Uçak Yakıt Sistemleri

Her uçak motoru belirli bir yakıtı yakacak şekilde tasarlanmıştır. Bu bakımdan üretici tarafından belirtilen yakıtlar kullanılmalıdır.

Uçaklarda yer alan yakıt sistemleri, uçuş boyunca gerekli olan yakıtı tanklarda depolayıp uçak motorunda kullanılmak üzere yanma odasına gönderen önemli sistemlerden biridir.

Uçaklarda; düşük basınçlı yakıt sistemi ve yüksek basınçlı yakıt sistemi olmak üzere iki adet yakıt sistemi mevcuttur. Düşük basınçlı yakıt sistemi, yakıt tanklarından motor yakıt pompasına kadar olan bölümü, yüksek basınçlı yakıt sistemi ise motor sistemleri ile ilgili olan bölümü kapsamaktadır.

Düşüş basınçlı yakıt sistemleri; yakıt tanklarının doldurulması, boşaltılması, yakıtın tanklar arası aktarımı, motorların çapraz beslenmesi, uçağın iniş ağırlığına ulaşabilmesi için yakıtın uçak havadayken boşaltılması, yakıt tanklarında havalandırma yapılması, yakıt transferi gibi işlemlerin yapılmasını sağlayıp yakıt sarfiyatı ve yakıt miktarı bilgilerini gösterir.

Uçakların tiplerine ve kullanım amaçlarına göre; yakıt tanklarının yeri, hacmi, adedi ve yapısı değişiklik göstermektedir. Tanklar, içerisindeki yakıt ile kimyasal reaksiyona girmeyecek malzemelerden imal edilirler. Günümüzde yakıt tankları; yekpare tip ve torba tip olmak üzere iki faklı tipte imal edilmektedir

Besleme sistemleri; yakıt sistemindeki manifoldlar ve bağlantı elemanları, motor ve yardımcı güç ünitesi yakıt besleme sistemleri olup yakıtın tanklardan uçak motorlarına iletilmesini sağlar.

Çeşitli nedenlerle yakıt tanklarında toplanan su, yakıt-su yoğunluk farkından dolayı tankların diplerinde birikerek korozyona ve bazı bakterilerin üremesine neden olur. Bu olumsuz durumları gidermek için, bazı uçaklarda yakıt tanklarına monte edilmiş olan yakıt karıştırma düzeneği ile suyun pülverize edilerek yakıt besleme sistemine karıştırılması sağlanır.

Yakıt uçaklarda üç farklı yöntemle boşaltılır. Bunlar; yardımcı pompa, emiş ile yardımcı pompa ve emiş metodu şeklindedir.

Yakıt havalandırma sistemleri, uçağın her türlü irtifa ve uçuş şartlarında yakıt üzerinde sürekli bir atmosfer basıncı sağlar.

Uçaklarda, kondansatör tip ve alternatif tip olmak üzere iki tip yakıt miktarı ölçme sistemi kullanılmaktadır.

Uçakların yerdeki konumu, meyil ölçer olarak tanımlanan bir çizelge yardımı ile tayin edilir.

Yakıt sıcaklık gösterge sistemleri, tanklarda bulunan ve motora giden yakıt sıcaklığı hakkında pilota bilgi vermek amacıyla kullanılır.

Alçak basınçlı yakıt sisteminden gelen yakıtın motor yanma odalarına gönderilmesi işlemi, yüksek basınçlı yakıt sistemi tarafından sağlanır. Sistemin temel parçaları; pompa, alçak basınç yakıt kapama valfi, ısı değiştiricisi, kontrol ünitesi, filtre, manifold ve nozullardan ibarettir.

Yakıt kontrol ünitesi, motorun tüm çalışma şartlarında gerekli olan yakıtı ölçülendirme görevini yerine getirir ve ölçülendirme, kumanda ve limitleme bölümlerinden oluşur.

Nozulların temel görevi yakıtı püskürtmektir. Bu sayede hızlı buharlaşan yakıtın çabuk yanması sağlanır. Yakıtı atomize etme metotlarına göre yakıt püskürtmeli ve hava püskürtmeli nozul olmak üzere iki farklı nozul tipi vardır.

Yakıt akış gösterge sistemleri, motordaki gerçek yakıt akışı ve motorun çalıştırılmasından itibaren kullanılan yakıt miktarı bilgilerini sağlar.

Tam donanımlı bağımsız dijital motor kontrol sistemleri, günümüzde modern uçaklarda kullanılan elektronik bir motor kontrol sistemidir.