Mineraller Maddeler
Organizmada inorganik yapıların içerisinde mineraller ya da biyoelementler diye adlandırdığımız yapılar, vücut ağırlığının yaklaşık % 5’ini oluştururlar ve organizmada birçok dokuda makro (mg) ya da mikro-iz (µg) düzeyinde bulunurlar, vücutta sentezlenemezler ve dışarıdan alınmaları zorunludur. Elementler, organizmanın ozmotik basınç ve asit-baz dengesinin sağlanması, sinir impulslarının iletilmesi, kas hareketlerinin düzenli olmasının yanında birçok enzim ve hormonların aktif çalışmasında etkilidirler.
Makro Elementler
Kalsiyum (Ca)
Kalsiyum organizmada en çok bulunan elementlerden biridir. Kalsiyum, vücutta ozmotik basıncın sağlanmasında, kanın pıhtılaşmasında, sinir impulslarının iletilmesinde, asit baz dengesinin sağlanmasında,ayrıca hücre bölünmesinde, karbonhidrat metabolizmasında ve hormonların düzenli salgılanması gibi çok önemli hücre fonksiyonlarının sağlıklı bir şekilde devam etmesinde etkili olan bir mineraldir. Kalsiyum eksikliğinde birçok metabolik bozukluğun yanında, gençlerde raşitizm, yaşlılarda osteoporozis gibi bozukluklar ortaya çıkar.
Fosfor (P)
Fosfor, metabolik fonksiyonların düzenli seyretmesinde, özellikle enerji sentezinde (ATP), kas kasılmasında, nörolojik fonksiyonlarda, asitbazdengesinin korunmasında görev alır.
Magnezyum (Mg)
Magnezyum eksikliğine hipomagnezemi denir, ekstrasellüler sıvıda Mg konsantrasyonu düşerse tetaniye neden olur. Mg değerlerinde görülen düşmeler hipomagnezemiye neden olur ve buna çayır tetanisi adı verilir.
Sodyum (Na) , Potasyum (K) ve Klor(Cl)
Makro elementlerden Sodyum (Na), Potasyum (K) ve Klor (Cl) üçlü olarak bir arada incelenmektedir, bunun nedeni organizmanın elektrolit katımından sorumlu olmalarıdır. Genel olarak yukarıdaki bu üç element ozmotik basınç ve asit-baz dengesinin sağlanması ile plazma proteinlerinin su bağlama yetenekleri üzerine etkilidirler.
Kükürt (S)
Kükürt, besinlerle dışarıdan alınması gereken bir elementtir. Sistin, sistein, metiyonin gibi önemli amino asitler ile bazı enzim ve hormonların yapısında bulunur. Kükürt eritrositlerde, karboksilaz, süksinikdehidrogenaz, trioz fosfat dehidrogenaz ve koenzim A gibi birçok enzimin yapısında bulunur.
Mikro (İz) Elementler
Demir (Fe)
Demir, hemoglobin, myoglobinve sitokromların yapısında bulunur. Demir organizmada önemli biyokimyasal reaksiyonlardaki birçok enzimin yapısında yer alır. Eksikliğinde görülen en önemli bozukluk anemidir.
Çinko (Zn)
Çinko, alkol dehidrogenaz, glutamik dehidrogenaz, RNA-DNA polimeraz, ürikaz, böbrek fofatazı ve karbonik anhidraz gibi 300 dolayında enzimin yapısında bulunur. Çinko eksikliğinde saç dökülmesi (Alopecia) ve dermatitis gibi bozukluklar ortaya çıkar.
Bakır (Cu)
Bakır, plazmada seruloplazmin denen bir proteine bağlı olarak bulunur. Bakır eksikliğinde görülen en önemli bozukluk kuzularda enzootikataksi'dir.
Kobalt (Co)
Doğadan besinlerle alınan kobalt, vitamin B12 (Kobalamin) sentezinde önemli bir yere sahiptir. Co eksikliğinin en önemli belirtisi pernisiyöz anemi'dir.
Molibden (Mo)
Organizmada bakır antagonisti olarak görev alır. Ksantinoksidaz, aldehidoksidaz ve sülfit oksidaz gibi önemli enzimlerin kofaktörüdür.
Mangan (Mn)
Mn emilimi üzerine Ca ve P’un etkili olduğu bilinmektedir. Eksikliğinde kanatlılarda perozis adı verilen kemik bozukluğu ortaya çıkar.
Selenyum (Se)
Selenyum, Vitamin E ile beraber Gutatyon Peroksidaz (GPx) yapısında bulunarak oksidasyonu önler. Eksikliğinde görülen en önemli bozukluk oğlak ve kuzularda Beyaz Kas Hastalığı'dır.
Flor (F)
Flor, dişlerin sert kısmında bulunur. Florun eksik alımında, osteoporoz, diş lekeleri ve diş kayıpları görülür.
İyot (I)
İyot, tiroit hormonlarının T3 ve T4 hormonları için gereklidir. İyot eksikliğinde, tiroit bezinde büyümeler söz konusudur.
Kadmiyum (Cd)
Organizmaya besinler ve endüstriyel atıklarla alınan bu elementin biyolojik önemi yoktur.
Krom (Cr)
Özellikle karbonhidrat metabolizmasında insülinin etkisini artırarak hücrenin glikozdan yararlanmasını sağlar.