Algı Yönetimi
Halkla ilişkiler uygulamalarında hedef kitlenin davranış ve fikirlerine yönelik belirli düzeyde sosyal ve psikolojik hazırlıkların yapılması gerekmektedir. Özellikle kamu algısının analiz edilerek halkla ilişkiler uygulamaları oluşturmak, daha başarılı sonuçların ortaya çıkmasına neden olur. Kamu algısının analizinde iki husus öne çıkmaktadır. Birincisi görünürlük; organizasyonun bilinme seviyesidir. Yani, insanların o organizasyon hakkındaki bildikleri ve bildiklerinin doğruluğudur. İkincisi ise imaj; insanların organizasyona duyduğu saygı düzeyidir.
Bir şeyin farkına vardıktan sonra farkına varılan nesne, durum ve olgularla ilgili verilerin bilgi sistemimiz içerisinde değerlendirilmesi ve söz konusu unsurların nitel ve nicel olarak anlamlı hâle getirilmesi sürecine “algılama” adı verilmektedir. Psikolojik bir süreç olan algılama, duyu organlarının uyarılmasıyla başlayan, beyin ve sinir sisteminin değerlendirme mekanizması ile anlamlandırılan nöro- fizyolojik bir tasarıma dayanır. Bu tasarımın temel bileşenlerinden biri algı, diğeri ise duyumdur.
Psikologlar nesnelerin rengi, parlaklığı, tadı gibi temel özelliklerinin farkına vardığımız duyum ile uyarıcıların daha karmaşık özelliklerinin farkına vardığımız algıyı birbirinden ayırt ederler. Ayrıca psikologlar algının öğrenmeye dayalı olmasına karşın duyumun doğuştan geldiğine inanırlar
Fiziksel ve ruhsal değerlendirme mekanizmalarının bir bütünlük içerisinde oluşturduğu algılama şekillerimiz, temelde görsel, duygusal ve seçimleyici şeklinde türlere ayrılmaktadır. Bunların yanında duyu, hayal ve akıl algısı gibi algı türleri de bulunmaktadır. Görsel algı, algılamada beş duyu organından en çok etkisi olan görme sürecinin işleyişi ile ilgilidir. Duygusal algı, algılama edimini sevme, sevmeme, iyi-kötü vb. duygusal nitelikteki bir grup izlenimin etkisiyle gerçekleşen algı türüdür. Seçimleyici algı; bireylerin, olay, durum ve nesneleri sosyal çevrenin etki mekanizması ile şekillenen yaşam tanımlarına bağlı olarak algılama eğilimlerine denir. Duyu algısı; nesnelerin duyu organları aracılığıyla alınarak yalnızca nitelik, nicelik, yer ve durum gibi özellikleri hakkında bilgilerin yorumlanması ile algılanmasıdır. Hayal algısı; nesne, olay ve olguların somut nitelikteki verileri olmadan hayal edilerek tasarlanması ve değerlendirilmesi şeklindeki algı türünü oluşturur. Akıl algısı; tikel ya da tümel şekilde nesne, olay ve olguların algılanması akıl algısı olarak tanımlanmaktadır.
Algıyı açıklanabilir bir çerçeveye oturtan algı kuramları, algının karmaşık yapısını basitleştirmemize olanak sağlar. Gestalt kuramı algılamanın; duyular aracılığıyla varlığı anlaşılan, birtakım nesnelerin belirli ilişki sistemleri (gestaltlar) içine oturtularak anlamlandırılması süreci olduğunu iddia eder. Kurgusal kuram, algılamadaki en önemli rolü belleğe yükler. Duyumlardan yola çıkan bu kuram, bellekte depolanan bir kısım bilgilerin sinir sisteminin uyarıcılar tarafından etkilenmesi sonucu uyarıcıya göre irdelenmesi sürecinin algılamayı oluşturduğunu kabul eder. Öğrenme kuramına göre algılama, bireyin öğrendiği geçmiş bilgi ve deneyimlerin etkisi ile şekillenir. Uyum düzeyi kuramında nesnelerin algılanışı, bir sınıf nesneyi algılama ve bilme şeklindeki geniş bir sorunun parçası olarak kabul edilir.
Beklentiler gerçek manada algılamanın seyrini değiştiren önemli bir yere sahiptir. Hem bilinçli hem de bilinçsiz yanları bulunan beklentiler, geçmiş tecrübeler doğrultusunda şekillenir. Sosyal çevrenin etkisi ile şekillenen beklentiler bireyin sosyal rollerini ve bu rollere bağlı değerlere yönelik algıları değiştirmektedir. Yukarıda bahsedilen algılamayı etkileyen etmenlerin tamamını iki grup altında sınıflandırabiliriz; aşağıdan yukarıya süreçler ve yukarıdan aşağıya süreçler.
Algı yönetiminin birinci bileşeni yönetilen algı şeklidir. Algı yönetiminde algı konusu olan durum, faaliyet ya da kuruma ait olan imaj, itibar ve kimlik konularında çalışmalar yapmak gerekir. Öncelikle bireyler ve organizasyonlar açısından bu üç unsurun her birinin algı üzerindeki etkinliği değerlendirilir.
Uluslararası halkla ilişkilerde algı yönetimi; halkla ilişkiler, kamu diplomasisi, yumuşak güç ve psikolojik savaş kavramlarına karşılık gelmektedir. Halkla ilişkilerde algının yönetilmesi öncelikli konulardan biridir. Temelde halkla ilişkiler bir algı yönetimidir. Halkla ilişkiler için algı yönetimi tanı koyucu ve anlamlandırma odaklı bir işlev olarak karşımıza çıkmaktadır (Kadıbeşegil, 2003: 50). Halkla ilişkiler hedef kitleyi; motive etmeyi, yakınlaştırmayı, anlayış geliştirmeyi ve amaçlarına yönlendirmeyi hedefler.
Algılama yönetimi, gerek ülke içinde gerekse yabancı ülkelerdeki hedef kitlelerin görüşlerini etkilemek için yapılan faaliyetlerin tamamını kapsamaktadır. Bu faaliyetler yurt dışında yoğunlaştığında, kamu diplomasisi adını almaktadır. Ülke içinde ise daha çok algılama yönetimi olarak bilinmektedir. Kamu diplomasisi ve algılama yönetimi hedef nüfusun siyasal olaylara bakışını kontrol etmeye yönelik bir propaganda stratejisi olarak kabul edilmektedir. Her iki yöntem de istihbarat teşkilatlarınca daha çok yabancı nüfusu istenen şekilde yönlendirmek için kullanılmaktadır.