Uluslararası Halkla İlişkilerde Kavramsal, Kuramsal ve Tarihsel Yaklaşımlar

Uluslararası Halkla İlişkiler bir şirketin, kurumun ya da hükûmetin diğer uluslar içindeki kamularıyla karşılıklı yarara dayalı ilişkiler kurmaları için geliştirdikleri planlı ve örgütlü çabalar olarak tanımlanabilir.

Uluslararası halkla ilişkilerin gelişim nedenleri şöyle sıralanabilir. Politik küreselleşme; Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler gibi örgütlerin uluslararası akışı düzenlemesi; küreselleşmenin sosyal, siyasi ve ekonomik etkilerinin hissedilmesi; tehdit ve zorlamanın yerini ikna ve uzlaşmanın alması; sınır ötesi hareketlerin serbestleşmesi; ülkeler arasındaki müşterek düzenlemeler; göç olgusunun değişen yapısı; iletişim teknolojilerindeki gelişmeler; kültürel küreselleşme, farklı kültürlere tepkiler, kültürleri diğer kültürlere anlatmak; uluslararası ticaret, ürün ve hizmetlerin küresel olarak değişimi; ulus ötesi şirketlerin büyümesi; çok uluslu kuruluşların artması; dünya piyasasının ve serbest ticaret bölgelerinin yükselişi; ulaşım çeşitliliği ve taşımadaki gelişmeler; dünyadaki karşılıklı bağımlılık; uluslararası güvenlik anlayışı; gelirlerin artması; siyasi yaklaşımlarda değişimler; ideolojik faaliyetlerin tanıtımı, propagandası ve yayılması; uluslararası anlaşma ve organizasyonlar; ülkeler arasındaki diyaloğun ileri boyutlara ulaşması; kamu diplomasisi ve yumuşak güç kavramının uluslararası görüşmelerde yoğun bir şekilde yer edinmesi.

Broom’un halkla ilişkiler alanında uygulanan dört rolünden söz edilir. Bunlar, uzman reçetesi, iletişim kolaylaştırıcı, sorun çözme sürecini kolaylaştırma ve iletişim teknisyeni rolüdür. İletişim ve sorun çözme sürecini kolaylaştırma rolü uluslararası halkla ilişkiler çalışmalarında farklı kültürler arasındaki iletişimi kolaylaştırmak; çok kültürlü ortamlarda problemleri çözmek müzakere ortamı oluşturmak; ülkeler arasındaki olumsuz imajı silmek ya da olumlu imajları güçlendirmek; ülkeler arasındaki çatışmaları ve anlaşmazlıkları ortadan kaldırmak; kültürleri birbirine tanıtmak ve her kültürün birbirini kabul ettiği evrensel değerlere dayalı bir uzlaşma ortamını oluşturmak gibi çalışmalar yürütmek görevlerini üstlenmektedir.

Uluslararası halkla ilişkileri uygulayan kurumlar özel kâr amaçlı kuruluşlar, özel kâr amacı olmayan kuruluşlar, kamusal kâr amaçlı kuruluşlar, kamusal kâr amacı gütmeyen kuruluşlar şeklinde sınıflandırılabilir.

Özel Kâr Amaçlı Kuruluşlar: Bu tür kurumlar genellikle çok uluslu kuruluşlar ve işletmelerdir. Hedef kitlelerine yönelik halkla ilişkiler faaliyetlerini imaj iyileştirmeye yönelik gerçekleştirirler. Özellikle çok uluslu işletmelerin uyguladıkları sosyal sorumluluk projeleri, kültür -sanat sponsorlukları ve kriz dönemlerinde uygulanan halkla ilişkiler bu alana örnek gösterilebilir.

Özel Kâr Amacı Olmayan Kuruluşlar: Bu kurum ve kuruluşlara örnek olarak vakıflar ve dernekler verilebilir. Tema, Greenpeace gibi kâr amacı gütmeyen kuruluşlar çeşitli etkinliklerle hedef kitleye ulaşmaya çalışır. Tema’nın erozyonu önlemek için yurt dışında yapmış olduğu çalışmalar uluslararası halkla ilişkilere örnek verilebilir. Ayrıca Greenpeace’in doğal yaşam ve çevreyle ilgili sistemin devamlılığı için dünya çapında yapmış oldukları etkinliklerde halkla ilişkiler çalışması olarak görülür.

Kamusal Kâr Amaçlı Kuruluşlar: Bazı kamu kurum ve kuruluşları kâr amaçlıdır. Bu kuruluşlar ulus ötesi ülkelerde farklı kültürlere yönelik olarak halkla ilişkiler kampanyaları yürütürler. Dünyanın en büyük hava yolu olan Türk Hava Yollarının dünya çapında bir kuruluş olması ve farklı hedef kitlelere yönelik halkla ilişkiler çalışması örnek verilebilir. Özellikle tanıtım açısından 2010 yılında İspanya’nın Barcelona takımı ile ve 2011 yılında İngiltere’nin Manchester United takımlarına sponsorluk yapması sayılabilir.

Kamusal Kâr Amacı Gütmeyen Kuruluşlar: Bu grup içerisine bakanlıklar, hükûmetler, devletler ve kâr amacı gütmeyen uluslararası organizasyonlar dâhil edilebilir. Günümüzde ülkeler imaj ve itibarlarını korumak, farklı ülkelerdeki halkların algılarını yönetmek amaçlı bu türden kuruluşlarla halkla ilişkiler çalışmalarını yürütmektedir.