mekanizmaları ve Buna Etkiyen Durumlar

Tüm klinik lokal anestezikler, membran stabilizasyonu yapan ajanlardır. Bunlar, membran kanallarından iyonların normal hareketiyle (polarlarla birleşmesiyle) girer ve nüfuz ederler. En çabuk ve net etki, (Na+ ) sodyum iyonlarının girişinin önlenmesidir; böylelikle gerçekleşecek tüm iyon akışı durur. Bunlar depolarizasyonu önler ve böylece sinirsel ileti durur ya da gecikir.