Üretim Sistemleri
İşletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri, tüketicilerin istek ve beklentilerine en uygun mamulleri, uygun fiyat/kalite/zamanda üretip sunabilmelerine bağlıdır. Ürün ya da hizmetlerin üretilebilmesi için kullanılan belirli çeşit ve miktardaki girdiyi (makine, malzeme, insan, sermaye ve teknik) anlamlı bir çıktıya dönüştüren sisteme “üretimsistemi” denilmektedir.
Üretim sistemi, temelde üretim faktörlerinin (girdilerin) dönüşüme tabi tutularak tüketici ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetler hâline getirildiği bir sistemdir. Daha genel bir bakış açısıyla üretim sistemi; mal ve hizmetlerin en temel hâlinden (hammadde) tüketici tarafından tüketilene kadar geçen tüm aşamaları kapsayan bir süreçtir. Bu açıdan değerlendirildiğinde; kaynak sağlama (tedarik) sistemi, lojistik sistem, müşteriye sunulan servis/hizmetler sistemi gibi alt sistemler de üretim sisteminin kapsamında yer almaktadır.
Sistem, bir bütünlük oluşturacak şekilde bir arada bulunan unsurlar, bu unsurlar arasındaki ilişkiler ve bunların birbirleriyle ve çevreyle ilişkili veya bağlantılı olan özellikleridir. Bir başka tanıma göre “belirli bir amacı gerçekleştirmek için bir araya gelen unsurlar bütününe” sistem adı verilmektedir. Her sistemin bir amacının olmasına bağlı olarak bu sistemi oluşturan unsurların da uyumlu bir şekilde amacı gerçekleştirmesi için uyumlu olması gerekir. Sistemlerin genel özelliklerişu şekilde sıralanabilir:
- Sistem bir bütündür.
- Sistemler, alt sistemlerden oluşur (sinerji).
- Sistemin unsurlarızaman içinde değişebilir.
- Sistemler çevresel faktörlere göre zaman içinde değişebilir.
- Sistemin girdi ve çıktıları vardır.
- Sistemler, belirli bir amaç için varlığını sürdürmektedir.
İşletmelerde üretim sistemleri genel olarak; üretim yöntemine, mamul türüne, mamul miktarına ve üretim akışına göre sınıflandırılabilir.
Üretim yöntemine göre üretim sistemleri: Birincil üretim, analitik üretim, sentetik üretim, fabrikasyon üretim ve montaj üretim.
Mamül türüne göre üretim sistemi, üretilen mamule göre düzenlenir. Tekstil mamulleri, elektronik mamuller, madenler vb.
Mamul miktarına göre; stoka üretim, sipariş üzerine üretim, ve sipariş üzerine montaj.
Üretim akışına göre; sürekli üretim sistemleri, kesikli üretim sistemleri, parti üretim, hücresel üretim, proje tipi üretim.
Yalın üretim, üretimde israf olarak nitelendirilebilecek durumlar; talep yokken üretilen ve envanterde biriken ürünler, yeniden işlenmeyi gerektiren hatalı ürünler, gerekli olmayan süreç aşamaları, çalışanların ve ürünlerin zorunlu olmadığı halde bir yerden başka bir yere nakledilmesi, önceki aşamalarda zamanında tamamlanamayan işlemler nedeniyle boş bekleyen işçiler ve müşterinin beklentilerini karşılamayan ürün ve hizmetlerdir.
Yalın üretim sisteminin temel unsurları şu şekilde sıralanmaktadır: Değer, değer akış, değer akış haritalandırma, Kanban, Karışık Yükleme ve Üretimde Düzenlilik,Tek-Parça Akış, Makinalar/Atölyeler Arası Senkronizasyon, U tipi Hatlar, Poka-Yoke, Toplam Üretken Bakım, Kalite Çemberleri, Kaizen, Tam Zamanında Üretim, 5S Yaklaşımı,Tekli Dakikal Kalıp Değişimi (SMED)
Özel Üretim Teknikleri: Üretimi, Model ve Prototip Üretimi, Test Modelleri Üretimi, Pilot Üretim, Dizaynı Tamamlanmamış Mamullerin Üretimi, Yeni Modele Geçiş Devresi Üretimi, Başlangıç Devresi Üretimi, Demonstrasyon ve Gösteri Mamulleri Üretim, İhracat Mamulleri Üretimi, Modifikasyon, Tamir ve İade Mamulleri Üretimi, Geçici (Arızi)Üretim.