Uluslararası Bankacılıkta E-Banka İşlemleri
Uluslararası ticari faaliyetlerin birçoğunun elektronik kanallar üzerinden gerçekleştiriliyor olması, uluslararası bankacılık işlem ve hizmetlerinin de elektronik olarak gerçekleştirilmesi yönünde talepleri artırmıştır.
Günümüz bankacılık hizmetlerinde bilgi ve iletişim teknolojilerinin yoğun bir şekilde tercih edilmesi, bankacılık sektöründe yaşanan rekabette üstünlük sağlamanın vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir.
sağlanmasıdır. Elektronik bankacılık ürün ve hizmetleri genel olarak aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür: mevduat toplama, kredi kullandırma, mevduat, yatırım gibi banka hesaplarının yönetimi, finansal hizmetler, fatura ve diğer elektronik ödemeler ve elektronik para işlemleridir.
Elektronik bankacılık hizmetleri, hizmetlerin tarafları olan bankalar ve müşterileri açısından birçok avantaj sunmaktadır. Bankalar açısından sağlanan avantajlardan en önemlilerini aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
- Ulusal ve uluslararası pazarların geliştirilmesini sağlar,
- Yeni ürün ve hizmetlerin oluşturulmasına olanak sağlar,
- Ödeme hizmetlerini sunmada rekabet pozisyonlarını geliştirir,
- Maliyetlerin azalmasına katkı sağlar,
- Ulusal ve uluslararası bankacılık ve ödeme sisteminin verimliliğini artırır,
- Üretkenlik ve verimlilikte artışa yol açar,
- Banka müşterileri açısından elektronik bankacılığın başlıca avantajları ise aşağıdaki gibi sıralanabilir.
- Zaman ve mekân sınırsızlığı olanağı sağlar
- Hizmet kalitesinin artmasına katkı sağlar
- Maliyet avantajı sağlar
Elektronik bankacılık ürün ve hizmetlerinin bir banka tarafından altyapısının oluşturulması ve müşterilere bu ürün ve hizmetlerin sunulabilmesi için üç temel unsura ihtiyaç duyulmaktadır. Bu unsurları, teknoloji, iş gücü ve banka çevresi olarak sıralamak mümkündür.
Takas odaları, çek kullanımının artırılması ve bankalararası nakit hareketlerinin azaltılması amacıyla kurulmuştur. Bankaların birbirlerinden almış ve vermiş oldukları çeklerin tutarlarının netleştirilerek işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlayan ve bu işlemleri Bankalararası Takas Odası Merkezi Yönetmeliği ve Bankalararası Takas Odaları İşlemleri İzahnamesi hükümlerince gerçekleştiren bir sistemdir.
Uluslararası ödeme sistemleri arasında önemli bir yere sahip olan Uluslararası Elektronik Kredi Transferi sistemi, bankacılık sistemi dışında da kullanılabilen, iki bankanın önceden bir anlaşma veya işbirliği yapmasına gerek kalmaksızın daha düşük maliyetli ve daha hızlı bir şekilde fon transferi yapabilmelerine olanak sağlayan bir sistemdir.
EFT merkez bankaları bünyesinde gerçekleştirilen ve bir bankadan bir diğer bankaya, bireysel veya kurumsal banka müşterileri için aynı anda para transferini sağlayan elektronik ödeme sistemidir.
SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication), kâr amacı gütmeyen, bankacılık hizmetlerini temel alarak çalışan bir elektronik bilgi iletişim örgütüdür.
İthalatçı ve ihracatçı firmalar arasındaki iletişimi ve transferi sağlayan muhatap ve amir bankalar arasındaki ve muhabir banka ile lehdar yani ihracatçı arasındaki iletişim ve işlemler elektronik ortamda gerçekleştirilmektedir. Elektronik olarak gerçekleştirilen işlemlerin kâğıda dökülmesi zorunluluğu birçok ülke hukukunda olmasına rağmen, uluslararası unsurlu satım sözleşmelerinde (United Nations Convention on Contract for the International Sale of Goods-CISG-) bu zorunluluk ortadan kaldırılmıştır.
Günümüz elektronik bankacılık hizmetlerinin başında gelen internet bankacılığı, bankacılık hizmetlerinin internet ortamında kişisel bilgisayarlar aracılığıyla, istenilen anda ve dünyanın her yerinden, bankanın internet sitesine bağlanarak bankacılık hizmetlerinden faydalanılmasına olanak sağlayan elektronik bir sistemdir.
İnternet bankacılığın yoğun bir şekilde müşteriler tarafından tercih edilmesi, sadece internet üzerinden faaliyet gösteren, Claritybank.com, Bankatlantic.com, Everbank.com, Enpara.com gibi bankaların da kurulmasına yol açmıştır.
Günümüzde internet ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak, iletişim teknolojilerinde de önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bankaların müşterilerine sunmuş oldukları ürün ve hizmetleri, daha hızlı ve düşük maliyetle gerçekleştirdikleri internet bankacılığı yanında, bu işlevleri aynı avantajlara ilaveten daha güvenli olarak gerçekleştirilebilecek önemli bir hizmet de telefon bankacılığıdır.
Uluslararası piyasalarda digital currency, digital cash, digital com, cybermoney gibi isimlerle anılan, Elektronik para, kişisel bilgisayarların sabit diskinde kullanıcı adına tanımlanan ve internet üzerinden yapılan alışverişlerde kullanılabilen ve kullanılan meblağın toplam tutardan düşüldüğü dijital paradır.
Elektronik çek, kâğıt çek ile aynı bilgilere sahiptir ve uygulama açısından ise elektronik para ile benzer içerikler gösterir. Elektronik çekler, alıcı ve satıcı firmalar arasında şifreler içeren kodlar aracılığıyla, mesajlaşmalar yoluyla kullanılmaktadır. Ödeme ve tahsil etme süreçleri şifreli mesajların kullanılması sonucunda, alıcının özel şifresi ile alıcının bankası ödemeyi gerçekleştirir.
Akıllı kartlar, kartla birlikte taşınabilen ve bilgi aktarımı yapılabilen bilgisayar çipi yerleştirilmiş manyetik plastik kartlardır.
Otomatik nakit yönetimi, banka müşterilerinin, tahsilat ve ödeme işlemlerine ait operasyonel yüklerini azaltarak iş verimliliklerini artırmak, işlem hatalarını asgari düzeye düşürmek ve güvenilir bir şekilde işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla geliştirilen bir hizmettir.
Elektronik menkul kıymet transferi, EFT sistemi ile benzer şekilde çalışan bir sistemdir. Merkez bankalarının üzerinden gerçekleştirilen elektronik menkul kıymet transferleri, bir bankanın başka bir bankaya gerçek zamanlı olarak tahvil, bono gibi menkul kıymetlerin aktarılabilmesi işlemlerini yerine getirmektedir.
Elektronik bankacılık hizmetleri teknoloji ve iletişim olanaklarına dayanan, gerek bankaların gerekse banka müşterilerinin yer ve zaman kısıtlaması olmaksızın bankacılık ürün ve hizmetlerine erişimi ve işlem yapabilmesini olanaklı hale getiren sistemdir. Sistem yer kısıtlaması olmaksızın işlediğinden, hatta işlemlerin uluslararası boyutta gerçekleştirilebilmesi bazı riskleri ortaya çıkarmaktadır. Uluslararası bankacılık işlemlerinde karşı karşıya kalınan, operasyonel risk, itibar riski, ve yasal risk gibi önemli risk bileşenleri, elektronik bankacılık işlemleri için de geçerli risklerdir.